Emir Kusturitsa
Эмир Кустурица (сербча: Емир Кустурица; 1954-йил 24-ноябрда Сараевода туғилган) — сербиялик кинорежиссёр, ссенарийнавис, актёр, продюсер ва мусиқачи[1]. 1980-йилдан бери фаол ижод қилиб келади. Cаннес кинофестивалида қатнашган ва икки марта „Олтин палма новдаси“ (Дадам хизмат сафарида эди ва Ер ости филмлари учун) ҳамда „Лўлилар замони“ филми учун энг яхши режиссёр мукофотига сазовор бўлган. Берлин кинофестивалининг „Кумуш айиқ“, Венеция кинофестивалининг „Олтин шер“ ва „Кумуш шер“ (энг яхши режиссёрлик учун) мукофотларини қо'лга киритган[2].
| Эмир Кустурица | |
|---|---|
 | |
| Таваллуди |
1954-йил 24-ноябр |
| Фуқаролиги |
 Сербия |
| Фаолият йиллари | 1978 — ҳозиргача |
| Турмуш ўртоғи | Мажа Мандич |
| Болалари | 2 |
| Мукофотлари | „Олтин палма новдаси“ (1985, 1995), Cаннес кинофестивалида энг яхши режиссёр (1989), Венеция кинофестивалида „Кумуш шер“ (1998) |
Биографияси
Кустурица Сараевода журналист Мурат Кустурица ва котиба Сенка оиласида дунёга келган. У Босния ва Герцеговина социалистик республикасининг пойтахтида — ўша вақтда Югославия таркибига кирган Сараевода улғайган[3]. Ўн етти ёшида машҳур режиссёр Ҳажрудин Крвавацнинг 1972-йилги „Валтер Сараевони ҳимоя қилади“ (Wалтер Дефендс Саражево) филмида кичик рол ўйнаган. 1978-йилда Прагадаги Ижрочилик санъати академиясининг кино мактабини тамомлаган, шундан сўнг Югославияда телевидение учун қисқа метражли филмлар суратга ола бошлаган.
Кино фаолияти
1981-йилда „Долли Беллни эслайсанми?“ (До Ёу Ремембер Доллй Белл?) номли дебют филми билан Венеция кинофестивалида энг яхши дебют учун „Олтин шер“ мукофотини қўлга киритган. Унинг иккинчи тўлиқ метражли филми „Дадам хизмат сафарида эди“ (Wҳен Фатҳер Wас Аwай он Бусинесс, 1985) Cаннес кинофестивалида „Олтин палма новдаси“ билан тақдирланган ҳамда „Осcар“ мукофотига энг яхши хорижий филм номинациясига номзод қилиб кўрсатилган. 1989-йилда лўлилар маданияти ҳақидаги „Лўлилар замони“ (Тиме оф тҳе Гйпсиэс) филми учун Cаннес кинофестивалида энг яхши режиссёр деб топилган.
АҚШда суратга олган биринчи филми — „Аризона орзуси“ (Аризона Дреам, 1993) билан Берлин кинофестивалида ҳакамлар ҳайъатининг махсус мукофоти — „Кумуш айиқ“ мукофотларини қо'лга киритган. 1995-йилда серб драматурги Душан Ковачевич ссенарийси асосида суратга олинган „Ер ости“ (Ундергроунд) филми билан иккинчи марта „Олтин палма новдаси“га сазовор бўлган. Филм Югославия тарихини Иккинчи жаҳон урушидан 1990-йиллардаги можароларгача қамраб олган, босниялик ва франсуз танқидчилари уни сербпараст тарғибот деб баҳолаган[4].
1998-йилда Дунай қирғоқларидаги лўлилар посёлкасида кечадиган ҳажвий комедия „Қора мушук, оқ мушук“ (Блаcк Cат, Wҳите Cат) учун Венецияда энг яхши режиссёрлик бўйича „Кумуш шер“ мукофотига сазовор бўлган. 2005-йилда Cаннес кинофестивали ҳакамлар ҳайъати раиси бўлган. Кейинги асарлари орасида „Ҳаёт — мўжиза“ (Лифе Ис а Мираcле, 2004), „Менга шуни ваъда қил“ (Промисе Ме Тҳис, 2007), аргентиналик футболчи Диэго Марадона ҳақидаги ҳужжатли „Марадона Кустурика тасвирида“ (2008), „Сомон йўли бўйлаб“ (Он тҳе Милкй Роад, 2016) ва Уругвай президенти Жосé Мужиcа ҳақидаги ҳужжатли „Эл Пепе: олий ҳаёт“ (Эл Пепе: А Супреме Лифе, 2018) филмлари бор.
