Эспинол (дат. Эспингол, бу атама, шунингдек, қўпол қуролни ҳам англатади) — 16-19-асрларга оид кўп зарядланган ўқотар қурол, унинг ўзига хос хусусияти шундаки, зарядлар баррелга бирин-кетин жойлаштирилди. Уларнинг ўртасида мумга мўл-кўл намланган, ўтга чидамли тери бўлаклари ажратилган.

19-асрнинг биринчи ярмидаги инглиз эспинол тўппончаси

Бунда қийинчилик ўз навбатида зарядларни қандай ёқиш эди. Тўппонча ва милтиқлар бир нечта қулфлар билан, бир нечта ўқ учун тешиклари, ағдарилган барреллар билан қилинган.

Аммо энг оригинал тизимлар заряд бўйлаб баррел ичида жойлашган атеşлейиcи шнурли моделлар эди. У юқори учидан ёндирилди, шундан сўнг барча ўқлар баррелдан бирин-кетин учиб чиқди. Бундай тизимга эга бўлган ваткалар керак эмас эди[1][2].

АҚШдаги Жозеф Гастон Чемберс ушбу турдаги қуроллардан бирини ихтиро қилди. 1812-15 йиллардаги Англия-Америка уруши пайтида 1813-йил сентябр ойида 200 та такрорланувчи милтиқ ва 100 та Чамберс тўппончаси ишлаб чиқарилди. Шунингдек, ҳарбий кемаларни қуроллантириш учун 53 та етти баррелли эспинол ишлаб чиқарилган. Аммо эспинолларнинг жиддий камчиликлари дарҳол аниқланди — жуда узоқ ва қийин юклаш, шунингдек, барча айбловлар ўққа тутилмагунча оловни тўхтатишнинг мумкин эмаслиги[3][4][5].

Дания эспиноли

Данияда Шумахер, Андреас Антон Фредерик [Андреас Шумахер; Андреас Антҳон Фредерик Счумачер] 19-аср бошларида ҳам худди шундай тизимни ихтиро қилган[3]. 1848-йилда унинг дизайни эспиноли Данияда қабул қилинди, улар икки ғилдиракли аравада энгил қуроллар эди. Улар уч хил бўлган: энгил — милтиқ ўқлари учун, дивизион уч новдали — 30 г оғирликдаги ўқлар учун ва дефиле — 93 г оғирликдаги ўқлар билан. Шу билан бирга, уларни юклаш шунчалик эҳтиёткорликни талаб қилдики, буни фақат махсус лабораторияда қилиш мумкин эди. Шунинг учун, ҳар бир эспиноли учун бир нечта олдиндан юкланган бочкалар мавжуд эди.

1864-йилги Австрия-Пруссия-Дания уруши пайтида Дания дала артиллерияси 19 та эспинол батареяси билан қуролланган ва Алс оролидаги қал’ада яна 36 та эспинол бор эди. Аммо Пруссия ҳужуми пайтида данияликлар кўпчилик эспиноллардан бирорта ҳам ўқ узолмадилар. Бу урушдан сўнг, эспиноли ниҳоят ишлатилмай қолди[1][2].

1983-2012 йилларда Австралиянинг Метал Сторм компанияси журнал баррелида гранаталарнинг тандем тартибида жойлашган эспинолга ўхшаш гранаталарни ишлаб чиқарди[6].

Яна қаранг

  • Рим шам

Манбалар