Eranthis
Эрантҳис — Жанубий Европада ва Шарқий Осиёдан Япониягача бо'лган Айиқтовондошлар оиласига мансуб саккиз турдаги гулли о'симликлар тарқалган[1][2][3]. Машҳур заҳарли Аcонитум (ва, албатта, Ранунcулаcеаэнинг бошқа ко'плаб авлодлари) сингари, Эрантҳис заҳарли бо'либ, унинг кимёси бошқача бо'лса-да, мавжуд бо'лган заҳарли бирикмалар асосан Адонис верналисда топилганларга о'хшаш буфадиэнолид гуруҳининг юрак гликозидлари ҳисобланади. Аcонитумнинг вирулент алкалоидлари ҳам жуда кенг тарқалган[4][5].
Улар 10-15 см гача о'садиган ко'п йиллик о'симликлардир.Гуллари сариқ ( Э. албифлора ва Э. пиннатифидада оқ) ва баҳорда биринчилардан бо'либ, субтропик иқлим шароитида январ ойида о'сиб чиқади, гарчи кейинчалик қишки қор қоплами эримаса ҳам улар совуққа чидамли ва янги қор қопламидан осонгина о'сиб чиқа олади. Барглари фақат гуллаб бо'лганидан кейингина то'лиқ кенгаяди. Уруг'лари 5-8см диаметрли, бир нечта тирқишли ва фақат 2-3 ой давом этади, кеч баҳорда нобут бо'лади.
Бу о'симлик турлари баҳорги эфемерлар бо'либ, о'рмонли зоналарда о'сади ва дарахтларнинг барглари чиқишидан олдин қуёш нуридан фойдаланиб о'сиб олади. Дарахт баргларининг сояси зичлашганда ёки қуруқ жойларда, ёз қург'оқчил келганда тез нобут бо'лади.
Улар қишда ёки эрта баҳорда гуллаши учун етиштириладиган манзаралио'симликлари сирасига киради. Эрантҳис лонгистипитата . Марказий Осиёда тарқалган. Э. ҳемалис Шимолий Европа ва Шимолий Америкада кенг тарқалган тур ҳисобланади.
Турлар
- Эрантҳис албифлора . Г'арбий Хитойда тарқалган.
- Эрантҳис cилиcиcа . Жануби-г'арбий Осиёда тарқалган.
- Эрантҳис ҳемалис . Жанубий Европада тарқалган.
- Эрантҳис лобулата . Г'арбий Хитойда тарқалган.
- Эрантҳис лонгистипитата . Марказий Осиёда тарқалган.
- Эрантҳис пиннатифида . Японияда тарқалган.
- Эрантҳис сибириcа . Шимолий Осиёда тарқалган.
- Эрантҳис стеллата . Шарқий Осиёда тарқалган (шимолий Хитой, Корея, Россиянинг жануби-шарқий қисми).
- Эрантҳис бюнсаненсис . Жанубий Кореяда тарқалган.
Галерея
-
Э. cилиcиcа -
Э. лонгистипитата -
Э. пиннатифида, Ибуки тог'и, Япония
Манбалар
- ↑ Счипcз, О. ин Фл. У.С.С.Р.,7 : 60 (1937).
- ↑ Тҳе Смаллер Булбс Матҳеw, Бриан, пуб. Бацфорд 1987 ИСБН 0 7134 4922 5
- ↑ Гроwинг Булбс, Рих, Мартйн, пуб. Тимбер Пресс У.С.А. ИСБН 0-917304-87-Х анд Cроом Ҳелм У.К. ИСБН 0-7099-2248-5 (1983)
- ↑ СТАРÝ, Франтиšэк, Поисоноус Планц (Ҳамлйн cолоур гуидес) – пуб. Паул Ҳамлйн Април, 1984, транслатед фром тҳе Cзеч бй Олга Кутҳановá.
- ↑ „Арчивед cопй“. 2014-йил 18-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 11-май.