Fausto Zonaro
Фаусто Зонаро (1854-йил 18-сентябрда таваллуд топган) италиялик рассом. Фабризио Сантафеде Усмонли империясининг ҳаёти ва тарихига оид реалистик услубдаги расмлари билан танилган.
| Фаусто Зонаро | |
Автопортрет (1908-йил) | |
| Таваллуди | 18-сентябр 1854-йил |
| Вафоти | 19-июл 1929-йил (74 ёшда) Сан-Ремо, Италия |
| Миллати | 1866-йилгача Австрияликлар, 1866-йилдан Италияликлар |
| Оқим | Шарқшунослик[1] |
Ҳаёт
Ёш ҳаёт ва дастлабки санъат фаолияти

Фаусто Зонаро ўша пайтда Австрия империясининг бир қисми бўлган Падуа провинсиясидаги Маси шаҳрида туғилган. Фаусто Зонаро масон Маурицио ва унинг рафиқаси Элисабетта Бертонсиннинг тўнғич фарзанди эди. Маурицио ўз ўғлини ҳам масон бўлишини ният қилган, аммо Фаусто Зонаро ёшлигида расм чизишда ажойиб қобилият кўрсатди[2]. Ота-онасининг розилиги билан Фаусто Зонаро дастлаб Лендинарадаги Техника институтига, сўнгра Веронадаги Наполеоне Нани бошчилигидаги Cигнароли академиясига ўқишга кирди. Фаусто Венецияда кичик санъат мактаби ва студиясини очди, лекин Неаполга ҳам тез-тез саёҳат қилди. Ўша пайтда у ҳаётФаусто Зонарод а аниқ йўналишни ҳис қилмади.
Фаусто Зонаро кўргазмада асарларини фаол намойиш этади ва танқидчиларнинг ҳурматига сазовор бўлди. Фаусто Зонаро асосан мойли бўёқ ва акварелда жанрдаги асарларни чизган. 1883-йилда Миланда Фаусто Зонарони кўрсатди[3].

Зонаронинг фаолиятидаги бурилиш нуқтаси 1891-йилда, Венецияда Фаусто Зонаронинг шогирди бўлган фотограф Элисабетта Пантени (1863-1946-йиллар) севиб қолганида содир бўлади ва улар қисман илҳомланиб Усмонли империясининг пойтахти Истанбулга саёҳат қилишди. Эдмондо де Амиcиснинг шарқшунос саёҳат китоби Константинополи [4].
Константинопол
1892-йилда Зонаро ва Панте билан турмуш қуришди ва Константинополнинг Пера маҳалласида яшашни бошлади.
Вақт ўтиши билан Фаусто Зонаро Константинопол аристократик доираларида ҳомийлик қилди. Протокол вазири Фаусто Зонаро ва Панте Мунир Пошонинг рафиқасига расмдан дарс берар экан, Истанбулнинг ўша даврнинг муҳим санъат намояндалари, жумладан Усмон Ҳамди Бей билан яқиндан танишадилар. 1896-йилда султонни Зонаро ижоди билан таништирган Россия элчиси Ил реггименто империале ди Эртугрул сул понте ди Галатанинг аралашуви туфайли Абдулҳамид ИИ га сарой рассоми (усмонли туркча : Рессам-и Ҳазрет-и Şэҳрияри) лавозимига кўрсатилди, (инглиз тилида: Галата кўпригидаги Эртуғрулнинг император полки), кейин уни сотиб олди.

Султон кейинчалик ХВ асрда Усмонли султони Меҳмед ИИ ҳаётидаги воқеаларни акс эттирувчи бир қатор расмларни буюртма қилди. Сарой рассоми сифатида Фаусто Зонаро ўзини венециялик рассом Гентиле Беллинининг вориси сифатида кўрди, Меҳмед ИИ томонидан 300 йил олдин Фаусто Зонаронинг портретини чизиш учун топширилган[5].

