Фанфара (италянча: фанфара, франсузча: фанфаре) — гуруч чолғу асбоби, асосан сигнализация учун ишлатилади, одатда клапансиз, тор ўлчовли чўзинчоқ труба. Шунингдек, фанфара — бу асбоб ёрдамида хизмат қиладиган тантанали ёки жанговар характердаги мусиқий ибора.

Мусиқа асбоби

Ёзувда Си-бемол фанфарининг етти тони (улар бир тон пастроқ эшитилади).
Эшитинг: Файл:Натурал трумпет Б-флат.огг

Аида карнайи

1870-йилда, айниқса, Жузеппе Вердининг „Аида“ операсини яратиш учун махсус фанфара тури — „Миср трубаси“ ёки „Аида трубаси“ яратилди. Бу узун труба (тахминан 1,5 м) бўлиб, битта валфли овозни оҳанг билан пасайтиради. Кучли ва ёрқин овозга эга[1].

Овози

Фанфарада фақат табиий шкаладаги оҳанглар ижро этилиши мумкин (2-дан (фанфара трубкаси узунлигига қараб) 12-гармоникагача). Тарихан фанфара турли хил созланишларда қилинган, аммо замонавий мусиқий амалиётда асосан Эсдаги фанфарадан фойдаланилади (қисм ҳақиқий товушдан кичик учдан бир қисми пастроқда ёзилган). Фанфара асосан сигнализация учун ишлатилади. Пионер фанфара (шох) Б-текис тунингда (карнай каби) бўлиши мумкин.

Сигнал

Файл:Фанфарес оф Пресидент оф тҳе Руссиан Федератион.огг Фанфара характерининг мусиқий парчалари турли мусиқий жанрлардаги асарларда (опера, симфония, марш ва бошқалар) учрайди. Мусиқа асарида фанфаранинг энг қадимги қўлланиш усулларидан бири Монтевердининг „Орфео“ (1607) нинг увертураси бўлиб, у беш қисмли фанфарани ўз ичига олади. Карнай-фанфара „Леонора“ № 2 ва „Леонора“ № 3 (қисқартирилган) увертураларида, шунингдек, Бетховеннинг „Фиделио“ увертурасида ишлатилган. Рус ва совет бастакорлари ҳам тез-тез фанфар мавзуларидан фойдаланганлар: масалан, Чайковскийнинг „Италиан Капричио“си, Хренниковнинг „Она“ операси, Шостаковичнинг „Байрам увертураси“, Свиридовнинг Патетик ораторияси ва бошқалар.

Расмий ҳолатлар учун куй сифатида фанфара одатда асосий триадалардан иборат. Улар гуруч чолғу асбобларида, баъзан зарбалар билан бирга ижро этилади. Фанфара мустақил мусиқа асарлари сифатида ва каттароқ мусиқа қисмларининг бир қисми сифатида мавжуд. Симфоник, опера мусиқасида фойдаланилади. Фанфаралар трубалар, тимпани, шохлар ва тромбонлар учун кичик бўлаклар шаклида топилади. Шох ҳаракатлари икки қисмли фанфараларда кенг қўлланади.

Кичкина бўлаклар кўринишидаги фанфаралар одатда тантанали маросимлар ўтказилиши учун мўлжалланган. ХВИИИ асрнинг суитлари фанфаралар қисқа ва шовқинли фрагментлар бўлиб, аккордларнинг тез такрорланиши билан ажралиб турарди. Фолклорда „фанфара оҳанги“ атамаси баъзи халқларнинг оҳангига нисбатан қўлланади (масалан, ҳиндулар, шунингдек, Африка пигмейлари ва Австралиянинг аборигенлари), уларда кенг интерваллар устунлик қилади — терция, кварта ва квинта, шунингдек, ўхшаш хусусиятларга эга Европа қўшиқ жанрларига(шу жумладан ёделинг). Амалда қўлланадиган фанфара сигналлари бир қатор миллий тўпламларда тўпланган, уларнинг энг қадимгиси ХВИИ асрга тўғри келади.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Рогаль-Левицкий Д.Р. „Египетские трубы“, . Современный оркестр. Том 2 из 4. М.: МузГИз, 1953 — 165—169-бет. 

Адабиёт

  • „Фанфара“, Музыкальная энциклопедия. М.: Советская энциклопедия, 1981 — 771—772-бет. 
  • „Фанфара“, Музыкальный энциклопедический словарь. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 570-бет. 
  • Фанфара // Товарний словар / И. А. Пугачёв (главний редактор). — М.: Государственноэ издателство торговой литератури, 1961. — Т. ИХ. — Стб. 13—14