Ziyosfera

Fikriye

Фикрие Ҳаним ёки Зейнеп Фикрие Ўздинсер (1887; Енишеҳр-и Фенер - 1924-йил 31-май; Анқара) — Отатуркнинг онаси Зубайда Ҳанимнинг иккинчи хотини Рагип Бейнинг синглиси Мемдуҳ Ҳайреттин Бей ва Васфие Ҳанимнинг қизи.

Зейнеп Фикрие Öздинçэр
Фуқаролиги Андоза:Байракüлке

Миллий кураш даврида Отатурк уйи ва темир йўллари музейидаги Фикрие Ҳаним хонасидаги шажарадан хат олганини айтган. Маҳие Морғулнинг сўзларига кўра, у Лалоц (Лотин : Лалот) лақабли оиладан Ҳайруллоҳ Бейнинг қизи. элибол) Коня Караманоğуллари наслидан. Ота томондан қариндошлари: Селма Султон, шаҳзода Хайри, малика Кенизе Мурод, Котмаралик Маҳаража Сажид Хон ва истеъфодаги элчи Рауф Ҳайри (Хатича Султоннинг рафиқаси) ва амакиси Меҳмет Ҳайри Бейнинг рафиқаси Белкис Хоним садр вазирининг синглиси. Тевфик Пошо. Усмонўғиллари оиласи а’золари Ҳатиcе Султон ва Феҳиме Султондир. Она томондан қариндошлар: келиб чиқиши кавказ, Cапан ва Карс, Аҳиска, Кавказ фамилиялари бобоси Ўмер Бей Кавказ Cапаноğуллари бўлган оилалар; Камол Cапан, Мерзука Cапан, Гултекин Cапан, Туркан Cапан; Зийнет Ҳаним, Эмел Кавказ, Гулсев Кавказ, М. Назиф Кавказ, Серкан Кавказ ва Карсли Муҳурдароғулларидан Седа Кавказ[1].

У франсуз, немис ва юнон тилини билган, уд ва пианино чала олган.[манба керак]

Ҳаёти ва ўлими

1922-йилнинг кузигача Мустафо Камол пошо билан Чанкая саройида яшади. Ҳифзи Топузнинг ҳужжатларга асосланиб ёзган “Гази ва Фикрие” тарихий романига кўра, Мустафо Камол Пошо Фикрие Хонимнинг Кўшкка жойлашиши натижасида пайдо бўлган ғийбатнинг олдини олиш учун Фикрие Хонимга жимгина ва яширинча уйланган, ҳатто тўй маросимларини ҳам ўз зиммасига олган. Республика Дин Ишлари ва Вақфлар Вазири Мустафо Феҳми Герçэкер, ўша даврнинг Дин ишлари бўйича биринчи президентларидан бири[2].

Мустафо Камол пошони севиб қолган Фикрие Ҳаним, 1922-йилнинг кузида Мюнхенга даволаниш учун юборилганидан сўнг, Мустафо Камол пошонинг Латифе Хонимга уйланганини билгач, 1923-йилнинг баҳорида Туркияга қайтиб келди. соғлиқ муаммолари туфайли санаторий. Мустафо Камол Пошо эса янги турмуш қурган Латифе Ҳаним билан ҳеч қандай муаммо бўлмаслиги учун Фикрие Хонимнинг Анқарага келишини истамади. Бироқ Анқара ва Чанкая саройига келган Фикрие Ҳаним, ниҳоят, бу ерда кечган таранг кунларнинг бирида Чанкая саройидан аравада чиқиб кетаётиб, қурол билан ўз жонига қасд қилмоқчи бўлган, баъзи миш-мишларга кўра, уни ўлдиришга уринган. кетилган шифохонада вафот этган. Килич Али бу воқеа ҳақида шундай деди: “Фойтун қасрдан чиқиб, Фуат Булжанинг яқинидаги сарой олдига келганида, Фикрие Хоним сумкасидаги қуролни Гази ёки Латифе Ҳанимни нишонга олиш учун тортади ва унга қарата отади. унинг юраги" деди Фикриенинг жияни Аббос. Ҳайри Ўздинчер: "Бизга даъво қўзғатиш таҳдидига қарши холамни аравасида орқасидан ўқ отилган ҳолда топишганини айтишди, судя айнан шундай деди: ' Бу ибора сиз учун нохуш оқибатларга олиб келиши мумкин”. Шунингдек, бу воқеа Отатурк ва Латифе Ҳанимнинг никоҳига таъсир қилган ва ажралишда муҳим рол ўйнаган деб тахмин қилинади[3]. Унинг насабномасида вафот этган санаси 1924-йил 31-май, лекин отиб ўлдирилган ёки ўзини отиб ўлдирган сана 23-май деб номланади.

Унинг қаерда дафн этилгани аниқ маълум эмас. Тадқиқотчи Эриш Улгер, Отатуркнинг ёрдамчиси Солиҳ Бозок ҳақидаги хотираларга асосланиб, унинг дафн қилинган жойи Куғулу Паркда эканлигини айтади. Фикрие Ҳаним китоби муаллифи Фотиҳ Байҳан, Фикрие Ҳанимнинг Анқаранинг Улус туманидаги эски қабристонда ётганини маълум қилган. Cан Дундар эса Анқара Этнография музейида Мустафо Камол Отатуркнинг от устидаги улкан ҳайкали кўтарилган жойда Мустафо Камол Отатурк дафн этилганини ёзган[4].

Ҳақида ёзилган китоблар

  • Şэмси Белли, Фикрие, Билги нашриёти, Анқара, 1995.
  • Исмет Боздағ, Отатуркнинг бош ёрдамчиси Солиҳ Бозок шундай дейди: Латифе ва Фикрие икки севги ўртасида Отатурк, Трува нашриёти, Истанбул, 2005.
  • Оğуз Акай, Нега Гази Фикриега уйланмади Нега Латифега уйланди, Трува нашрлари, Истанбул, 2005-йил.
  • Ҳалил Иброҳим Öзжан, Чанкаянинг пардасиз келини фикри, Нокта нашрлари, Истанбул, 2007-йил.
  • Фотиҳ Байҳан, Фикрие Ҳаним, Пегасус нашрлари, Истанбул, 2008.
  • Несрин Айдемир, „Икки севги ораси Отатурк“, Нокта нашрлари, Истанбул, 2008.
  • Ҳифзи Топуз, „Гози ва Фикрие“, Ремзи китоб дўкони, Истанбул, 2003-йил

Манбалар

  1. ↑ „Кöşэ Язıларı“. АСА Ҳабер. 19 нисан 2008да асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ Гази ве Фикрие (Тüркçэ). İстанбул: Ремзи Китабеви, Оcак 2002 — 154-180-бет. 
  3. ↑ Латифе Ҳанıм (Тüркçэ). İстанбул: Доğан Китап, Аğустос 2006 — 277-287-бет. 
  4. ↑ Фикрие!..., Гöлгедекилер (Тüркçэ). İмге Китабеви, Ҳазиран 1995 — 43-бет. ИСБН 979-975-533-118-7. 

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi