Environmentalizm
 | Бу мақолада бир қанча муаммолар мавжуд. Илтимос, уларни тузатиб ёрдам қилинг ёки шу муаммоларни мунозара саҳифасида муҳокама қилинг.
|
Энвиронментализм (Атроф-муҳит муҳофазаси ёки атроф-муҳит ҳуқуқлари) — бу ҳаётни, яшаш муҳитини ва атрофни қўллаб-қувватлашга қаратилган кенг қамровли фалсафа, мафкура ва ижтимоий ҳаракатдир. Атроф-муҳит муҳофазаси кўпроқ яшил мафкура ва сиёсатнинг экологик ҳамда табиатга оид жиҳатларига эътибор қаратади. Экологизм эса ижтимоий экология ва атроф-муҳит муҳофазасини бирлаштирган мафкуравий тушунча бўлиб, у кўпинча қитъа Европа тилларида ишлатилади, инглиз тилида эса энвиронменталисм атамаси кенгроқ қўлланилади. Бу икки сўз ўхшаш бўлса-да, уларнинг маъноларида бироз фарқлар мавжуд.
Ўз моҳиятига кўра, энвиронментализм одамлар ва улар боғлиқ бўлган турли хил табиий тизимлар ўртасидаги муносабатларни мувозанатлаштиришга уринишдир, шунда барча таркибий қисмлар барқарорликнинг тегишли даражасига эга бўлади.[1] Ушбу ҳаракат ифлосланишни назорат қилиш ёки ўсимлик ва ҳайвонлар хилма-хиллигини сақлаш учун кураш сифатида ҳам қаралиши мумкин. Шу сабабли, ер этикаси, экологик этика, биохилма-хиллик, экология ва биопҳилиа гипотезаси атроф-муҳит муҳофазаси доирасида муҳим тушунчалар ҳисобланади. Ушбу ҳаракат турли ёндашувларни ўз ичига олади, жумладан: бозор иқтисодига асосланган экологизм, диндор экологизм ва табиатни муҳофаза қилиш ҳаракати.
Асосий маъноси жиҳатидан, атроф-муҳит муҳофазаси инсон ва табиат тизимлари ўртасидаги муносабатларни мувозанатлашга ҳаракат қилади, шундай қилиб, барча таркибий қисмлар барқарорлик нуқтайи назаридан тўғри тақсимланади.[2] Ушбу мувозанатга қандай эришиш мумкинлиги борасида турли қарашлар мавжуд ва экологик муаммоларни ҳал қилишнинг турли йўллари мавжуд. Одатда атроф-муҳит муҳофазаси ва экологик муаммолар яшил ранг билан ифодаланади[3], аммо бу рамз „греэнwашинг“ (яшил маркетинг) деб аталувчи реклама саноати томонидан ўзлаштирилган.[4]
Атроф-муҳит муҳофазаси ҳаракати анти-энвиронментализм томонидан танқид қилинади. Бу ҳаракат тарафдорлари ер тизими баъзи атроф-муҳит муҳофазачилари таъкидлаган даражада заиф эмаслигини илгари суради ҳамда инсониятнинг иқлим ўзгаришига қўшаётган ҳиссаси бўрттирилган ёки инсон тараққиётига қарши ҳаракат сифатида кўрсатилаётганини иддао қилади.[5]
Манбаалар
- ↑ „"Энвиронменталисм – Дефинитион анд Море фром тҳе Фреэ Мерриам-Wебстер Диcтионарй". Мерриам-wебстер.cом. 13 Аугуст 2010.“.
- ↑ „Бадри, Адарш (5 Фебруарй 2024). "Феэлинг фор тҳе Антҳропоcене: аффеcтиве релатионс анд эcологиcал аcтивисм ин тҳе глобал Соутҳ". Интернатионал Аффаирс. 100 (2): 731–749.“.
- ↑ „Cат Линcолн (Спринг 2009). "Лигҳт, Дарк анд Бригҳт Греэн Энвиронменталисм". Греэн Даилй.“. 2009-йил 25-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 1-феврал.
- ↑ „Боwен, Франcес; Ж. Алберто Арагон-Cорреа (2014). "Греэнwашинг ин cорпорате энвиронменталисм ресеарч анд праcтиcе: Тҳе импортанcе оф wҳат wе сай анд до". Организатион & Энвиронмент.“.
- ↑ „Роwелл, Андреw (1996). Греэн Баcклаш. Роутледге.“.