Exolot

Эхолот (эхо ва лот) — гидроакустик сигналлар (акссадо) ёрдамида сув чуқурлигини ўлчаш учун мўлжалланган навигация асбоби. Иши кемага ўрнатилган ултратовуш (УТ) ни узатувчи ва қабул қилувчи қурилма (вибратор) дан узатилган товуш сигналлари сув тубига бориб, қайтиб келгунча ўтган вақтни ўлчашга асосланган. Махсус электр генератор вибраторга дамбадам электр импулсларини юбориб туради, вибратор уларни акустик тебранишлар (товуш)га айлантириб узатади. Сув тубидан қайтган акустик тебранишларни ўша вибраторнинг ўзи қабул қилиб, уларни электр импулсларига ўзгартиради. Кучайган импулслар чуқурлик индикаторига келиб тушади. Бу индикатор импулсларнинг бориб келиши учун кетган вақгни аниқлайди. Бу қийматни махсус формулага қўйиб, сувнинг чуқурлиги топилади. Э.лардан сув чуқурлигини ўлчашдан ташқари балиқ тўдаларини топиш, сув ости кемаларининг ўрнини аниқлаш, товуш тарқатувчи қатламларни тадқиқ қилиш, сув ости тупроғининг турини аниқлаш ва бошқалар гидроакустик ўлчашлар учун ҳам фойдаланилади.