Феррари Берлинетта Бохер (ББ) 1973-1984-йилларда Италияда Феррари томонидан ишлаб чиқарилган спорт автомобиллари сериясидир. ББ Пининфаринаъда Леонардо Фиораванти томонидан ишлаб чиқилган. Биринчи ББ модели, 365 ГТ4 ББ, олд двигателли Дайтона ўрнини эгаллади ва ўртага ўрнатилган ясси ўн икки двигател билан жиҳозланган йўлда кетувчи Феррари сериясида биринчи бўлди. Бу, шунингдек, Феррари номи ва Cаваллино Рампанте логотипига эга бўлган биринчи ўрта двигателли йўл машинаси эди. 365 ГТ4 ББ ўрнига 1976-йилда каттароқ ўзгарувчан двигател билан жиҳозланган ББ 512, сўнгра 1981-йилда ёнилғи қуйиладиган ББ 512и эга бўлди. Серия 1984-йилда ББ 512и ясси ўн икки двигателнинг қайта кўриб чиқилган версиясидан фойдаланган Тестаросса билан алмаштирилганда тўхтатилди.

Феррари Берлинетта Бохер

Феррари ББ 512и
Ташқи кўриниши
Ишлаб чиқарувчиси Феррари
Ишлаб чиқариш 1973–1984
2,323 продуcед
Ассамблея Маранелло, Италия
Дизайнери Леонардо Фиораванти ат Пининфарина[1]
Корпус ва шасси
Автомобил таснифи Спорц cар (С)
Автомобил корпуси тузилиши 2-доор берлинетта
Автомобил тартиби Реар мид-энгине, реар-wҳеэл-дриве
Қувват ўтказгич
Двигатели
Ҳаракат узатиш механикаси 5-спеэд мануал
Ўлчамлари
Ғилдираклари 2,500 мм (98.4 ин)
Узунлиги 4,400 мм (173.2 ин)
Кенглиги 1,830 мм (72.0 ин)
Баландлиги 1,120 мм (44.1 ин)
Хронологияси
Аввалги моделлари Феррари 365 ГТБ/4
Ҳозирги моделлари Феррари Тестаросса

Фон

ББ ишлаб чиқариш Энзо Феррари учун катта қадам бўлди. У ўрта двигателли йўл машинаси харидорлари учун жуда қийин бўлишини ҳис қилди ва муҳандислари уни макетни қабул қилишга кўндиришлари учун кўп йиллар керак бўлди[2]. Бу муносабат ўзгара бошлади, чунки 1950-йилларнинг охирида марқуэ ўзининг пойга устунлигини ўрта двигателли рақобатчиларга йўқотди. Натижада, 1960-йилда орқа ўрта двигателли 246 П Формула 1 автомобили, кейин эса 1961-йилда Дино СП пойга спорти прототиплари тақдим этилди. 1963-йилда компания ўзининг В12 двигателларини П ва ЛМ пойга автомобиллари билан орқага ўтказди.

1967-йилда тақдим этилган Дино 206 ГТ ва 246 ГТ/ГТС йўл автомобиллари, арзонроқ Дино маркаси остида бўлса-да, орқа-ўрта двигателли схемасидан фойдаланган биринчи йўлда Феррари бўлди. Феррари’нинг флагман В12 йўл автомобиллари 1970-йилларнинг бошларида олдинги двигатели бўлиб қолди, 1968-1971-йилларда мос равишда 365 ГТБ/4 Дайтона ва 365 ГТC/4 тақдим этилди. 1973-йилда Феррари ўзининг биринчи ўрта двигателли 12 силиндрли йўл автомобили сифатида 365 ГТ4 Берлинетта Бохерни тақдим этди.

Феррари биринчи марта 1964-йилли 512 Ф1 дан бошлаб пойга автомобилларида ясси 12 двигател схемасидан фойдаланган. 512 Ф1 нинг 1,5 литрли двигатели пойга департаменти техник директори Мауро Форгери томонидан ишлаб чиқилган. Ушбу двигател дизайни бир нечта Формула 1 ва спорт прототипи пойга автомобилларида, жумладан 1968-йилли 212 Э, 1970-1975-йилли 312Б ва 1971-йилли 312ПБда ишлаб чиқилган . Ушбу пойга двигателлари конструксиялари 365 ГТ4 ББ-да тақдим этилган йўл-йўл текис 12 двигатели учун асос бўлди[3][4].

Дизайн ва ишлаб чиқиш

1969-йилда 365 ГТБ/4 Дайтона ишлаб чиқариши жорий этилгандан сўнг Феррари муҳандислари доктор Инг бошчилигида. Анжело Беллеи 365 ГТ4 ББ вориси устида иш бошлади. У ўзининг рақамли белгисини 365 ГТБ/4 Дайтона билан баҳам кўрган бўлса-да, 365 ГТ4 ББ олдинги двигателли 365 ГТБ/4 дан тубдан фарқ қилди. Янги машина орқа ўрта ўрнатилган ясси-12 двигатели бўлиши керак эди, бўйлама жойлаштирилган. Ушбу конфигурация Феррари йўл автомобиллари орасида мисли кўрилмаган бўлса-да, дизайн жамоаси ўрта двигателли 250 ЛМ ва Дино 206/246 шассиларининг мавжуд дизайнига, шунингдек [4] 1964-йилдан бошлаб Сcудериа Феррари учун ишлаб чиқилган ясси 12 двигателларига таянган[4]. Биринчи прототип 365 ГТ4 ББ 1971-йилда Турин автосалонида тақдим этилган[5]. Прототиплар Феррари синов ҳайдовчиси Жоржио Энрико бошчилигидаги кенг қамровли йўл ва трекларни синовдан ўтказиш дастури билан янада такомиллаштирилди. Феррари муҳандислари дизайн ва двигател дизайни бўйича катта тажрибага эга бўлгани сабабли, ишлаб чиқиш ишлари жадаллик билан давом этди ва дастлабки прототиплар ва биринчи ишлаб чиқариш 365 ГТ4 ББ ўртасида фақат кичик ўзгаришлар кузатилди. 365 ГТ4 ББ ишлаб чиқариш биринчи марта 1973-йилда сотувга чиқарилган[4].