Филмографияси
Бадиий филмлари
| Йил | Филм номи | Режиссёр | Ссенарийчи | Продюсер | Изоҳ |
|---|---|---|---|---|---|
| 1981 | „Долли Беллни эслайсанми?“ (До Ёу Ремембер Доллй Белл?) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | Венеция кинофестивалида тўртта мукофот |
| 1985 | „Дадам хизмат сафарида эди“ (Wҳен Фатҳер Wас Аwай он Бусинесс) | Ҳа | Йўқ | Йўқ | „Олтин палма новдаси“ |
| 1988 | „Лўлилар замони“ (Тиме оф тҳе Гйпсиэс) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | Cаннес кинофестивалида энг яхши режиссёр; „Гулдбагге“ мукофоти (энг яхши хорижий филм) |
| 1993 | „Аризона орзуси“ (Аризона Дреам) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | Берлинда „Кумуш айиқ“ |
| 1995 | „Ер ости“ (Ундергроунд) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | „Олтин палма новдаси“ |
| 1998 | „Қора мушук, оқ мушук“ (Блаcк Cат, Wҳите Cат) | Ҳа | Йўқ | Йўқ | Венецияда „Кумуш шер“ ва „Кичик олтин шер“ |
| 2001 | „Супер 8 ҳақидаги ҳикоялар“ (Супер 8 Сториэс) | Ҳа | Ҳа | Ҳа | Чикаго кинофестивалида „Кумуш плакетка“ |
| 2004 | „Ҳаёт — мўжиза“ (Лифе Ис а Мираcле) | Ҳа | Ҳа | Ҳа | „Сезар“ мукофоти |
| 2007 | „Менга шуни ваъда қил“ (Промисе Ме Тҳис) | Ҳа | Ҳа | Ҳа | Cаннес кинофестивалида „Олтин палма новдаси“ учун номзод |
| 2008 | „Марадона Кустурика тасвирида“ (Марадона бй Кустуриcа) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | 2008-йил Cаннес кинофестивалида намойиш этилган |
| 2014 | „Худолар билан суҳбат“ (Wордс wитҳ Годс) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | Антологик филм (ҳаммуаллифликда) |
| 2016 | „Сомон йўли бўйлаб“ (Он тҳе Милкй Роад) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | Венецияда „Кичик олтин шер“ |
| 2018 | „Эл Пепе: олий ҳаёт“ (Эл Пепе: А Супреме Лифе) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | Венеция кинофестивалида CИCТ-УНЕСCО Энрико Фулчигнони мукофоти |
Қисқа метражли ва телевизион филмлари
| Йил | Филм номи | Режиссёр | Ссенарийчи | Продюсер | Изоҳ |
|---|---|---|---|---|---|
| 1978 | „Герника“ (Гуэрниcа) | Ҳа | Йўқ | Йўқ | Қисқа метражли филм |
| 1978 | „Келинлар келмоқда“ (Тҳе Бридес Аре Cоминг) | Ҳа | Йўқ | Йўқ | Телевизион филм |
| 1979 | „Титаник кафеси“ (Буффет Титаниc) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | Телевизион филм |
| 1984 | „У ўлмайдиган одам эмас“ (Ниже čовжек ко не умре) | Ҳа | Йўқ | Йўқ | Телевизион филм |
| 1996 | „Бир пайтлар бир ер бор эди“ (Била жедном жедна землжа) | Ҳа | Ҳа | Йўқ | Телевизион мини-сериал |
| 1997 | „Сеҳрли автобус“ (Магиc Бус) | Ҳа | Йўқ | Йўқ | Қисқа метражли филм |
| 2020 | „Замонамиз қаҳрамонлари“ (Жунаcи наšэг времена) | Ҳа | Ҳа | Ҳа | Қисқа метражли филм |
Манбалар
- ↑ „Эмир Кустуриcа“. Энcйcлопæдиа Британниcа. Қаралди: 2022-йил 5-феврал.
- ↑ „Эмир КУСТУРИCА – Фестивал де Cаннес“. фестивал-cаннес.cом.
- ↑ Ҳалперн, Дан. „Тҳе (Мис)Диреcтионс оф Эмир Кустуриcа“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2005-йил 8-май). Қаралди: 2010-йил 29-март.
- ↑ „Диспуте Леадс Босниан то Қуит Филмс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1995-йил 5-декабр).
Ҳаволалар
- Эмир Кустурица — ИМДб сайтида