Fil (shaxmat)
Оқ фил
Қора фил
Фил (♗, ♝) – шахматдаги доналардан бири. У фақат диагонал йўналишда ҳаракатланади ва шу йўналишда рақиб фигурасини уриши мумкин. Фил бошқа сипоҳлар устидан сакраб ўтолмайди. Ҳар бир ўйинчи ўйинни иккита фил билан бошлайди. Оқ филларнинг бошланғич жойлари – c1 ва ф1, қора филлар эса c8 ва ф8 квадратларида жойлашади.
Жойлашуви ва ҳаракатланиши
Шоҳ томонидаги фил оқ томон учун ф1 катакка, қора томон учун эса ф8 катакка жойлаштирилади. Фарзин томоидаги фил эса оқда c1 катакда, қорада эса c8 катакда жойлашади.
Филларнинг дастлабки жойлашуви
|
Қора фил қора нуқта билан белгиланган квадратларнинг исталганига ўтиши мумкин. Оқ фил оқ нуқта билан белгиланган исталган квадратга ўтиши ёки д7 даги пиёдани ютиб олиши мумкин.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Номларнинг таржималари
| Тиллар | ||
|---|---|---|
| Африкаанс | Л Лопер | югурувчи |
| Албанча | Ф Фили / Офиcери | фил |
| Араб тили | ف فيل (фīл) | фил |
| Озарбайжон туркчаси | Ф Фил | фил |
| Арманча | Փ Փիղ (П῾иł) | фил |
| Баск тили | А Алфила | |
| Беларусча (Тараšкиэвиcа) | А афіцэр | офицер |
| Бенгали | Ҳ গজ / হাতি (гôж / ҳāти) | Фил |
| Болгарча | О офицер | офицер |
| Каталанча | А алфил | |
| Хитойча | Б 象 (хиàнг) | фил |
| Чех тили | С стřэлеc | мерган |
| Дан тили | Л лøбер | югурувчи |
| Нидерланд тили | Л лопер / раадшеэр | югурувчи / маслаҳатчи |
| Инглизча | Б бишоп | |
| Эсперанто | К куриэро | чопар |
| Эстонча[1] | О ода | найзадор |
| Финча | Л лäҳетти | чопар |
| Франсузча | Ф фоу | масхарабоз |
| Галисияликлар тили | Б биспо | фил |
| Грузинча | კ კუ (ку) | тошбақа |
| Немисча[2] | Л Лäуфер | югурувчи |
| Юнонча | Α αξιωματικός (ахиоматикóс) | офицер |
| ҳиндча | О ऊँट (ūṁṭ) | туя |
| Ивритча | ר רץ (Ратз) | югурувчи |
| Хауса | Г гиwа | фил |
| Венгерча | Ф футó | чопар |
| Исландча | Б бискуп | фил |
| Идо | Э эпископо | фил |
| Индонез тили | Г гажаҳ | фил |
| Славянлараро тили | Л ловеc | овчи |
| Ирландча | Э эаспаг | фил |
| Италянча | А алфиэре | байроқдор |
| Японча | Б ビショップ (бишоппу) | |
| Жава тили | М ментри | вазир |
| Каннада тили | ರ ರಥ (ратҳа) | извош |
| Қозоқча | П піл (пıл) | фил |
| Корейсча | Б 비숍 (би сёб) | |
| Лотин тили | А сигнифер / cурсор / стултус / алпҳинус | байроқдор / хабарчи / аҳмоқ |
| Латишча | Л лаиднис | |
| Литва тили | Р рикис | Литва ҳарбий қўмондони |
| Лухембоургиш | Л Леэфер | югурувчи |
| Македонча | Л ловец | овчи |
| Малаялам | Б ആന (аана) | фил |
| Маратҳи | О उंट (Унṭ) | туя |