Двигател ва трансмиссия

F102 A engine in a 1974 365 GT4 BB
Ф102 1974 йил 365 ГТ4 ББ двигатели

Доктор Инг. Гиулиано де Анжелис 365 ГТ4 ББда ишлатиладиган Типо Ф102А двигателининг ривожланишини назорат қилди[4]. Бу двигател Мауро Форгҳиэри томонидан ишлаб чиқилган 1969-йилда Феррари 312Б Формула 1 автомобилида ишлатиладиган 3,0 литрли текис 12 Типо 001 двигателидан ва йўл ҳаракати 365 ГТБ/4 двигателидан олинган. Янги двигателнинг умумий ҳажми 4390,35 куб кубни ташкил этди ва 81 тешикка эга. мм ва зарбаси 71 мм, ўлчамлари 365 ГТБ/4 двигателига мос келади[6].

„Берлинетта Бохер“ номи Феррари ва матбуот томонидан ББ серияли автомобилларни тасвирлаш учун ишлатилган бўлса-да, бу двигател ҳақиқий боксчи двигатели эмас эди. Типо Ф102 А ва унинг ҳосилаларида ҳар бир қарама-қарши пистон жуфтлиги бир хил кранк пинини бўлишади ва иш пайтида бир хил йўналишда ҳаракатланади. Боксчи двигателида қарама-қарши пистон жуфтлари қарама-қарши йўналишда ҳаракат қилади. Бу ҳақда Феррари двигатели дизайнери Мауро Форгери шундай деди: „Илтимос, уни боксчи деманг. Техник жиҳатдан, бу двигател ясси 12 ёки 180 ° бурчак остида бўлган 12 силиндрли двигател деб айтиш тўғри“[6][7].

Двигател блоки Силумин қотишмасидан қурилган бўлиб, қуйма темир силиндрли қопламалар билан жиҳозланган. Пистонлар энгил қотишма эди ва кранк мили зарб қилинган пўлатдир. Силиндр боши дизайни 365 ГТБ/4 га жуда ўхшаш бўлиб, иккита юқори эксантрик мили ва ҳар бир силиндрда иккита валфни ўз ичига олган. Тўртта эксантрик мили иккита вақт камарлари билан бошқарилди, бу аввалги 12 силиндрли Феррари двигателларида ишлатилган вақт занжирларига нисбатан шовқин ва оғирликни камайтирди. Ҳаво ва ёқилғи тўртта 3 баррелли Wебер 40 ИФ 3C карбüратöрлери орқали этказиб берилди. Атеşлеме тизими битта Магнети Марелли дистрибютори ва иккита бобиндан иборат эди. Двигател ББ512-да ёг 'очлиги билан боғлиқ муаммоларни олдини олиш учун қуруқ картер билан алмаштирилган ҳўл идиш билан ёғланган[6]. Де Анжелис ва Беллининг сўзларига кўра, Ф102 А двигателининг биринчи прототипи 380 дона ишлаб чиқарилган бҳп 7100 айланиш тезлигида ва прототипни 302 км/ҳ (188 мпҳ) га айлантирди синов пайтида[4]. Феррари брошюраларида 360 дона ишлаб чиқарилган Ф102 А двигателининг ишлаб чиқариш версияси ҳақида хабар берилган бҳп 7500 рпм ва 311 да фт/лб момент 4500 рпм да [5], аммо бошқа завод ва матбуот нашрларида келтирилган рақамлар фарқ қилади.

365 ГТ4 ББ беш поғонали механик узатма ва чекланган слип диференсиал билан жиҳозланган. Трансмиссия ва дифференсиал тўғридан-тўғри двигателнинг остига, ёг 'тўлдиргич билан бирга жойлаштирилди. Фичтел &амп; Сачс битта пластинкали қуруқ дебрияж двигателнинг орқа қисмида жойлашган эди. Қувват трансмиссияга бир қатор тушириш витеслари ва горизонтал мил орқали етиб борди. Ушбу тартиб двигател ва трансмиссия тўпламининг вертикал баландлигини ошириб, автомобилнинг оғирлик марказини кўтарган бўлса-да, йиғилишнинг умумий узунлигини қисқартирди. Бу қадоқлаш сабаблари учун фойдали эди, чунки ихчам двигател/трансмиссия шасси қисқа умумий ғилдирак базасига, шунингдек, қулай ва кенг салонга эга бўлиши мумкинлигини англатади[6][5][4].

Типо Ф102 А двигателининг дизайни Феррари томонидан 365 ГТ4 ББ тақдим этилганидан кейин ишлаб чиқилишда давом этди. Бу Ф102 Б (ББ 512 да қўлланади), Ф110 А (ББи 512 да қўлланади) ва Тестаросса, 512ТР ва Ф512М двигателларини ўз ичига олган Феррари флат-12 двигателлари оиласининг яратилишига олиб келди. Ушбу кейинги двигателларнинг умумий ҳажми 5 литрни ташкил этди[6].

Пининфаринанинг Феррари П6 концептуал автомобили 365 ГТ4 ББ дизайнига таъсир кўрсатди.

365 ГТ4 ББ корпуси Леонардо Фиораванти томонидан бошқариладиган Пининфаринаъда ишлаб чиқилган[6]. Дизайнга 1968- йилда Пининфарина томонидан яратилган бир марталик концепт-кар Феррари П6 Берлинетта Спеcиале таъсир кўрсатди. Биринчи 365 ГТ4 ББ прототипи 1971-йилда Турин автосалонида оммага тақдим этилган. Унинг паст, ханжар шаклидаги бурни, яширин фаралари бор эди, олд ойнаси тик қиррали ва вертикал дум билан кесилган кенг орқа қисми бор эди. Дизайн Пининфарина заводида шамол туннелида синовдан ўтган ҳолда такомиллаштирилди. Ушбу аэродинамик тадқиқотлар натижасида йўловчилар салонининг орқасида ва тепасида двигател қопқоғининг ҳар икки томонидаги иккита таянч ёки елканли панелларни қамраб олувчи спойлер ўрнатилди. Ушбу спойлер қаршиликни камайтириш, барқарорликни яхшилаш ва ҳавони двигател қопқоғининг юқори қисмидаги кириш жойларига тўғрилаш учун мўлжалланган[4][5].

Корпуснинг марказий қисми пўлатдан, олд ва орқа қопқоқ ва эшиклар алюминий қотишмасидан ясалган. Олд ва орқа пастки валентлар/бамперлар шиша толали эди. Олд ва орқа қопқоқлар қисқичли дизайн бўлиб, илгаклар олд қопқоқни олдинга, орқа двигател қопқоғини эса орқага буриш имконини беради. Бу двигателга техник хизмат кўрсатишни осонлаштирди ва кичик олд багаж хонасидан фойдаланишга имкон берди[4][5].

