Filadelfiyaning qulashi sahifasining manbasini koʻrish

{{Urush bilgiqutisi
| conflict = Filadelfiyaning qulashi
| qismi = [[Vizantiya-Usmonli urushlari]]ning bir qismi
| sana = 1390
| yer = [[Alaşehir]], [[Onadoʻli]]
| qomondon1 = [[Usmoniylar imperiyasi]] <br>  [[Vizantiya imperiyasi]] 
*[[Boyazid I Yildirim|Boyazid I]]
*[[Manuel II Palaiologos]]
*[[John VII Palaiologos]]
| natija = Usmoniylarning gʻalabasi
| qomondon2 = Filadelfiya
}}

1390-yilda gʻarbiy [[Onadoʻli|Kichik Osiyo]]dagi oxirgi mustaqil [[Xristianlar|xristian]] [[Yunonlar|yunon]] manzilgohining [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] [[musulmon]]lari tomonidan zabt etilishi orqali Filadelfiya quladi. Hozirda Alaşehir deb ataladigan bu shahar turk qoʻshinlari tomonidan qamal qilingan edi. Qizigʼi shundaki, qamal qilayotgan qoʻshin tarkibida allaqachon Usmoniylarning vassal davlatiga aylangan [[Vizantiya imperiyasi]]dan ham bir otryad bor edi<ref>Berger, Albrecht, „[https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/alasehir-COM_23462?s.num=171&s.start=160 Alaşehir]“, in: ''Encyclopaedia of Islam, Three'', Ed. Kate Fleet, et al.</ref>.

1337-yilda Usmoniylar tomonidan Nicomedia qoʻlga kiritilgach, Filadelfiya shahri bir necha oʻn yillar davomida [[Onadoʻli|Kichik Osiyo]]da Vizantiya imperiyasi nazoratida qolgan soʻnggi shahar boʻlib turdi. Shahar Lidiya togʻlarining chekka hududida joylashgani, mustahkam istehkomlari va koʻplab musulmon [[Gʻozi|gʻoziylar]]iga xiroj toʻlashi hisobiga boshqa yunon shaharlarining taqdiridan qutulib qolgan edi. Bu gʻoziylar toʻdalari [[jizya]] toʻlamagan har qanday xristianni [[Onadoʻli]]da talar va oʻldirar edi. Shahar rasmiy tarzda [[islom]] qoidalari ostida emas, nazariy jihatdan Vizantiya imperiyasi tarkibida boʻlsa-da, dengizdan uzoqda, Usmoniylar tomonidan bosib olingan keng hududning oʻrtasida joylashgan edi, bu esa uni deyarli mustaqil holga keltirgan va qoʻlga olingan paytida Rodos ritsarlari davlati taʼsiri ostida boʻlgan edi.

1373–1379-yillardagi Vizantiya fuqarolar urushida Usmoniylar Vizantiya imperatori Ioann V Palaiologosga taxtini qaytarib olishi uchun yordam berdi. Biroq endilikda Vizantiya Usmoniylar qoʻl ostidagi bir vassal davlat edi. Ioann V ning oʻgʻli Manuel (keyinchalik imperator [[Manuel II Palaiologos]]) sharafli garov sifatida Usmoniylar sultoni [[Boyazid I Yildirim|Boyazid I]] saroyiga Prousaga yuborildi. Oʻsha davrda Manuel Usmoniylar tomonidan koʻplab yunon shaharlarining vayron qilinishiga guvoh boʻlishga, hatto bu ishda qatnashishga majbur etilgan.

1378-yilda Manuel II Palaiologos halokatli Vizantiya fuqarolar urushida Usmoniy sultonining yordami evaziga Filadelfiya shahrini Usmoniylarga topshirishga vaʼda berdi. Ammo Manuel bu vaʼdasidan qaytgan boʼlishi mumkin, chunki 1390-yilgacha Sulton Boyazid ichki urush yetakchilari Ioann VII va Manuel II ni huzuriga chaqirib, ularni shaharni qamal qilayotgan qoʻshin bilan birga yurishga majbur qilgan. Aftidan, filadelfiyaliklar bu kelishuvni eʼtiborsiz qoldirib, taslim boʻlishdan bosh tortgan.

{{Coord|38.3500|N|28.5167|E|source:wikidata|display=title}}

== Jang ==
1390-yilda Sulton Boyazid Vizantiya imperatorlari Ioann VII va Manuel II ni huzuriga chaqirib, ularga Filadelfiyani qamal qilayotgan turk qoʻshiniga hamroh boʻlishni buyurdi. Imperatorlar bunday xoʼrlanishga boʻysundilar va Filadelfiya taslim boʻldi, chunki imperator bayrogʻining qamalchilar lageri uzra turk posholarining ot dumlari orasida hilpirab turganini koʻrdilar. Imperiyaning xoʻrlanishi bundan ortiq boʻlishi mumkin emas edi, chunki Vizantiya imperatori turk amiri buyrugʻiga binoan jang maydoniga chiqib, oʻz mamlakatidagi erkinlikning soʻnggi qoldiqlarini yoʻq qilishga majbur boʻlgan edi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar]]
[[Turkum:14-asrdagi mojarolar]]
[[Turkum:15-asr Vizantiya imperiyasida]]
[[Turkum:Manisa viloyati tarixi]]
[[Turkum:1390-yillar Vizantiya imperiyasida]]
[[Turkum:1390-yilda Osiyo]]
[[Turkum:1390-yillarda Usmonli imperiyasi]]
[[Turkum:Alaşehir]]
[[Turkum:Boyazid I]]