Eshmun
Бу мақолага бошқа бирорта саҳифадан
ишорат йўқ. (август 2024) |
Эшмун (финик тили. 𐤀𐤔𐤌𐤍 ; ʾšмн) — финикияликларнинг шифо худоси, Сайда ҳомийси, ўсимликлар ва унумдорликнинг ҳомийси, ўликларга ҳаётни қайтариш им кониятига эга[1].
|
| |
| Милоддан аввалги ВИИ аср харобалари. Сайдодаги Финикия ибодатхонаси | |
| Мифология | Финикиялик |
|---|---|
| Жинс | эркак |
| Функсиялар | шифо худоси, о'симликлар ва унумдорликнинг ҳомийси |
| Асосий ибодатхона | Эшмун ибодатхонаси |
| Идентификациялар | Асклепий |
Юнонлар Эшмунни Асклепий[2]билан аниқладилар.
Дастлаб, Эшмун хтоник худо бўлган, аммо Асклепий каби у саломатлик ва даволаниш учун жавобгар эди. Венера ва Адонис афсонаси сифатида танилган Угаритнинг ҳосилдорлик ва ҳосил ҳақидаги афсонаси Финикиянинг Астарте ва Эшмун жуфтлиги ҳақидаги афсонасига (Бобилияда — Иштар ва Таммуз, Мисрда — Исис ва Осирис) мос келади[2].
Вақт ўтиши билан Эшмун Карфагенда Мелкартдан ҳам кучлироқ худога айланди [2].
Худо Сидонда ҳеч бўлмаганда темир давридан бери маълум. Бундан ташқари, унга Сура, Байрут, Кипр, Сардиния ва Карфагенда сиғинишган, бугунги кунда Эшмун ибодатхонасининг ўрнини Авлиёэ Луис (Карфаген) собори эгаллаган.
Астресмуним („Эшмун ўсимлиги“) номини Диоскоридлар[3] тунги ўсимликка берган ва у уни шифобахш сифатлари билан изоҳлаган.
Эшмун ибодатхонаси Сидондан бир километр узоқликда жойлашган. Қурилиш милоддан аввалги ВИ аср охирида Эшмуназар ИИ даврида бошланган, кейинчалик Рим даврида қўшимчалар киритилган. Ибодатхона 1963-1978-йилларда Морис Дунанд томонидан қазилган. Худо томонидан шифо топган одамларнинг, айниқса болаларнинг ҳайкаллари шаклида кўплаб миннатдорчилик қурбонликлари топилган.
Исмнинг этимологияси
"Эшмун" сўзи — семит „шем“ илдизидан олинган бўлиб, „исм“ деган маънони англатади (Гашем). Бошқа манбаларга кўра, Эшмун номининг энг қадимги шакли Эбла ономастикасида аллақачон сí-ми-на/ни шаклида учрайди, унинг логографик эквиваленти руҳни ифодаловчи ди-гиš „мой худоси“дир. Бу касалларни маросимларда ишқалаш учун ишлатиладиган илоҳий мойнинг руҳини ифодалайди.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Эшмун — Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия — статья
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Дональд Харден. Финикийцы. Основатели Карфагена Боги
- ↑ Диосcоридес, 4.71
Ҳаволалар
- Темпле оф Эшмун неар Сидон
- Бтеррам: Эшмунит (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-10-24 санасида архивланган) (Он тҳе темпле оф Эшмунит ин Бтеррам.)