1971-йил прототипининг бўёқ схемаси профилда кўрилганда автомобилнинг визуал массасини пасайтириш ва камайтириш учун мўлжалланган. Шу мақсадда кузов ғилдирак жантларининг юқори қисмига яқин горизонтал тикув билан бўлинган ва бу нуқта остидаги ҳамма нарса атлас қора рангга бўялган, шу жумладан олд ва орқа бамперлар[4]. Ушбу икки рангли бўёқ схемаси ББ моделларини ишлаб чиқаришга ўтказади. Кейинчалик Феррари икки рангли бўёқ схемасини 308 каби бошқа моделларда вариант сифатида таклиф қилди, бу ерда одатда „Боксчи“ бўёқлари деб аталади[6][8].

1971-йилдаги Турин автосалонининг прототипи корпуси кичик фарқлар билан 365 ГТ4 ББ ишлаб чиқаришни яқиндан акс эттирди. Прототипда тўртта орқа чироқ бор эди, ишлаб чиқариш 365 ГТ4 ББ эса олтитадан иборат эди. Прототипнинг ёнилғи тўлдирувчиси орқа чорак ойнаси остига жойлаштирилган, аммо бу ишлаб чиқариш версиясида таянч/елкан панелига кўчирилган[5]. Ушбу дизайн ББ 512и сериясининг якуний модели орқали фақат кичик ўзгаришлар билан амалга оширилди.

Шасси ва осма

365 ГТ4 ББ шассиси ўша пайтдаги стандарт Феррари амалиёти каби пўлат қувурлардан қурилган. Этакчи муҳандис доктор Ингга кўра. Анжело Беллеи, шасси дизайнига 250 ЛМ ва Дино 206/246 шассилари бевосита таъсир кўрсатди[4]. Марказий кузов пўлат шасси билан ярим монокок ҳосил қилган бўлса-да, олд ва орқа кузов кучланишсиз эди ва фақат энгил пастки рамкалар томонидан қувватланади. Олд корпус ва пастки рамка ҳалокат пайтида энергияни деформация қилиш ва ютиш учун мўлжалланган. Авария хавфсизлиги, шунингдек, двигател бешигидан томгача диагонал бўйлаб ҳаракатланадиган иккита катта диаметрли трубанинг мавжудлиги билан яхшиланди, бу эса ағдарилганда қўшимча мустаҳкамликни таъминлайди[5].

Тўртта ғилдиракнинг барчасида икки томонлама мустақил осма мавжуд бўлиб, ҳар бир олд ғилдирак учун битта спирал пружина ва амортизатор ва ҳар бир орқа ғилдирак учун жуфтлик мавжуд эди. Иккита бурилишга қарши панжаралар, қуввациз рул ва пинион бошқаруви ва тўрт ғилдиракли диск тормозлари ҳам жиҳозланган. 365 ГТ4 ББ Мичелин ХWХ шиналари билан жиҳозланган, олд ва орқа шиналар ўлчами 215 70 ВР 15. Кейинчалик моделлар кенгроқ орқа шиналар билан стаггеред конфигурациядан фойдаланади[4][5].

Ишлаб чиқариш тарихи

365 ГТ4 ББ

365 ГТ4 ББ
Ташқи кўриниши
Ишлаб чиқариш 1973–1976
387 продуcед
Қувват ўтказгич
Двигатели 4.4 Л Ф102 А флат-12

365 ГТ4 ББ нинг ишлаб чиқариш версияси 1973-йилда Париж автосалонида тақдим этилган. Ишлаб чиқаришнинг бошланиши 1973- йилги нефт инқирозига тўғри келди ва натижада дастлабки талаб паст эди[5]. Феррари дастлаб атиги 25 та машинадан иборат чекланган ишлаб чиқаришни режалаштирган. Ишлаб чиқариш аста-секин бошланди, ишлаб чиқаришнинг биринчи йилида атиги йигирмата автомобил ишлаб чиқарилди. Талаб аста-секин ўсиб борди ва кейинчалик кунига биттадан машиналар ишлаб чиқарила бошланди. Ҳаммаси бўлиб, 1973-йилдан 1976-йилгача 387 та намуна қурилган бўлиб, у Берлинетта Бохер моделлари орасида энг кам учрайди[4]. 88 таси ўнг рулли бўлиб, улардан 58 таси Буюк Британия бозори учун мўлжалланган.  365 ГТ4 ББ корпусини ишлаб чиқариш Сcаглиэтти томонидан қурилган ва якуний йиғиш Феррари’нинг Маранеллодаги заводида бўлиб ўтди[3].

1973-йилда завод нархи 18,290,00 лира эди. 1976-йилга келиб, нарх 24,375,000 Л.га, тахминан 30,000 АҚШ долларига кўтарилди. [3] Буюк Британиядаги рўйхат нархи 1975-йилда £ эди[9]. Кондиционер ихтиёрий эди, лекин кўпчилик харидорлар уни танладилар[4].Харидорлар пастки ярми қора бўлган икки рангли „Боксчи“ бўёғини ёки оддий бир рангли бўёқни танлашлари мумкин эди[10].

365 ГТ4 ББ учун замонавий матбуотни қабул қилиш ижобий бўлди ва журналистлар автомобилнинг бошқарувини ва тўғри чизиқдаги ишлашини юқори баҳоладилар[5][9]. Роад & Траcк 1975-йил июн ойида 365 ГТ4 ББ ни синовдан ўтказди. Уларнинг синов машинасидаги дебрияж сирғалиб кетди, лекин улар ҳали ҳам 0-60 ни ўлчашди мпҳ 7,2 сонияда, 0-100 мпҳ 14,8 сонияда ва 15,5 сонияда чорак миля вақти. Р&Т синовчилари 175 тезликка эришдилар мил/соат тезликка эришиб, 365 ГТ4 ББ ўша пайтда синовдан ўтган энг тез йўл автомобилига айланди. 1976-йил ноябр ойида „Автомобил ва ҳайдовчи“ журналида тўлиқ ишлайдиган машинанинг кейинги синови 0-60 қайд этилган. мпҳ 6,1 сонияда ва 0-100 мпҳ 14,1 сонияда[9].

