Faunning boshi

Фауннинг боши (италянча: Теста ди фауно) — Микеланжело томонидан 1488−1489-йилларда ясалган йўқолган мармар ҳайкал.[а]
Асар ҳақида маълумот
Вазарининг сўзларига кўра, бу ҳайкал Микеланжело томонидан Медичи ҳайкалчалар боғида, „бурни кўтарилган, юзига ажин тушган кулаётган қария фаун“ бошининг антик нусхаси сифатида яратилган[б][1]. Микеланжело фауннинг юз ифодасини бироз ўзгартириб, оғзини бутунлай очиқ тасвирлади, шунда тил ҳам, барча тишлар ҳам кўриниб турадиган бўлди[2]. Бу асарни кўрган Муҳташам Лорензо устани мақтади, лекин кекса одамларнинг барча тишлари бузилмасдан қолиши мумкинмас, деб таъкидлади. Шунда, Микеланжело Фауннинг тишларидан бирини синдириб, милкларини тешди[2]. Вазари ҳам, Кондиви ҳам айнан шу воқеа ёш иқтидорга Лоренцо де Медичи[3] билан яқинлашишга ёрдам берганини таъкидлайди.
Уилям Уоллеснинг фикрича, бу ҳайкални ясаш вақтида Микеланжело аллақачон 15 ёшда эди, демак у етарли даражада улғайган эди ва бу ҳикоя кўпроқ ажойиб афсонага ўхшайди[4] Эрика Шилянонинг фикрича, ҳайкалнинг мавжудлигининг ўзи шубҳа уйғотади. Чунки Микеланжелонинг ўзи ҳақидаги биографларига айтган (Кондиви ва Васари) ҳикоясидан ташқари, бу ҳақда ҳеч қандай далил сақланиб қолмаган[5].
Баргелло галереясидаги „Кулаётган Фаун“ номли мармардан ясалган ниқоби Микеланжелонинг „йўқолган“ ҳайкали деб ҳисобланади. Бу эса Вазари ва Кондиви тавсифига умуман тўғри келмайди. Чунки оғизда фақат иккита кучук тишга ўхшаш тиш бор ва улар орасида тил чиқиб туради[3].
Санъатдаги образ
Эмилио Зокки "Ёш Микеланжело „Фауннинг боши“ни ясамоқда" (1861) мармар ҳайкалини яратди. Ҳозирда мазкур асар Питти саройида сақланади. Бу ҳайкалнинг Чезаре Зокки, Генри Вулф ва бошқалар томонидан яратилган машҳур нусхалари ҳам мавжуд.
Карел Шулснинг „Тош ва оғриқ“ биографик романида „Фаунлар кулгуси“ бўлими Микеланжелонинг биринчи ҳайкалтарошлик асарига бағишланган [6]:
(...) Микеланджело схватил резец и, на глазах у князя и Полициано, сильно ударил по фавновым губам. Зазияла дыра. Старый полубог лишился нескольких зубов. Фавнова насмешливая улыбка изменилась. Он перестал насмехаться, перед тем как вонзить зубы в мясо. Он взглянул на мир, как старик...
Адабиётлар
Манбалар
Ҳаволалар
- Вазарі Д.. Життєписи найславетніших живописців, скульпторів та архітекторів. (недоступная ссилка) (Украинча)
- Микеланджело. Поэзия. Письма. Суждения современников / сост. В. Н. Гращенков. М.: Искусство, 1983. (рус.)
- Эрпель Фриц.. Микельанджело / Пер. с нем. Сергея Данильченко. Берлин: Хеншель, 1990. ИСБН 3-362-00044-4. (рус.)
- Шульц К.. Камень и боль: роман. К.: Юниверс, 2006. ИСБН 966-8118-23-5.
- Эриc Сcиглиано.. Мичелангело'с Моунтаин: Тҳе Қуэст Фор Перфеcтион Ин Тҳе Марбле Қуарриэс Оф Cаррара. Симон анд Счустер, 2005. (Инглизча)
- Жоҳн Аддингтон Сймондс.. Тҳе Лифе оф Мичелангело Буонарроти, 1893. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-07-18 санасида архивланган) (Инглизча)
- Wиллиам Wаллаcе.. Тҳе Треасурес оф Мичелангело. Андре Деуцч, 2010. ИСБН 978-0-233-00253-8. (Инглизча)