| Монгол тили | Т тэмээ (темеэ) | туя |
| Норвегча Бокмåл | Л лøпер | югурувчи |
| Норвегча Нйнорск | Л лøпар | югурувчи |
| Ория | Б ହାତୀ (ҳати) | фил |
| Оромо | ||
| Форсча | ف فیل | фил |
| Полякча | Г гониэc / лауфер | чопар |
| Португалча | Б биспо | фил |
| Руминча | Н небун | аҳмоқ |
| Русча | С слон (слон) | фил |
| Гел тили | Э эасбаиг | епископ |
| Серб-хорват тили | Л ловаc / стрижелаc / лауфер (Л ловац / стрелац / лауфер) | овчи / камончи / югурувчи |
| Шимолий Сотҳо | Мп Мопиšопо | |
| Сицилианча | А алферу | |
| Словакча | С стрелеc | овчи |
| Словенча | Л ловеc | овчи |
| Испанча | А алфил | |
| Швед тили | Л лöпаре | югурувчи |
| Тамилча | Б அமைச்சர் / மந்திரி (амаиcчар / мантҳири) | вазир |
| Телугу | శకటు (śакаţу) | |
| Тай тили | ค โคน (кҳон) | |
| Туркча | Ф фил | фил |
| Украинча | C слон (слон) | фил |
| Урду | فيلہ (фīлаҳ) | |
| Ветнамча | Т тượнг / тịнҳ / вои | фил |
| Валлийча | Э эсгоб | епископ |
Манбалар
- ↑ Эстонича шахмати атамалари Адо Грензстеин томонидан ишлаб чиқилган..
- ↑ „Ҳандбоок“. www.фиде.cом. — „Тҳе пиэcес беар тҳе намес: Коэниг, Даме, Турм, Лаэуфер, Спрингер, Бауэр“. Қаралди: 2019-йил 22-март.
Адабиётлар
- Барден, Леонард (1980), Плай беттер чесс wитҳ Леонард Барден, Оcтопус Боокс Лимитед, п. 10, ИСБН 978-0-7134-8769-5
- Браcе, Эдwард Р. (1977), Ан Иллустратед Диcтионарй оф Чесс, Ҳамлйн Публишинг Гроуп, пп. 34–35, ИСБН 1-55521-394-4
- Давидсон, Ҳенрй (1981), А Шорт Ҳисторй оф Чесс (1949), МcКай, ИСБН 0-679-14550-8
- Фине, Реубен; Бенко, Пал (2003), Басиc Чесс Эндингс (1941), МcКай, ИСБН 0-8129-3493-8
- Фиске, Wиллард (1905), Чесс ин Иcеланд анд ин Иcеландиc литературе, wитҳ ҳисториcал нотес он отҳер табле гамес (1905), Тҳе Флорентине тйпограпҳиcал соcиэтй
- Голомбек, Ҳаррй (1976), Чесс: А Ҳисторй, Путнам, ИСБН 0-399-11575-7
- Ҳоопер, Давид; Wҳйлд, Кеннетҳ (1996) [Фирст пуб. 1992], "бишоп", Тҳе Охфорд Cомпанион то Чесс (2нд эд.), Охфорд Университй Пресс, п. 41, ИСБН 0-19-280049-3
- Курздорфер, Петер (2003), Тҳе Эверйтҳинг Чесс Басиcс Боок, Адамс Медиа, ИСБН 978-1-58062-586-9
- Меднис, Эдмар (1990), Праcтиcал Бишоп Эндингс, Чесс Энтерприсес, ИСБН 0-945470-04-5
- Мüллер, Карстен; Лампречт, Франк (2001), Фундаментал Чесс Эндингс, Гамбит Публиcатионс, ИСБН 1-901983-53-6
- Муррай, Ҳ. Ж. Р. (1913), А Ҳисторй оф Чесс, Охфорд Университй Пресс, ИСБН 0-19-827403-3
- Реинфелд, Фред (1947), Реинфелд он тҳе Энд-гаме ин Чесс, Довер Публиcатионс
Ҳаволалар
- Пиэcеcлопедиа: Бишоп бй Фергус Дуниҳо анд Ҳанс Бодлаэндер, Тҳе Чесс Вариант Пагес