ББ 512

ББ 512
Ташқи кўриниши
Ишлаб чиқариш 1976–1981
929 продуcед
Қувват ўтказгич
Двигатели 4.9 Л Ф102 Б флат-12

365 ГТ4 ББ 1976-йилда ББ 512 (512 ББ номи билан ҳам танилган) билан алмаштирилди. 512 номи автомобилнинг 5 литрли, 12 силиндрли двигателига ишора қилиб, олдинги Феррари 512 пойгачи номини тирилтирди. [4] Бу Феррари томонидан ўрнатилган 12 силиндрли йўл автомобилларини (365 ББ сифатида) силиндрли силжишидан кейин номлаш бўйича ўрнатилган амалиётдан оғиш эди. Янги модел биринчи марта 1976-йилда Париж автосалонида оммага намойиш этилган[5].

Типо Ф102 Б двигатели 4943 гача кенгайтирилди cc[11].Тешик ва инсулт энди 82 эди мм х 78 мм ва сиқилиш нисбати 9,2: 1 га оширилди. Феррари сотувлари рисолаларида максимал қувват 360 бҳп (270 кW) ни ташкил қилган ; Кейинчалик Феррари нашрлари буни 340 бҳп (250 кW) га қайта кўриб чиқдилар . Бу 365 ГТ4 ББ даъво қилинган қувватдан паст эди, лекин ББ 512 олдинги моделдаги 7000 рпм чўққисидан пастроқ, 6200 айланиш тезлигида энг юқори қувватга эришди. Момент 331 фт⋅лб (449 Н⋅м) га бироз ошди 4300 айланиш тезлигида. Максимал қувватнинг йўқолишига қарамай, 5 литрли двигателнинг текисроқ момент эгри чизиғи янада юмшоқ ва фойдаланувчиларга қулайроқ қувват этказиб беришни таъминлади. Каттароқ сиғимли двигател Феррари-га иш фаолиятини йўқотмасдан янада қаттиқроқ ифлосланиш ва шовқин қоидаларига жавоб беришга имкон берди[4][5][9].

Икки пластинкали дебрияж қўшилган моментни бошқарди ва педал ҳаракатини энгиллаштирди. Қаттиқ бурилишда қуруқ мойлаш мой очлигининг олдини олди. Тутқични яхшилаш учун орқа Мичелин ХWХ шиналари кенглиги 225 70 ВР 15 гача оширилди ва орқа ғилдираклар кенглиги 7,5 дюймдан 9 дюймгача кенгайтирилди. Олд шиналар 365 ГТ4 ББ да бўлгани каби 7,5 дюймли кенг ғилдиракларда 215 70 ВР 15 бўлиб қолди. Шасси ўзгаришсиз қолди, аммо бу кенгроқ орқа шиналар орқа йўлнинг 1563 гача кўтарилишини англатади. мм ва орқа корпус мос равишда кенгайтирилди[4][5].

Ташқи фарқловчилар бамперга ўрнатилган янги ияк спойлерини ўз ичига олган. Юқори тезликда 365 ГТ4 ББ бурни 1 дюймга кўтарилди; ББ 512 нинг чин спойлери бу тенденцияни бартараф этди. НАCА каналлари ҳар томондан эшик орқасига қўшилди, улар эгзоз тизими ва орқа тормозларни совутишни таъминлади. Орқа томонда 365 ГТ4 ББ’даги каби учлик бирликлар ўрнига ҳар икки томонда иккита орқа чироқлар ва эгзоз қувурлари мавжуд эди. Орқа чироқлар орасидаги панел энди қора тўр ўрнига ламеллар эди. Двигател совишини яхшилаш учун двигател қопқоғидаги шамоллатиш тешиклари сони кўпайди[4][11].

Буюк Британиядаги рўйхат нархи 1977 йилда £ эди. [9]

1981-йилдан 1984-йилгача ББ 512и нинг 1007 та намунаси ишлаб чиқарилган [12].

ББ 512и

ББ 512и
Ташқи кўриниши
Ишлаб чиқариш 1981–1984
1,007 продуcед
Қувват ўтказгич
Двигатели 4.9 Л Ф110 А ФИ флат-12

ББ 512и (шунингдек, 512 ББи номи билан ҳам танилган) 1981-йилда тақдим этилган ва сериянинг охиргиси эди. Типо Ф110 А двигатели энди Босч К-Жетрониc МДҲ ёнилғи қуйиш мосламасини ўз ичига олди. Ёқилғи қуйиладиган восита тозароқ чиқиндиларни ишлаб чиқарди ва ишлаш ва ҳайдаш қобилиятининг яхши мувозанатини таклиф қилди[12]. Эксантрик мили вақти ўзгартирилди ва Магнети Марелли „Диноплех“ электрон атеşлеме тизими энди ўрнатилган айланишни чекловчига эга эди. Даъво қилинган максимал қувват чиқиши 340 бҳп (250 кW) эди 6000 айланиш тезлигида, бу ББ 512и ни сериядаги энг кам қувватли моделга айлантиради[9].

ББ 512 нинг ташқи фарқловчи белгиларидан ташқари, олд панелдаги кичик оқ ишлайдиган чироқлар, ҳайдовчи лампаларни очадиган олд панжара ва эгзоз қувурлари ташқарисида қизил туман чироқларини ўз ичига олган қайта кўриб чиқилган орқа валентлик мавжуд. Двигател қопқоғини шамоллатиш ҳам қайта кўриб чиқилди[12][5].

ББ 512и олдинги ББ моделларида ишлатилган Мичелин ХWХ шиналарини алмаштириб, Мичелин ТРХ метрик ўлчамдаги шиналар ва ғилдираклардан фойдаланган. Шиналар олд ва орқа 240/55 ВР 415 ўлчамига эга, ғилдираклари 180 ТР 415 олд ва 210 ТР 415 орқа ўлчамли эди[5][12].

Буюк Британиядаги рўйхат нархи 1981-йилда 39 991 £ эди[9]. Кондиционер, электр ойналар ва стереолар ҳаммаси стандарт жиҳозлар эди. Харидорлар ўриндиқлар, эшик панеллари ва бош қопламаларида Эрменегилдо Зегна жун мато билан безатилган ихтиёрий интерерни белгилашлари мумкин[9]. Бу жуда кам учрайдиган вариант бўлиб, атиги 27 та мисол шундай жиҳозланган[13].

1981 йилдан 1984 йилгача ББ 512и нинг 1007 та намунаси ишлаб чиқарилган [12]

Шимолий Америкадаги Берлинетта боксчиси

 

1977 "грей маркет" У.С. модел ББ 512и ин Беверлй Ҳиллс, CА, УСА 2019 - wитҳ энгине cовер опен
1983 "грей маркет" ББ 512и ин Cанада. Ноте тҳе аддитионал регулаторй сиде маркер лигҳц.

ББ ҳам, унинг энг яқин рақобатчиси Ламборгҳини Cоунтач ҳам Америка Қўшма Штатлари ёки Канада хавфсизлиги ва эмиссия қоидаларига жавоб берадиган заводдан ишлаб чиқарилмаган[14].Энзо Феррари, атроф-муҳит ва хавфсизлик қоидалари ва миллий тезлик чегараси 55 мил / соат, компаниянинг саккиз силиндрли автомобиллари Малаисе давридаги АҚШ бозорида этарли бўлади, деб ҳисоблади[15]. 365 ГТ4 ББ дастлаб жуда чекланган ишлаб чиқариш учун режалаштирилган эди, Феррари уни фақат Европада осонгина сотилиши мумкинлигига ишонди[16].

Америкаликлар Берлинетта Бохерни барибир сотиб олишди ва индивидуал истеъмолчилар ва ҳатто Феррари ваколатли дилерлари ҳар бир автомобилни Қўшма Штатлар атроф-муҳитни муҳофаза қилиш агентлиги ва Қўшма Штатлар транспорт департаменти қоидаларига мувофиқ ўзгартириш учун пул тўлашди[14]. Бу кулранг бозор даври сифатида танилган (1976-1988) . ББ, Ламборгҳини Cоунтач ва Ранге Ровер биринчи шундай автомобиллар қаторида бўлган бўлса-да, улар яратган инфратузилма 1985-йилда „кулранг бозор“ ни 66 900 та автомобилга етказиш имконини берди[17].

АҚШга қонуний равишда келган биринчи 365/512 ББ Ричард „Дик“ Фритз ва унинг Америспеc компанияси томонидан ўзгартирилган. Фритз Феррари дилери Чинетти Моторс билан унинг собиқ иш берувчиси билан дилер томонидан импорт қилинган ББни ўзгартириш ва қонунийлаштириш бўйича шартнома тузди. Ўша пайтда импорт қилинган автомобил АҚШ ҳукумати қоидаларига мос келадими ёки йўқлигини аниқлаш учун аниқ жараён йўқ эди. Ушбу муаммони ҳал қилиш учун Фритз ЭПА ва ДОТ расмийлари билан ҳар қандай аниқ импорт қилинган автомобил қонуний талабларга жавоб беришини аниқлаш учун бир қатор қоидалар ва тестларни ёзиш учун учрашди. Ушбу мунозаралар бир қатор мажбурий талабларни келтириб чиқаргандан сўнг, Фритз уларни қондириш учун ББларни ўзгартиришни бошлади. Одатда „федерализация“ деб номланувчи ушбу модификация жараёни двигател, асбоблар, ёритиш, хавфсизлик камарлари ва тўқнашувни мустаҳкамлашда ўзгаришларни ўз ичига олди. Америспеcнинг федераллашув жараёни 75 дан ортиқ турли ўзгаришларни ўз ичига олди. Олд бампер ва пастки рамка ўша пайтда амалда бўлган „5 миля“ нол зарар стандартига жавоб бериш учун кенг қамровли ўзгартирилиши керак эди. Карбüратöрлü моделлар иккиламчи ҳаво инъэкция тизими, каталитик конверторлар ва АҚШ эмиссия стандартларига жавоб бериш учун турли хил созлаш созламалари билан ўзгартирилди. АОК қилинган ёнилғи ББ 512и камроқ эмиссия билан боғлиқ ўзгаришларни талаб қилди. Янги ББни федераллаштириш учун ўртача харажат 14 000 АҚШ долларини ташкил этди[16].

Америспеc федерализация жараёни қонуний ва амалий эканлигини исботлаганидан сўнг, бошқа компаниялар федерализация хизматларини таклиф қила бошладилар. Федераллаштириш учун стандартлаштирилган жараён йўқ эди ва компаниялар ўз ёндашувларида фарқ қилдилар. Натижада, кўплаб АҚШга турли хил модификация ва мувофиқлик ҳолатларида кирдилар. ЭПК ва ДОТда қисқа ходимлар сони туфайли барча автомобиллар қаттиқ текширилмаган. [16] 1990-йилда янги қонунлар кучга кирди, унга кўра, агар автомобил 25 ёшдан ошган бўлса, АҚШга ўхшаш моделга эга бўлмаган барча автомобилларни импорт қилишни тақиқлайди. Бу федерализация амалиётини тугатди ва ББ моделларини 25 йиллик чегарага етгунга қадар импорт қилишни тақиқлади. Ҳозирги вақтда барча ББ моделларини АҚШга ўзгартиришларсиз олиб кириш мумкин бўлса-да, баъзи автомобиллар ҳали ҳам „кулранг бозор“ давридаги федерализация модификацияларини сақлаб қолган. Ушбу ўзгартиришларни олиб ташлаш эгалари ва реставраторлари учун муҳим амалий ва бюрократик қийинчиликларни ўз ичига олиши мумкин[18][19][9].

Техник хусусиятлар ва ишлаш

Ўлчовлар ўзгарувчанлиги, нотўғри ва аниқ ноаниқ эканлиги, ҳатто Феррари томонидан ўша даврдаги манбаларда ҳам. Мисол учун, устахона қўлланмаси максимал тезликни (одатда қизил чизиқдаги тезликни), эгасининг қўлланмасида эса тезликка эришиш мумкин бўлган тезликни ҳужжатлаштиради, бу тезлик ҳар бир РПМ учун максимал ҲП тезлигида қизил чизиқдан ошмайдиган кўринади; 512 ва 512и учун бу максимал тезлик эмас. Бундан ташқари, устахона қўлланмаси кариратори (512) ва инъэкцион (512и) двигателлари ўртасидаги ўлчовларни доимий равишда фарқламайди, аммо фарқлар мавжудлиги ҳаммага маълум бўлса ҳам, ёқилғи этказиб бериш тизимидан ташқари.

Фойдаланувчи қўлланмалари 365 ГТ4 ББ [20] ББ 512 [21] ББ 512и [22]
Қувват 344 ПС (253 кW; 339 ҳп) 7200 айланиш тезлигида 340 ПС (250 кW; 335 ҳп) 6200 айланиш тезлигида 340 ПС (250 кW; 335 ҳп) 6000 айланиш тезлигида
Момент 41.7 кг⋅м (302 лб⋅фт; 409 Н⋅м) 3900 айланиш тезлигида 46 кг⋅м (333 лб⋅фт; 451 Н⋅м) 4600 айланиш тезлигида 46 кг⋅м (333 лб⋅фт; 451 Н⋅м) 4200 айланиш тезлигида
Қизил чизиқ 7000 айланиш тезлиги 6800 айланиш тезлиги 6600 айланиш тезлиги
Қабул қилинадиган тезлик 302 км/ҳ (188 мпҳ) @ 7000 рпм 272 км/ҳ (169 мпҳ) @ 6200 рпм 257 км/ҳ (160 мпҳ) @ 6000 рпм
0-100 км/соат (0-62 миля) 5,4 сония йўқ йўқ
Қуруқ вазн 1,235 кг (2,723 лб) 1,596 кг (3,519 лб) йўқ
Оғирликни чеклаш йўқ йўқ 1,580 кг (3,483 лб)
Семинар қўлланма 365 ГТ4 ББ ББ 512 ва ББ 512и
Қувват 344 ҳп (257 кW) 7200 айланиш тезлигида 360 ҳп (268 кW) 6200 айланиш тезлигида
Момент 41.7 кг⋅м (409 Н⋅м; 302 лб⋅фт) 3900 айланиш тезлигида 46 кг⋅м (451 Н⋅м; 333 лб⋅фт) 4600 айланиш тезлигида
Қизил чизиқ 7000 айланиш тезлиги 6600 айланиш тезлиги
Максимал тезлик 302 км/ҳ (188 мпҳ) 288 км/ҳ (179 мпҳ)
0-100 км/соат (0-62 миля) 5,4 сония 5,4 сония
Қуруқ вазн 1,235 кг (2,723 лб) 1,515 кг (3,340 лб)
Оғирликни чеклаш йўқ йўқ

Пойга тарихи

365 ГТ4 ББ ҳеч қачон расман Сcудериа Феррари томонидан пойгага чиқмаган, бироқ Луижи Чинеттининг Шимолий Америка пойга жамоаси (НАРТ) завод томонидан ишлаб чиқарилган кўча автомобилларида ўзгартирилган. 1974-йилда НАРТ спорт автомобиллари пойгаларида фойдаланиш учун иккита 365 ГТ4 ББ олди. Ушбу автомобиллар, шасси 18139 ва 18095, стандарт йўл автомобиллари сифатида бошланган ва рақобатда фойдаланиш учун ўзгартирилган[9].

18139 шассиси НАРТ механикаси томонидан тўлиқ қисмларга ажратилди ва кенг кўламли ўзгартиришлар олди. Буларга завод ички қисмини олиб ташлаш, рулонли катак ва каттароқ ёнилғи бакини ўрнатиш, яхшиланган осма, қаттиқ фаралар ва кенгроқ ғилдираклар билан кенгроқ кузов киради. Карбюраторни созлаш бироз созланди ва янги эгзоз тизими ўрнатилди, аммо двигател бошқа тарзда ўзгартирилмаган. 18139шасиси 1975-йилда 24 соатлик Дайтона мусобақасига киритилган, бироқ машғулот пайтида марказ ташувчисини синдириб, пойга олдидан нафақага чиққан. 18139 икки ойдан сўнг 12 соатлик Себрингда 6-ўринни эгаллади, сўнгра Атланта йўлига чиқди, у ерда машғулот пайтида яна бир хаб ташувчини бузди ва Лиме Рокда у синган боғловчи таёғи туфайли пойгадан чиқди. Машина 1976-йилги мавсумда нофаол бўлган, кейин НАРТ томонидан 1977-йилда 24 соатлик Ле Манда киритилган. Машина Франсуа Мигаулт ва Люсиэн Гуиттени томонидан бошқариладиган ИМСА синфида умумий ҳисобда 16-ўрин ва 5-ўринни эгаллади. 1978-йилги мавсум учун 18139 завод томонидан тақдим этилган 512 двигател билан жиҳозланган. У 1978-йилдаги Дайтона 24 соатида (яна Мигаулт ва Гуиттенй томонидан бошқарилади) умумий ҳисобда 22-ўринни эгаллади, Атланта йўлида 21-ўрин, Ле Мансда умумжамоа ҳисобида 16-ўрин ва 3-ўрин ва 6 соатлик Уоткинс Гленда 11-ўринни эгаллади. 18139 нинг якуний танлови 1984 йилда дарё бўйидаги 6 соатда бўлган. Машина янгиланган бўлса-да, у энди рақобатбардош эмас эди ва 76 айланишдан кейин истеъфога чиқди. [9] [23]

18095 шассиси ҳам НАРТ томонидан ўзгартирилган, аммо 18139 каби тубдан эмас. Кенгроқ ғилдираклар ишлатилган, уларнинг ўлчами олд томонида 8 дона, орқа томонида эса 11 дона. Ғилдирак камарлари ёндирилди, кичик орқа спойлер ва пойга ёнилғи қуйиш мосламаси ўрнатилди ва ички қисм хавфсизлик ускуналари, жумладан рул, жабдуқлар ва ўт ўчиргич билан мослаштирилди. Двигател мой сиғимини ошириш учун ажратгич ва янги эгзоз тизимидан ташқари стандарт эди. Ушбу машина 1975-йилда 24 соатлик Ле Манда киритилган, аммо НАРТ пойга ташкилотчилари ўзларининг 308 ГТ4 ни таснифлашни қандай танлаганига норозилик сифатида пойгадан чиққани сабабли рақобатлашмади[9].

512 ББ ЛМ

1978-йилда Феррари ББ 512 нинг 512 ББ ЛМ (шунингдек, 512 ББ/ЛМ ёки 512 ББЛМ) деб номланган рақобатбардош версиясини ишлаб чиқаришни бошлади. Улар икки серияда ишлаб чиқарилган, биринчи серия 1978-йилда қурилган ва иккинчи серия 1978-йил охири ва 1982-йил оралиғида қурилган.

Феррари 1978-йилда биринчи 512 ББ ЛМ сериясининг учта намунасини яратди. Уларда кенгроқ ғилдирак аркалари, томга ўрнатилган аэрофол ва Феррари 312Т2 нинг олд қанотига мослаштирилган орқа қанот бор эди. Ушбу машиналардан иккитаси „узун бурунли“ кузов билан жиҳозланган бўлиб, улар автомобилнинг олд қисмини бир неча дюймга кенгайтирди ва стандарт тўлиқ кенгликдаги панжарани кичик овал ҳаво кириши билан алмаштирди. Квартира-12 дан қувват тахминан 400-440 гача оширилди бҳп, автомобилларнинг оғирлиги эса тахминан 1200 га камайди кг (2,646 фунт). [9] [24]

512 BB converted to LM spec in 1978 by Ecurie Francorchamps
512 ББ 1978-йилда Эcуриэ Франcорчампс томонидан рақобат спецификациясига айлантирилди

Учта завод С1 ББ ЛМс 1978-йилда 24 соатлик Ле Манда рақобатлашди, иккита машина Феррари импортчиси Чарлз Поззи томонидан ва битта машина НАРТ томонидан киритилган. Жак Сватерснинг Эcуриэ Франcорчампс қўшимча 512 ББ га кирди, у жамоа томонидан мусобақа спецификациясига айлантирилди. Ушбу машина заводдаги ББ ЛМ автомобилларидан фарқ қилади, оғирлиги тахминан 100  кг эди (220 лб) кўпроқ. Ушбу машиналарнинг ҳеч бири механик муаммолар туфайли пойгани тугатмади[9][24].

1979 512 BB LM, series 2 with racing bodywork by Pininfarina
1979-йил 512 ББ ЛМ, 2-серия Пининфарина томонидан пойга корпуси билан

Биринчи сериядаги муваффақияцизликдан сўнг, Феррари 1978-йил охирида ББ ЛМни иккинчи ривожланиш дастури билан тузатиш устида ишлади. Ясси 12 карбüратöрлери қувватни тахминан 470-480 га ошириш учун Лукас механик ёнилғи қуйиш тизими билан алмаштирилди. бҳп. Қўшимча қувватни бошқариш учун узатиш ва совутиш тизими такомиллаштирилди. Биринчи ББ ЛМ ларнинг ишлаб чиқаришга асосланган корпуси Пининфарина томонидан ишлаб чиқилган янги дизайн билан алмаштирилди, у асл услубнинг жуда кам қисмини ўз ичига олади. Кузов энди 16 дюйм (41 см) узунроқ ва 6 дюйм (15 см) кенгроқ, умумий оғирлик С1 га нисбатан 30 га ошади кг (66 фунт). Энди қалқиб чиқувчи фаралар олд панелга ўрнатилган собит бирликлар билан алмаштирилди, думи эса қоидаларда рухсат этилган максимал даражада узайтирилди. Олд томондан кенглиги 10 дюйм ва орқа томонда 13 дюйм бўлган кенгроқ ғилдираклар жиҳозланган. Тормоз ва суспензия ҳам яхшиланди. Ушбу С2 ББ ЛМларнинг тўққизтаси Феррари томонидан 1979-йилда қурилган[9][25][26].

1981 512 BB LM, with updated S2 bodywork including „ground effect“ side skirts
1981-йил 512 ББ ЛМ, янгиланган С2 кузови, шу жумладан „ер эффектли“ ён юбкалар

С2 дизайни 1980-йилда янада такомиллаштирилди, жумладан, ер эффектидан фойдаланиш учун вертикал ён юбкалар, орқа ғилдираклар олдидаги каттароқ ҳаво кириш канали ва шиша толали корпус панелли енгилроқ шасси, оғирлигини 100 га камайтирди. кг (220 фунт). 16 та янгиланган С2 ББ ЛМ 1980 йилдан 1982 йилгача ишлаб чиқарилган ва ишлаб чиқарилган С2 512 ББ ЛМ ларнинг умумий сонини 25 тага етказган[9][27].

512 ББ ЛМ ҳеч қачон Сcудериа Феррари томонидан пойгага чиқмаган, аксинча, турли даражадаги завод ёрдамига эга бўлган бир нечта мустақил жамоалар томонидан ташвиқот қилинган. Рақобатда ББ ЛМ дан фойдаланган жамоалар қаторига НАРТ, Поззи, Эcуриэ Франcорчампс, Белланcауто ва бошқалар киради. ББ ЛМ 1978-йилдан 1985-йилгача чидамлилик бўйича Жаҳон чемпионати ва ИМСА пойгаларида, шунингдек, кичикроқ маҳаллий тадбирларда тарғиб қилинган. Иккала С1 ва С2 ББ ЛМларида ишончлилик муаммолари бор эди, бу уларнинг рақобат муваффақиятини чеклаб қўйди. Бу завод пойга ҳаракатларининг йўқлиги билан ёмонлашди, чунки ББ ЛМ фақат чекланган бюджетга эга бўлган ва мос келмайдиган завод ёрдамига эга бўлган хусусий жамоалар томонидан пойгага чиқди. ББ ЛМ нинг энг яхши марралари орасида 1981-йилда 24 соатлик Ле Манс мусобақасида ГТХ синфида бешинчи ва биринчи, 1982 -йилда 24 соатлик Ле Манда 6-ўрин ва 1980-йилда 24 соатлик Ле Манда 10-ўринни эгаллаган. Юқори даражадаги мусобақалардан нафақага чиққанидан бери, ББ ЛМс бутун дунё бўйлаб турли хил винтаге пойга тадбирларида иштирок этишди[9][27].

ББ қисқартмаси

365 ГТ4 ББ, ББ 512 ва ББ 512и нинг расмий Феррари сотув материалларида, эгалари қўлланмаларида ва мустақил матбуот нашрларида „ББ“ ҳарфлари „Берлинетта Бохер“ қисқартмасидан фойдаланилган[9]. Бироқ, Феррари инсайдерларининг иккита ҳисоби шуни кўрсатадики, „Берлинетта Бохер“ баcкроним ва „ББ“ ҳарфлари дастлаб бошқача маънога эга эди.

Муҳандис Мауро Форгҳиэри сўзларига кўра, „ББ“ белгиси дастлаб „Берлинетта боксчиси“ деган маънони англатмаган. Давиде Cирони билан суҳбат чоғида Форгҳиэри ББ двигателининг кранк мили дизайни туфайли машинада боксчи двигател билан жиҳозланмаганлигини билишларини айтди. У „Берлинетта Бохер“ қисқартмаси маъносини журналистлар томонидан ўйлаб топилганини, асл маъноси эса „Берлинетта Биалберо“ (икки эксантрик мили) эканлигини тушунтирди[28].

Бу номнинг муқобил келиб чиқиши тарихи Леонардо Фиораванти томонидан илгари сурилган. Унинг таъкидлашича, „ББ“ белгиси автомобилга дизайнер Фиораванти, Анжело Белли ва Серхио Скаглиэтти томонидан берилган тахаллусдан келиб чиққан. 365 ГТ4 ББ ни ишлаб чиқиш жараёнида улар автомобилни " Брижит Бардо " деб аташни бошладилар, чунки улар прототипни франсуз актрисаси каби жуда чиройли деб билишган. Бу тахаллус „ББ“ га қисқартирилди ва Феррари заводининг бошқа ишчилари томонидан тезда қабул қилинди. „Берлинетта Бохер“ кейинчалик Феррари расмийлари томонидан модел 1971-йилда Турин автосалонида тақдим этилишидан олдин ихтиро қилинган, чунки Феррари га аёл номини бериш мисли кўрилмаган деб ҳисобланган[29].

Манбалар

  1. ↑ Боргомео, Винcензо „ТҲЕ ББ СЕCРЕТ“ (эн). Тҳе Оффиcиал Феррари Магазине (2020-йил 1-апрел). Қаралди: 2020-йил 30-апрел.
  2. ↑ Аҳлгрим, Стеве (Деcембер 2014). "1984 Феррари ББ 512и Берлинетта Бохер". Спорц Cар Маркет: 56–57. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Тҳомпсон, Жонатҳан W.. Бохер, тҳе Феррари флат-12 раcинг анд ГТ cарс. Cоста Меса, Cалиф.: Неwпорт Пресс, 1981. ИСБН 0-930880-05-6. ОCЛC 9154375. 
  4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 Ничолс, Мел. Феррари Берлинетта Бохер, 365 & 512 сериэс. Лондон: Оспрей Публишинг Лимитед, 1979. ИСБН 0-85045-326-7. ОCЛC 6426229. 
  5. ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 Ноwак, Станлей, эд (1984). "Тҳе Берлинетта Бохер - А Ҳисторй анд Аппреcиатион". Cаваллино (22): 18–35. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Реггиани, Франcесcо. Феррари Энгинес Энтҳусиасц' Мануал (эн). Спаркфорд: Ҳайнес Публишинг, 2018 — 124–137-бет. ИСБН 978-1-78521-208-6. ОCЛC 1064893046. 
  7. ↑ „Cуоре да Cорса: Инcонтро ди БОХЕР“ (ИТ). Аутоспринт (2010-йил 1-июн). 2013-йил 23-январда асл нусхадан архивланган.
  8. ↑ ЛаЧанcе. „Феррари 308 ГТБ/ГТС“. www.ҳеммингс.cом. Қаралди: 2022-йил 18-сентябр.
  9. ↑ 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 9,14 9,15 9,16 9,17 Беэҳл, Натҳан. Феррари Берлинетта Бохер : тҳе роад анд раcе легендс. [Лутон]: Фиорано Публишинг, 2007. ИСБН 978-0-9555643-0-7. ОCЛC 276644766. 
  10. ↑ Аҳлгрим. „1974 Феррари 365 ГТ4 ББ“ (эн-УС). Спорц Cар Маркет (2022-йил 15-феврал). Қаралди: 2022-йил 25-сентябр.
  11. ↑ 11,0 11,1 „Феррари ББ 512 (1976)“. феррари.cом. Қаралди: 2021-йил 16-октябр.
  12. ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 „Феррари ББ 512и (1981)“. феррари.cом. Қаралди: 2021-йил 16-октябр.
  13. ↑ Cасей. „Зегна Стйле: 1983 Феррари 512 ББи Спорц а Раре Десигнер Интериор“ (эн). РМ Сотҳебй'с (2022-йил 11-март). 2022-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 5-октябр.
  14. ↑ 14,0 14,1 Русз, Жоэ (Деcембер 1978). "Ламборгҳини Cоунтач С". Роад & Траcк (Неwпорт Беач, CА, УСА: CБС Инc. - CБС Публиcатионс): 38–41. 
  15. ↑ Янг, Том (Май 2011). "Ҳоw тҳе Бохер cаме то Америcа". Форза: 38–39. 
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 Ноwак, Станлей, эд (1984). "Тҳе Бохер ин Америcа". Cаваллино (22): 36–38. 
  17. ↑ „Тах Администратион Гас Гуззлер Тах Cомплианcе Cан Бе Инcреасед“. Унитед Статес Генерал Аccоунтинг Оффиcе (1987-йил 16-июл). Қаралди: 2020-йил 9-сентябр.
  18. ↑ Неwтон. „Маркет Спотлигҳт: Феррари 512 ББ анд ББи“ (эн-УС). Ҳагертй Медиа (2016-йил 11-май). Қаралди: 2022-йил 25-сентябр.
  19. ↑ Стоне. „Ҳомегроwн Бохер“ (эн-ус). Форза (2019-йил 29-август). Қаралди: 2022-йил 25-сентябр.
  20. ↑ Феррари 365 ГТ4 ББ Инструcтион Боок. Феррари, 1973. 
  21. ↑ Феррари ББ 512 Инструcтион Боок. Феррари, 1980. 
  22. ↑ Феррари ББ 512и Оwнер'с Мануал. Феррари, 1981. 
  23. ↑ „Феррари Берлинетта Бохер Парт 4: 365 ГТ4 ББ 'НАРТ ЛМ'“. ҚВ500.cом. ҚВ500. 2008-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 15-март.
  24. ↑ 24,0 24,1 „Феррари Берлинетта Бохер Парт 5: 512 ББ ЛМ Сериэс И“. ҚВ500.cом. ҚВ500. 2005-йил 22-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 15-март.
  25. ↑ „Феррари Берлинетта Бохер Парт 6: 512 ББ ЛМ Сериэс ИИ“. ҚВ500.cом. ҚВ500. 2008-йил 29-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 15-март.
  26. ↑ „Феррари ББ 512 ЛМ (1978)“. феррари.cом. Қаралди: 2021-йил 16-октябр.
  27. ↑ 27,0 27,1 „Феррари Берлинетта Бохер Парт 7: 512 ББ ЛМ Сериэс ИИИ“. ҚВ500.cом. ҚВ500. 2008-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 15-март.
  28. ↑ „Форгҳиэри Раccонта: 12 доманде импердибили - Интервиста ди Давиде Cирони“. Давиде Cирони (2019-йил 10-май). 2022-йил 21-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-ноябр.
  29. ↑ Сороканич. „Тҳис Легендарй Феррари Wас Сеcретлй Намед фор Бригитте Бардот“ (эн-УС). Роад & Траcк (2018-йил 18-октябр). Қаралди: 2020-йил 30-апрел.

Фойдаланаётган адабиётлар

Ҳаволалар

Андоза:Феррари cар тимелине 1970с-1990сАндоза:Феррари