Константинополда бўлганида Зонаро шиа мусулмонлари томонидан Муҳаррам ойининг ўнинчи кунида ўтказилган Ашуро кунининг гувоҳи бўлган ва айнан Татбир юриши уни ўзининг машҳур расмини Муҳаррам ойининг 10-да бўяшига илҳомлантирган. Зонаро „(Татбирнинг даҳшатли юришини) кўрганимдан сўнг, улар мотам тутган бу одамни учратишим мумкин бўлса эди“, деди. Зонаро айтаётган одам Муҳаммад пайғамбарнинг набиралари Ҳусайн ибн Али эди.
Италияга қайтиш
Зонаро 1909-йилгача Истанбулда қолди, аммо ҳомийси Абдулҳамид ИИ ағдариб, конституциявий монархияга ўтган „ Ёш турклар“ инқилобидан сўнг Фаусто Зонаро Италияга қайтди. Ундан кейин Усмонли саройида рассомлар қолмайди[4]. Фаусто Зонаро Санремога жойлашди. Фаусто Зонаро ўлимигача Италия Ривиэра ва яқин Франсия Ривиэрасининг кичик расмларини, шунингдек, Истанбулга бўлган иштиёқини бостириш учун Босфор бўғозининг носталжик манзараларини яратишда давом этди.
1920-йилда Фаусто Зонаро хотинидан ажралиб, қизи билан яшай бошлади. Тўққиз йил ўтгач, Фаусто Зонаро вафот этди. Фаусто Зонаро Санремодаги Фоcе қабристонига дафн этилди. Фаусто Зонаронинг қабр тошида, Усмонли туғраси остида, Фаусто Зонаро Усмонли империясининг сарой рассоми эканлиги айтилди[6].
Бадиий иш ва обрў
Юзлаб асарлар яратган сермаҳсул рассом Фаусто Зонаро, асосан Усмонли империясининг портретлари, манзаралари ва тарихий расмларини чизган . Айтишларича, Фаусто Зонаро „Туркияда ғарб услубидаги санъат ривожига катта ҳисса қўшганлардан бири“[7]. 1977-йилда Флоренсияда ўтказилган кўргазмада „санъат оламида кенг эътирофга сазовор бўлди“[6]
Бугунги кунда Фаусто Зонаро асарларининг аксарияти Истанбулнинг етакчи музейларида, жумладан Топкапи саройи, Долмабаҳче саройи ва Истанбул ҳарбий музейида намойиш этилмоқда. Фаусто Зонаронинг бошқа асарларини Сакıп Сабанжи хусусий музейи [8]. ва Пера музейида кўриш мумкин. Фаусто Зонаронинг бир қатор расмлари Туркиядаги шахсий коллексиячиларга тегишли[7].
Галерея
Фаусто Зонаронинг баъзи расмлари Истанбулдаги Пера музейида (Паланқуинда юрган инглиз элчисининг қизи) ва Истанбул замонавий санъат музейида сақланади.
-
Туркисчес Мäдчен
-
Муҳаррам ойининг 10-куни
-
Меҳмед ИИ Константинопол қамалида
-
Ҳужум (1896-йил)
-
Истанбул, қиш
-
ФАТİҲİН ИСТАНБУЛУ ФЕТҲİ
Манбалар
- ↑ „Туркиш Неwс - Латест Неwс фром Туркей“.
- ↑ „Фаусто Зонаро - Питторе ди cорте дел султано ди Турчиа“.
- ↑ Губернатис, Ангело Де. Дизионарио дегли артисти италиани вивенти, питтори, сcултори э арчитетти (ит). Типи деи суccессори Ле Монниэр, 1889.
- ↑ 4,0 4,1 „Фаусто Зонаро - Питторе ди cорте дел султано ди Турчиа“.
- ↑ Cонстантинопле - Cитй оф тҳе Wорлд’с Десире 1453-1924 бй Пҳилип Мансел
- ↑ 6,0 6,1 „Османлı Араşтıрмаларı - ФАУСТО ЗОНАРО“. 2003-йил 23-февралда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 7,0 7,1 „Османлı Араşтıрмаларı - ФАУСТО ЗОНАРО“. 2003-йил 23-февралда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Сакıп Сабанcı Мусеум Wеб Сите - Cаллиграпҳй Cоллеcтион анд Паинтинг Cоллеcтион“. 2010-йил 10-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-июл.