Farm-klubi
Фарм клуби (инглизча: Фарм теам) - асосий жамоа учун захира бўлган жамоа (одатда жамоавий спорт турларида). Фарм клублари кўпинча ёш ўйинчиларни синаб кўриш ва спортчилар учун ўйин амалиётини ўтказиш учун ишлатилади.
Фарм клубларининг пайдо бўлиши
Фарм клубларининг ривожига Голландиянинг Фееноорд (гол. Фееноорд [ˈфɛи̯əˌноːрт]) (Роттердам) футбол клуби катта ҳисса қўшди. Клуб 1902-йилда Эхcелсиор жамоасини ташкил этиб у ерда асосий жамоадан саккиз нафар ўйинчини ижарага олган[1]. Кейинроқ футбол федерацияси мавсум давомида фарм клубдан 10 нафар спортчини асосий клубга ўтказиб, чемпионатда иштирок этишга рухсат берди.
Бугунги кунда фарм клубларини спортнинг кўплаб турларида учратиш мумкин. Қоида тариқасида, ҳар қандай супер клуб ўз фарм клубига эга. Фарм клуби одатда мустақил тузилма бўлиб, асосий клуб ўйинчиларни у ерга ижара ёки текин трансфер асосида юборади.
Кўпинча фарм клублар миллий чемпионатларнинг қуйи лигаларида ўйнашади. Бироқ ба’зида улар асосий лигада ҳам тўп суради. Фарм клубларнинг энг яхши ўйинчилари асосий клубга юборилганлиги боис фарм клублар юқори натижаларга эриша олмайди.
Фарм клубларига мисоллар
Хорижда фақат фарм клублардан иборат йирик чемпионатлар мавжуд. Масалан, Америка Хоккей Лигасида иштирок этадиган барча клублар Миллий Хоккей Лигаси жамоаларининг фарм клубларидир. Шунингдек, МБА Ривожланиш Лигасининг барча клублари Миллий Баскетбол Ассоциацияси жамоаларининг фарм клублари ҳисобланади. Фарм клублар одатда префикс билан асосий клуб номини олади. Масалан Германия футбол чемпионатининг учинчи Бундеслигасида “Бавария ИИ”, “Вердер ИИ”, “Штутгарт ИИ” ва шунга ўхшаш фарм клублар ҳам иштирок этади. Бу каби ҳолатни Россиянинг иккинчи дивизиони ва ФНЛ чемпионати клублари номларида ҳам учратиш мумкин: “Спартак-2”, “Зенит-2”, “Краснодар-2”, “Уфа-2”, “Урал-2” ва ҳоказо Рус клублари орасида шунингдек “3” префиксли фарм клубларни ҳам учратиш мумкин. “Краснодар-3” “Динамо-3”, “Кончи-3”; “М” – “Том-М”, “Торч-М”, “Химки-М”. Испания ва Португалияда фарм-клубларни одатда асосий клуб номига қўшилган лотинча “Б” ҳарфидан фарқлаш мумкин. “Барселона Б”, “Вилярреал Б”, “Реал Мадрид Б”, “Севиля Б”, “Порту Б” ушбу клубларнинг фарм клуби ҳисобланади.
Бироқ, номлари асосий клуб номига ҳеч қандай алоқаси бўлмаган фарм-клублар мавжуд. Бунга мисол қилиб Москванинг Локомотив (собиқ) фарм клуби “Казанка” ни (клуб “Локомотив-Казанка” деб э’лон қилинган ва турнирларда белгиланган) келтириш мумкин. Шунингдек, турли шаҳарларда жойлашган фарм клублари ҳам мавжуд. Андрей Шевченко, Лионел Месси, Боян Кркич ва бошқа кўплаб юлдузлар биринчи профессионал ўйинини айнан фарм клубда ўтказишган.
Фарм клублар учун футболдаги чекловлар
• Испанияда фарм клублари профессионал мақомга эга, бироқ улар Испания кубогида қатнаша олмайдилар ва намуна киритиш ҳуқуқига эга эмаслар. • 2008/09 йилги мавсумдан бошлаб Германия фарм-клубларига мамлакат кубогида иштирок этишига рухсат берилмайди • Россия футбол низомига кўра фарм клублари ма’лум бир вақтдан бошлаб Россия кубогида билвосита иштирок эта олмайди (Низомнинг 4.1-банди); шунингдек, асосий клуб билан бир лигада ўйнаш ҳам тақиқланган (РПЛ регламентининг 4.4-банди, ФНЛ регламентининг 3.5-банди ва ПФЛ регламентининг 4.2-банди)[2].
Терминология
Фарм клублари тушунчаси билан бир қаторда, клуб таркибига кирувчи жамоаларга нисбатан қўлланиладиган захира жамоа[эн], ёшлар жамоаси[эн] (шунингдек, қўш ёки захира жамоа) атамалари ҳам мавжуд. Шунингдек, “Иккинчи жамоа”, “захира жамоаси” каби терминлар фарм клубига ҳам, клуб таркибидаги жамоага нисбатан ҳам қўлланиши мумкин. Бундай жамоалар ўз ёш тоифасидаги алоҳида мусобақада қатнашиши мумкин. Масалан, Россия ёшлар чемпионати, Ёшлар футбол лигаси ва ҳоказо Фарм клуби ва ёшлар клуби жамоалари параллел равишда мавжуд бўлиши ҳам мумкин. Россия ёшлар чемпионатида “Локомотив-Казанка” фарм клуби ПФЛ, “Локомотив” (ёшлар) клуби иштирок этади. СССР даврида асосан КФК турнирларида ўйнаган “клуб” деб аталувчи “Спартак (Москва) – клуб”, “Динамо (Москва) – клуб”, “Торпедо (Москва) – клуб” жамоалари мавжуд бўлган. Аммо уларнинг ба’зилари ма’лум мавсумларда СССР чемпионатининг қуйи лигаларида ва СССР кубогида қатнашган уста жамоалар бўлган.
Манбалар
- ↑ Спорт-Экспресс
- ↑ УДВОЕНИЕ «СПАРТАКА»: ЧТО ОЗНАЧАЕТ ВЫХОД КОМАНДЫ «СПАРТАК-2» В ПЕРВЫЙ ДИВИЗИОН (Wайбаcк Мачине сайтида 13-март 2018-йил санасида архивланган)(рус.)