Ziyosfera

Fizik

Алберт Эйнштейн, ХХ асрда нисбийлик назариясини ва дастлабки квант назариянинг баъзи қисмларини ишлаб чиққан асосий назарий физик.

Физик — бу физика бўйича ихтисослашган олим бўлиб, унинг илмий фаолияти физик оламдаги барча узунлик ва вақт шкалаларида материя ва энергиянинг ўзаро таъсирини ўз ичига олади[1]. Физиклар одатда ҳодисаларнинг асоси ёки якуний сабаблари билан қизиқишади ва одатда ўз тушунчаларини математик нуқтаи назардан тузадилар. Физиклар барча узунлик ўлчамларини қамраб олган, суб-атом ва зарралар физикаси, биологик физикагадан, бутун коинотни қамраб олган космологик узунлик ўлчамгагача кенг кўламли тадқиқот соҳаларида ишлайди: Физиклар икки турда фаолият олиб боради: табиат ҳодисаларини кузатиш ва тажрибаларни ишлаб чиқиш ва таҳлил қилишга ихтисослашган экспериментал физиклар ва табиий ҳодисаларни рационализация қилиш, тушунтириш ва башорат қилиш учун физик тизимларни математик моделлаштиришга ихтисослашган назарий физиклар[1]. Физиклар ўз билимларини амалий муаммоларни ҳал қилишда ёки янги технологияларни ишлаб чиқишда қўллашлари мумкин (шунингдек, амалий физика ёки муҳандислик физикаси деб ҳам аталади)[2][3][4].

Тарихи

ХВИИИ асрда „табиий фалсафа“ (кейинчалик „физика“ деб аталади) бўйича тажрибада инглиз олими Френсис Ҳауксби илк электростатик генератор билан ишламоқда.

Физикани ўрганиш ва уни амалиётда қўллаш қадимги даврдан ҳозирги кунгача бўлган кашфиётлар ва тушунчаларнинг интеллектуал зинапоясига асосланади. Бугунги кунда қўлланиладиган кўплаб математик ва физик ғоялар қадимги сивилизациялар асарларида ўзининг илк ифодасини топганини кўриш мумкин. Бобил астрономлари ва Мисрлик муҳандислари, юнон ва Ўрта Осиё фан файласуфлари ва математиклари, Милетлик Фалес, Птолемей, Мисридаги Эвклид , Сиракуза Архимедлари ва бошқалар бунга мисол бўла олади . Илм-фан ривожининг илдизлари Ҳиндистон ва Хитой каби қадимги Осиё маданиятларида, Ислом ўрта асрларида ҳам пайдо бўлган. Замонавий илмий дунёқараш ва физика таълимининг асосий қисми 1600-йилларнинг бошларида Галилео Галилей ва Иоганнес Кеплер физикасига олиб борган астроном Николай Коперникнинг ишидан бошлаб, Европадаги илмий инқилобдан келиб чиққан деб айтиш мумкин. Механика бўйича иш физик тизимларнинг математик муолажалари билан бир қаторда Кристиан Гюйгенс томонидан янада ривожлантирилди ва ХВИИ аср охирига келиб Нютоннинг ҳаракат қонунлари ва Нютоннинг бутун дунё тортишиш қонуни билан якунланди. Фарадайнинг экспериментал кашфиётлари ва Максвеллнинг электромагнетизм тенгламалари назарияси ХИХ асрда ривожланишнинг юқори нуқталари бўлди. Кўпгина физиклар ХХ асрнинг бошлари ва ўрталарида квант механикасининг ривожланишига ҳисса қўшдилар. ХХИ аср бошларида янги билимлар физик космологияни тушунишда катта ўсишни ўз ичига олади.

Табиатни кенг ва умумий ўрганиш ХИХ асрда „илм-фан“ тушунчаси ўзининг замонавий шаклини олганидан сўнг бир неча соҳаларга бўлинган. Бошқа техник соҳалар ва унвонлар қаторида „биология“ ва „биолог“, „физика“ ва „физик“, „кимё“ ва „кимёгар“ каби махсус тоифалар пайдо бўлди[5]. Физик атамаси Уилям Ууэлл (шунингдек, „олим“ атамасининг асосчиси) томонидан 1840 йилда „Индуктив фанлар фалсафаси“ китобида киритилган[6].

Таълим

Стандарт бакалавриат физика ўқув дастури классик механика, электр ва магнетизм, норелативистик квант механикаси, оптика, статистик механика ва термодинамика ҳамда лаборатория тажрибаларидан иборат[7][8][9]. Физика талабалари, шунингдек, математика (ҳисоблаш, дифференсиал тенгламалар, чизиқли алгебра, комплекс таҳлил ва бошқалар) ва информатика бўйича ҳам тайёргарлик кўришлари керак.

Ҳар қандай физикага йўналтирилган карера позицияси камида физика ёки амалий физика бўйича бакалавр даражасини талаб қилади, шу билан бирга карерани МСc, МПҳил, МПҳйс ёки МСcи каби магистр даражаси билан кенгайтириш мумкин[10].

Тадқиқотга йўналтирилган илмий карера учун талабалар маълум бир соҳада ихтисослашган докторлик даражасини олиш илмий фаолият олиб боради. Ихтисослашган соҳаларга экспериментал ва назарий астрофизика, атом физикаси, биологик физика, кимёвий физика, конденсацияланган моддалар физикаси, космология, геофизика, гравитация физикаси , материалшунослик, тиббиёт физика, микроэлектроника, молекуляр физика, оптика, нуфузли физика, нуфузли физика, нуфузли физика, квант ахборот фани ва радиофизика соҳалари киради

Мукофот ва Совринлар

Физикларга бериладиган энг олий мукофот Швеция Қироллик Фанлар Академияси томонидан 1901-йилдан бери бериладиган физика бўйича Нобел мукофотидир[11]. Миллий Физик жамиятларда профессионал тан олиниши учун кўплаб мукофотлар ва совринлар мавжуд. Америка физика жамияти мисолида, 2017-йил ҳолатига кўра, бу соҳада 33 та алоҳида соврин ва 38 та алоҳида мукофот мавжуд.

Профессионал сертификатлаш

Бирлашган Қироллик

Чартеред Пҳйсиcист (Малакали Физик) — бу физика институти томонидан берилган устав мақоми ва касбий малакаси. У „CПҳйс“ қисқартмаси билан белгиланади.

Ҳар қандай касб бўйича устав мақомига эга бўлиш кенг жамоатчилик учун юқори даражадаги ихтисослаштирилган фан билими ва касбий малакани англатади. Физика институти маълумотларига кўра, Чартеред Пҳйсиcист (CПҳйс) мукофоти эгалари „профессионаллик, замонавий тажриба, сифат ва хавфсизликнинг энг юқори стандартлари“ билан бир қаторда „мустақил амалиёт ва машқларда этакчилик қилиш қобилиятини“ намойиш этадилар. шунингдек, „илғор билимлар ва ортиб бораётган талаблар ва ҳар қандай касб мас’улиятни ўз зиммасига олиши керак бўлган талаблар билан ҳамқадам бўлиш мажбурияти“.

Канада

Канада физиклар ассоциацияси(КФА) П. Пҳйс деб номланган расмий белгини жорий қилган. Бу П.Энг (Профессионал Энгинеэр — Профессионал мухандис) тайинланишига ўхшаш Профессионал физик деган маънони англатади. Ушбу белги 1999-йилда КФА конгрессида эълон қилинган ва аллақачон 200 дан ортиқ киши ушбу шарафга эга.

Жанубий Африка

Жанубий Африка Физика Институти профессионал физиклар (Пр.Пҳйс) (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-07-22 санасида архивланган) сертификатини тақдим этади. Энг камида, эгаси физика ёки тегишли соҳада 3 йиллик бакалавр даражасига ёки унга тенглаштирилган даражага ва физика билан боғлиқ фаолиятда камида олти йиллик қўшимча тажрибага эга бўлиши керак; ёки физика ёки тегишли соҳа бўйича фахрий ёки унга тенглаштирилган даража ва физика билан боғлиқ фаолиятда қўшимча камида беш йиллик тажриба; ёки физика ёки тегишли соҳада магистр ёки унга тенглаштирилган даража ва физика билан боғлиқ фаолиятда қўшимча камида уч йиллик иш тажрибаси; Физика ёки тегишли соҳада докторлик ёки унга тенглаштирилган даража; ёки Кенгашнинг фикрига кўра, юқоридагиларнинг ҳар қандайига тенг бўлган таълим ёки тажриба.

Расмий жамиятлар

Физиклар мамлакат ёки минтақанинг Фзика жамиятининг аъзоси бўлиши мумкин. Физика жамиятлари одатда илмий журналларни нашр этадилар, физика конференцияларини ташкил қиладилар ва физика соҳасига қўшган ҳиссалари учун мукофотлар беради. Физика жамиятларнинг баъзи мисоллари Америка Физика Жамияти, Физика Институти бўлиб, энг қадимги жисмоний жамият Германия Физика Жамиятидир.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Росен, Жоэ. Энcйcлопедиа оф Пҳйсиcс. Инфобасе Публишинг, 2009 — 247-бет. 
  2. ↑ „Индустриал Пҳйсиcисц: Примарилй спеcиализинг ин Пҳйсиcс“. Америcан Институте фор Пҳйсиcс (2016-йил 1-октябр).
  3. ↑ „Индустриал Пҳйсиcисц: Примарилй спеcиализинг ин Энгинеэринг“. Америcан Институте фор Пҳйсиcс (2016-йил 1-октябр).
  4. ↑ „Индустриал Пҳйсиcисц: Примарилй спеcиализинг оуциде оф СТЕМ сеcторс“. Америcан Институте фор Пҳйсиcс (2016-йил 1-октябр).
  5. ↑ Фром Натурал Пҳилосопҳй то тҳе Сcиэнcес: Wритинг тҳе Ҳисторй оф Нинетеэнтҳ-Cентурй Сcиэнcе Cаҳан: . Чиcаго: Университй оф Чиcаго Пресс, 2003. ИСБН 0-226-08928-2. 
  6. ↑ Доналд С. Л. Cардwелл, Жамес Жоуле: А Биограпҳй, Манчестер Университй Пресс — 1989, паге 18
  7. ↑ Wачтер, Армин. Cомпендиум оф Тҳеоретиcал Пҳйсиcс. Неw Ёрк, НЙ: Спрингер, 2006. ИСБН 0-387-25799-3. 
  8. ↑ Крей, Уwе. Басиc Тҳеоретиcал Пҳйсиcс : А cонcисе овервиэw, 1ст, Берлин: Спрингер, 2007. ИСБН 978-3-540-36804-5. 
  9. ↑ Компанеец, Алехандер Соломонович. Тҳеоретиcал пҳйсиcс, 2нд, Минеола, Неw Ёрк: Довер, 2012. ИСБН 978-0-486-60972-0. 
  10. ↑ „Пҳйсиcист“. натионалcареэрссервиcе.диреcт.гов.ук. Натионал Cареэрс Сервиcе, Унитед Кингдом (2016-йил 7-октябр).
  11. ↑ „Тҳе Нобел Призе ин Пҳйсиcс“. Нобелпризе.орг.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi