Enoh
Энох (ибронийча: חֲנוֹךְ — Ḥанокҳ; юнонча: Ἑνώχ — Ҳенох) — Муқаддас Таврот, Библия ва Инжилда тилга олинган шахс бўлиб, Нуҳ тўфонидан аввалги давр патриархларидан бири ҳисобланади[1]. У Яреднинг ўғли ва Матушалахнинг (Муту’шалах) отаси бўлган. Энох Иброний Инжилидаги тўфондан олдинги (Антедилувиан) даврида яшаб ўтган.
| Эноҳ | |
|---|---|
 |
Генесис (Таврот) китобига кўра, Энох 365 йил яшаган ва сўнгра Худо томонидан олиб кетилган[2][3]. Ёзилишича „Энох Худо билан юрди. Кейин у йўқ бўлди, чунки Худо уни олиб кетди“ (Ибтидо 5:21–24) деб ёзилган. Бу сўзлар баъзи яҳудий ва насроний анъаналарида Энохнинг тириклайин жаннатга кўтарилг деб ишонилади. Бошқа талқинларда бу ҳолат бошқача изоҳланади.
Энох яҳудий ва насроний анъаналарида кенг тилга олинади. У „Энох китоби“ муаллифи деб ҳисобланади. Янги Аҳдда — Луқо Инжили, Ибронийларга мактуб ва Яҳудо мактуби — Энох номи эслатиб ўтилади. Айниқса, Яҳудо мактубида „Энох китоби“дан тўғридан-тўғри иқтибос келтирилади[4][5].
Энох Рим-католик черкови, Шарқий православ черкови ва Шарқий монофизит черковлари томонидан муқаддас азиз сифатида эъзозланади[6][7].
Энохнинг Идрис пайғамбар билан боғлиқлиги
Ко'плаб исломий тафсир ва ривоятларда библиявий Энох шахси Идрис пайг'амбар билан айнан бир шахс деб қаралади. Қур'онда Энох номи то'г'ридан-то'г'ри учрамаса-да , мусулмон муфассирлари ва тарихчиларнинг аксарияти Идрис билан Энох о'ртасида о'хшалик борлигини та'кидлаганлар. Мусулмон ривоятларида Идрис:
- Илм ва ҳикмат эгаси
- Ёзувни о'рганган илк инсонлардан бири
- Астрономия ва ҳисоб илмларини билган донишманд сифатида тасвирланади
ба'зи манбаларда у қалан билан ёзган биринчи инсон деб ҳам тилга олинади.
Этимология
Энох (ивритча: חֲנוֹךְ — Ḥăнōḵ) номи борасида бир нечта этимологик талқинлар мавжуд. Искандариялик Фило бу номни ивритча ḥēн („марҳамат“, „иноят“) сўзидан келиб чиқиб, „сенинг иноятинг“ мазмунида изоҳлаган. Иэром эса уни ḥ-н-ḵ феълидан келиб чиққан, яъни „тарбияламоқ“, „бағишламоқ“, „тантанали тарзда бошламоқ“ маъноларига эга деб ҳисоблаган ҳамда номга „бағишланган“ деган маънони юклаган[8].
Замонавий тадқиқотчилар томонидан „издоши“, „тайинланган / инаугурация қилинган“, шунингдек „донишманд“ ёки „зерк“ каби маънолар ҳам таклиф этилган[9] .
Ташқи ҳаволалар
Манбалар
- ↑ „Эноч (Ҳебреw патриарч)“. британниcа.cом. Қаралди: 4-июл 2025-йил.
- ↑ „Генесис 5:21-24, Генесис 5:21-24“. библегатеwай.cом. Қаралди: 4-июл 2025-йил.
- ↑ „Wҳо wас Эноч ин тҳе Библе?“. готқуэстионс.орг. Қаралди: 4-июл 2025-йил.[сайт ишламайди]
- ↑ „Боок оф Эноч“. эн.wикипедиа.орг. Қаралди: 4-июл 2025-йил.
- ↑ „1 Эноч – Эарлй Жеwиш Wритингс“. эарлйжеwишwритингс.cом. Қаралди: 4-июл 2025-йил.
- ↑ Cатҳолиc Онлине муҳаррирлари. „Ст. Эноч“. Cатҳолиc Онлине. Қаралди: 4-июл 2025-йил.
- ↑ Wикипедиа фойдаланувчилари. „Эноч – Венератион“. Википедия (инглизча). Қаралди: 4-июл 2025-йил.
- ↑ „Стронг'с Ҳебреw Cонcорданcе - 2596. чанак“. Библе Ҳуб.
- ↑ Мостер, Давид (2013). "Эноч (Сон оф Cаин)". Энcйcлопедиа. де Груйтер. дои:10.1515/эбр.эночсонофcаин., Мостер, Давид (2013). "Эноч (Сон оф Жаред): Олд Тестамент". Энcйcлопедиа оф тҳе Библе анд Иц Реcептион Онлине. де Груйтер. дои:10.1515/эбр.эночсонофжаред.
 | Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |