Fesenjan
Фесенжон (форсча: فسنجان ; Теҳрон лаҳжасида фесенжоон деб ҳам аталади)
|
Ҳақида
Фесенжан анор пастаси ва майдаланган ёнғоқ ва зердеçал, должин, апелсин қобиғи, кардамон ва гул куртаклари каби зираворлар билан таъмланади[1][2]. Анъанавий равишда бақлажон ва парранда гўшти (ўрдак ёки товуқ) билан тайёрланади[2][3]. Фесенжан, шунингдек, майдаланган гўшт ёки қўзичоқ бўлаклари ёрдамида ҳам тайёрланиши мумкин[1]. Рецептга қараб, у ширин ёки нордон таъмга эга бўлиши мумкин. Фесенжан Эрон оқ ёки сариқ гуруч (поло ёки чело) билан хизмат қилади.
Агар анор соуси жуда нордон бўлса, уни ширин қилиш учун шакар ва қовурилган пиёз қўшилиши мумкин[4]. Баъзан, оксидланишни келтириб чиқариш ва соуснинг рангини қорайтириш учун иссиқ дазмол қўлланади[4].
Бу Ялдо кечаси байрамларида кечки овқат дастурхонининг бир қисми бўлган таомдир [1][5].
Тарихи
Фесенжон ҳақидаги энг қадимги маълумот Мирзо Али-Акбар Хон Ашпазбошининг 1881 йилдаги "Софра-е атъэма" асарида бўлиб, унда таомнинг ўн хил навлари санаб ўтилган: ёнғоқ (бугунги кунда энг кенг тарқалган), бодом, бақлажон, ловия, беҳи ., картошка, сабзи, қовоқ, балиқ ва ёгурт[4]. Фесенжон тилга олинган биринчи луғат Фарҳанг-э Анандраж бўлиб[4].
Маданият
Фесенжан кўпинча махсус ҳолатлар учун ажратилган нозик таомдир[4]. Бу „бойнинг таоми“ деб ҳисобланади, бу форсча „ўзини кеклик ва фесенжāн бордек тутади“ иборасида кўз-кўз қилиш ёки дабдабали ҳаракат қилиш маъносини билдиради[4].
Эроннинг анъанавий гарм ва сард овқатлар тизимида (яъни, мос равишда „иссиқ“ ва „совуқ“) фесенжон „иссиқ“ деб ҳисобланади, чунки у ёнғоқдан фойдаланади, бу ҳам „иссиқ“ таом ҳисобланади[4]. Бу иссиқликни мувозанатлаш учун баъзан одамлар унга кориандер („совуқ“ ўсимлик) қўшадилар; тозаланган қовоқ ҳам худди шу сабабга кўра, шунингдек, шакар ўрнини босувчи сифатида қўшилади[4].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 „Персиан Кҳореш Фесенжан“ (эн-УС). СпиcеБреэзе (2020-йил 20-январ). 2019-йил 14-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 20-январ.
- ↑ 2,0 2,1 Давидсон, Алан. Тҳе Охфорд Cомпанион то Фоод, 3 Жаине: , Охфорд Университй Пресс, 2014 — 48-бет. ИСБН 978-0199677337.
- ↑ „Иран: Кҳореш-э Фесенжāн“ (эн-УС). 196 флаворс (2013-йил 8-сентябр). Қаралди: 2019-йил 27-май.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Элаҳи. „ФЕСАНЖĀН“. Энcйcлопаэдиа Ираниcа. Қаралди: 2022-йил 6-март.
- ↑ Миэрс. „Тҳомасина Миэрс' реcипе фор роаст wинтер вегетаблес wитҳ wалнут анд помегранате сауcе“ (эн). тҳе Гуардиан (2017-йил 15-декабр). — „Ричлй сwеэт, субтлй соур, wитҳ а сатисфйинг дептҳ оф флавоур фром гроунд wалнуц: фесенжан ис а темптинг Персиан стеw традитионаллй эатен дуринг тҳе wинтер солстиcе.“. Қаралди: 2018-йил 26-июл.