Entoni de Montserrat

Энтони де Монцеррат

Энтони де Монцеррат (кат. Антони де Монцеррат; 1536, Вик, Каталония — 1600, Салсете (замонавий Мумбай), Ҳиндистон) — португал ва каталониялик саёҳатчи, езуитлар ордени роҳиби, католик миссионери ва дипломати, ҳукмронлик уйларида уй ўқитувчиси. Португалия ва Буюк Муг'уллар. Ҳиндистон ва унга туташ ҳудудларни тасвирлаши ва Ҳимолойларнинг биринчи европалик картографи сифатида танилган. Унинг тўртта асаридан бири бизгача етиб келган “Буюк Мўғулга элчихона ҳақида эслатмалар” (лат. Монголиcæ Легатионис Cомментариус) Европа фанида минтақанинг бир қатор минтақалари халқлари ва динлари ҳақидаги илк ма’лумотларни ўз ичига олган.

Биография

Энтони де Монцеррат Осона зодагон оиласидан чиққан. Та'лимни якунлаш учун у Барселонага о'қишга борди ва у ерда Игнатиус Лоёла билан учрашди. Миссионерлик г'оялари билан қизиқиб, 1558 йилда у Масиҳнинг жамиятига қо'шилди ва Португалияга ко'чиб о'тди, у ерда 1561 йилда у монастир тонсуресини олди. У Лиссабондаги Коимбра университетида таҳсил олган, Лиссабондаги Санкт-Петербург черковининг префекти эди. Роч, Санкт-Петербургдаги Жезуит коллежи проректори. Энтони ва қирол Себастяннинг тарбиячиси.

Ҳиндистонга саёҳат

1574 йилда Энтони де Монцеррат миссионерлар гуруҳи билан Ҳиндистондаги Португалия мустамлакаси Гоага саёҳат қилди. Беш йил о'тгач, у Муг'аллар империясининг ҳукмдори Акбар саройига борган элчихонага қо'шилиш ва ё'лда содир бо'лган ёки учрашган ҳамма нарсани ёзиб олиш учун тайинланган. Руҳонийларнинг мавжудлигини Акбарнинг о'зи талаб қилганлиги сабабли (турли динларга қизиқиши билан танилган), португал иезуитларида у насроний динини қабул қилишни хоҳлаётгандек таассурот қолдирди. 1579-йил 13-декабрда Энтони де Монцеррат, ака-ука иезуит Родолфо Аквавива[эн] ва ўзи таржимон ва элчи Франсиско Анрикесдан иборат элчихона Дамандан империя пойтахти Фатеҳпур Сикрига йўл олди ва ўз мақсадига эришди кейинги йилнинг 4 мартида.

Элчилар “Буюк Мўғул” саройида бир йилга яқин қолиб, Акбарнинг мусулмонлар ва ҳиндулар билан бўлган диний низоларида қатнашдилар. Бу даврда Энтони де Монцеррат форс тилини пухта эгаллади ва ҳукмдор ишончини қозониб, иккинчи ўғли Муроднинг устози бўлди. Бу орада мамлакат шимолида Акбарнинг ўгай укаси ва унга қўшилган пуштун раҳбарлари бошчилигида қўзғолон кўтарилди. Ҳукмдорнинг илтимосига биноан, Монцеррат қо'зг'олонни бостириш учун юборилган қо'шинларга қо'шилди ва бутун 1581 йил давом этган кампания давомида улар билан бирга қолди. Бу саёҳат Иэзуитларга Муг'ал ҳокимиятининг турли ҳудудларини ко'ришга имкон берди: Деҳли, Ҳимолой, Ҳимачал-Прадеш, Кашмир, Панжоб, Тибет, Афг'онистон. Уруш тугагандан со'нг, элчихона Гоага қайтиб кетди - иезуитлар монархнинг сувга чо'мишни истамаслигини тушунишди. 1582 йил сентябр ойида элчилар Португалия мустамлакасига қайтиб келишди, у ерда Энтони де Монцеррат олти йил давомида о'зининг саёҳат ёзувлари устида ишлади ва уларни то'лиқ ва батафсил иш қилиб қо'йишни хоҳлади.

Меросни о'рганиш

Энтони биринчи марта замонавий илм-фанда 20-аср бошларида шуҳрат қозонди. 1906 йилда Британия Ҳиндистонидаги езуит, Брюсселда туг'илган, Ҳиндистондаги насронийлик тарихига ихтисослашган Генри Хостен о'зининг Монголиcæ Легатионис Cомментариус-ни қайта кашф этди. У 1914 йилда о'ша давр ҳиндологлари орасида катта э'тиборни тортган "Изоҳ" асарини нашр этди. Хостенинг катта ҳажмдаги асарлари билан (43 жилддан иборат жамланган ҳинд нашрида) ушбу нашр улардан энг муҳими эди. Хостенинг кутилмаган о'лимидан ко'п о'тмай, унинг мероси 20-аср охиригача мутахассисларнинг ко'пчилигига айланди.

Ҳаволалар

ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20091222082008/ҳттп://www.асасве.эс/имг/wеб/генcат06_02_реякбар.пдф

ҳттпс://библиотеcа.уcм.эс/ревистас/флл/11303964/артиcулос/АНҚЕ0101110823А.ПДФ