Feride Osmanovich
Ферида Османович (босн. Ферида Османовиć; 1995-йил июлда Тузла атрофида вафот этган) – Сребрениcадаги қирғин пайтида эри ўлдирилгандан сўнг ўзини ўлдирган босниялик аёл. Умидсизликдан ўзини осиб қўйган Фериданинг сурати бутун дунёга машҳур бўлиб, АҚШда Босния уруши ҳақидаги жамоатчилик фикрини ўзгартиришга ҳам таъсир кўрсатган.
Ўша пайтдаги АҚСҲ вице-президенти Алберт Горе, 21 ёшли қизи газетада бу суратни кўриб, ундан бундай воқеа қандай содир бўлиши мумкинлигини сўраганидан сўнг, Сребрениcадаги қирғинга барҳам бериш бўйича фаол ҳаракатларни бошлаган[1]. Горе худди шу савол билан АҚСҲ президенти Билл Клинтонга мурожаат қилиб, дунёнинг Сребрениcадаги фожиани олдини олишдаги ҳаракацизлиги ва бу қирғинга йўл қўйганлигидан афсусда эканлигини билдирган[2].
Ферида Османович сурати 1995-йил 11-июлдан сўнг тезда бутун дунё бўйлаб газеталарнинг биринчи саҳифаларида эълон қилинган. Унинг иккита фарзанди бор эди: Дамир ва Фотима. Оиласи Сребрениcадан 30 км жануби-шарқда ва Сербия чегарасидан 5 км масофада жойлашган Жезеро қишлоғида яшаган. Эри Селман мебел фабрикасида ишлаган. Жезеро Сербияга яқин бўлгани учун 1992-йил апрелида серб ҳарбийлаштирилган гуруҳлари томонидан биринчилардан бўлиб этник тозалашга дучор бўлган. Улар Фериданинг оиласидан икки кишини ўлдириб, уйларини ёқиб юборишган. Оила эса серб қўшинлари ҳужумидан қочиб келган қочқинлар билан тўлиб кетган Сребрениcадан қўним топган. Улар бошқаларга қараганда омадлироқ эдилар, чунки Фериданинг амакиваччаси олдинроқ Сребрениcани тарк этиб, уйини қариндошларига қолдирган.
1995-йил 11-июлда Младич бошчилигидаги серб қўшинлари Сребрениcага ҳужум қилиб, деярли ҳеч қандай қаршиликсиз уни эгаллашган. Селман серблар томонидан оиласидан ажратилган ва ўлдирилган. Ферида икки фарзанди билан Тузлага олиб кетилган. Бир куни кечаси Ферида қочқинлар лагерини тарк этган ва эртаси куни эрталаб аэродром яқинидаги ўрмонда дарахтга осилган ҳолда топилган. Уни кимлигини дасталаб билишмаган, унинг жасадининг иккита сурати „Ассоcиатед Пресс“ нинг мустақил фотографи Дарко Бандич томонидан олинган. Ферида номаълум қабрга дафн этилган ва фақат олти ойдан кейин болалари уни сурати ёрдамида таниб олишган. Бандичнинг ўзи учун бу сурат у гувоҳи бўлган кўплаб даҳшатли воқеалардан бирортасидан фарқ қилмаган.
Манбалар
- ↑ Сприггс, Тҳомас. „Энд оф Дайс: 9/11 анд тҳе Wар он Фаитҳ“ (2008-йил).
- ↑ Лорна, Мартин. „Трутҳ беҳинд тҳе пиcтуре тҳат шоcкед тҳе wорлд“. Тҳе Гуардиан.