Леитнер тизимини намойиш қилувчи флешкалар тўплами. Ўқувчи биладиган карталар кейинги қутига солинади (яшил ўқлар билан кўрсатилган); ўқувчи маъносини унутган карталар эса биринчи қуутига солинади (қизил ўқлар билан кўрсатилган).

Флаш карта ёки флеш карта (индекс картаси сифатида ҳам танилган) ҳар икки томонида маълумотга эга бўлган карта бўлиб, ундан асосан маълумотни ёдлашда фойдаланилади. Ҳар бир флаш картанинг бир томонида савол, иккинчи томонида жавоб бўлади. Карточкалар кўпинча луғат, тарихий саналар, формулалар ёки савол-жавоб формати орқали ўрганиш мумкин бўлган ҳар қандай мавзуни ёдлаш учун ишлатилади. Флаш карталар виртуал (флаш карта дастурининг бир қисми) ёки жисмоний кўриниши ҳисобланади.

Флаш карта — бу тест эффектининг қўлланиши — ўрганиш даврининг бир қисми тўғри фикр-мулоҳаза билан тест орқали маълумотни олишга бағишланган бўлса, узоқ муддатли хотирани ривожлантиради. Ўқиш одатлари флаш карта -фойдаланувчининг ўрганиш тезлигига таъсир қилади ва флаш картачалар орасидаги тўғри жойлашув ўрганишни тезлаштириши исботланган. Ушбу принципдан фойдаланадиган бир қатор интервалгача такрорланадиган дастурий таъминот дастурлари мавжуд.

Фойдаланиш

Интервалли такрорлаш

Виртуал флаш картага мисол: математик формулани кўриб чиқиш учун Анки флаш карта дастуридан фойдаланиш. Биринчи, фақат савол кўрсатилади. Кейин текшириш учун жавоб ҳам кўрсатилади.

Интервалли такрорлаш — бу психологик оралиқ эффектидан фойдаланиш учун флаш картани ҳар бир кўриб чиқиш орасидаги вақт оралиғини кўпайтиришни ўз ичига олган далилларга асосланган ўрганиш усули. Янги киритилган ва қийинроқ флаш картачалар тез-тез кўрсатилади, эски ва унчалик қийин бўлмаган карталар эса камроқ кўрсатилади. Вақт оралиғида такрорлашдан фойдаланиш ўрганиш тезлигини ошириши кўрсатилган[1]. Гарчи принцип кўп контекстларда фойдали бўлса-да, интервалгача такрорлаш одатда ўқувчи кўп сонли нарсаларни ўзлаштириши ва уларни хотирада чексиз сақлаши керак бўлган контекстларда қўлланади. Шунинг учун у иккинчи тилни ўрганиш жараёнида сўз бойлигини ўзлаштириш муаммоси учун жуда мос келади. Ўқув жараёнига ёрдам бериш учун интервалли такрорлаш дастури ишлаб чиқилган[2].

Леитнер тизими

Леитнер тизимида тўғри жавоб берилган карталар кейинги, камроқ тез-тез учрайдиган қутига ўтказилади, нотўғри жавоб берилган карталар эса агрессив кўриб чиқиш ва такрорлаш учун биринчи қутига қайтади.

Леитнер тизими 1970-йилларда немис фан журналисти Себастиан Леитнер томонидан таклиф қилинган флаш карталардан самарали фойдаланишнинг кенг тарқалган усули ҳисобланади. Бу интервалгача такрорлаш принципининг оддий амалга оширилиши, бу ерда карталар ортиб бораётган оралиқларда кўриб чиқилади.

Бу усулда карточкалар ўқувчи Леитнернинг ўқув қутисидаги ҳар бирини қанчалик яхши билишига қараб гуруҳларга ажратилади. Талабалар картада ёзилган саволни ёки янги сўзни эслашга ҳаракат қиладилар. Агар улар муваффақиятли бўлса, картани кейинги гуруҳга юборишади. Агар муваффақияциз бўлса, картани биринчи гуруҳга қайтариб юборишади. Ҳар бир кейинги гуруҳда ўқувчи карталарни қайта кўриб чиқиши керак бўлгунга қадар кўпроқ вақт бор. Леитнернинг "Со лернт ман Лернен" (Қандай ўрганишни ўрганиш керак) китобида нашр этилган оригинал усулида такрорлаш жадвали ўқув қутисидаги бўлимларнинг ўлчамига қараб бошқарилади. Булар 1, 2, 5, 8 ва 14 см ни ташкил қилади. Бўлим тўлгандан кейингина, ўқувчи ундаги баъзи карталарни кўриб чиқишга мажбур бўлади, уларни эслаб қолганига қараб олдинга ёки орқага силжитади.

Дастурий таъминот

Ўрганишга ёрдам сифатида виртуал карталарни яратиш ва улардан фойдаланиш учун кенг кўламли дастурий таъминот (шу жумладан очиқ манба ва онлайн хизматлар) мавжуд. Бугунги кунга келиб электрон карталарнинг қуйидаги турлари мавжуд: бир томонлама карталар[3]; Икки томонлама карталар; Уч томонлама карталар.

Икки томонлама карталар

Жисмоний карталар икки томонлама ҳисобланади. Баъзи контекстларда, масалан, чет тили луғатида, ҳар икки томон билан тақдим этилганда қарама-қарши томонни тўғри ишлаб чиқаришни хоҳлайди; бошқа контекстларда фақат битта йўналишда бориш билан кифояланади, масалан, шеърнинг номи ёки бошланиши берилганда. Жисмоний флаш карталар учун битта картадан фойдаланиш мумкин, уни йўналиш бўйича айлантириш ёки иккита параллел пастки, масалан, битта инглиз-япон ва битта япон-инглиз. Улар бир қатор фойдаланишга эга ва фойдаланувчига қараб оддий ёки мураккаб бўлиши мумкин. Икки томонлама флаш карта чет тили луғатини ўрганишнинг энг самарали усулларидан бири бўлиб, ўқувчиларга осонроқ ёдлаш, абадий эслаб қолиш ва мослашувчан ўрганишга ёрдам бериши кўрсатилган.

Уч томонлама карталар

Электрон флаш карталарда топилган вариант уч томонлама карта сифатида танилган[4]. Бу ассиметрик икки томонлама картанинг ўзига хос тури; мавҳум равишда, бундай картада учта майдон мавжуд: Қ, А, А*, бу ерда Қ ва Жавоб айлантирилганда тескари бўлади, лекин А* ҳар доим жавобда бўлади — иккита „томон“ Қ/А, А* ва А/Қ, А*. Аниқроғи, булар чет эл луғатини ўрганиш учун кўпроқ қўлланади, бу ерда чет эл талаффузи хорижий ёзувдан шаффоф бўлмаган — бу ҳолда Савол маҳаллий сўз, Жавоб хорижий сўз (ёзма) ва талаффуз ҳар доим сўзнинг бир қисмидир. Бу, айниқса, хитойча ҳанзи ва япон канжиларида бўлгани каби хитойча белгилар учун тўғри келади, лекин бошқа фонетик бўлмаган имлолар, жумладан, инглиз тилини иккинчи тил сифатида ишлатиш учун ҳам ишлатилиши мумкин.

Уч томонлама карталарнинг мақсади икки томонлама карталарнинг афзалликларини таъминлашдир — муаллифлик қулайлиги (иккита картани яратиш учун маълумотларни бир марта киритиш), синхронлаштирилган янгиланишлар (бирига ўзгартиришлар бошқасида акс эттирилади) ва қарама-қарши томонлар орасидаги масофа (шунинг учун бир хил картанинг қарама-қарши томонлари бир-бирига жуда яқин синовдан ўтказилмайди) — карта симметрик бўлиши шарт эмас.

Ушбу принципни битта ёзув билан боғланган маълумотлар майдонларининг ихтиёрий сонига умумлаштириш мумкин, бунда ҳар бир майдон факт ёки фактлар тўпламининг бошқа жиҳатини ифодалайди.

Мисоллар

Инглиз тилида сўзлашувчи талаба хитойча 人 сўзни ўрганмоқда (рéн, шахс ёки одамлар):

Савол: одам
Жавоб: 人, рéн

Орқага:

Савол: 人
Жавоб: рен, одам

Ёки франсуз талабаси инглизча „эноугҳ“ (франсуз тилида ассез) сўзини ўрганмоқда. -оугҳ нинг тартибсиз талаффузи туфайли ИПА талаффузи сўзнинг ўзи билан бирга берилади.

Савол: ассез
Жавоб: эноугҳ /ɪˈнʌф/

Орқага:

Савол: эноугҳ
А: /ɪˈнʌф/, ассез

Тарихи

Қоғоз карталар камида ХИХ асрдан бери қўлланила бошланди, "Рединг Дисентанглед" (1834), инглиз ўқитувчиси Фавелл Леэ Мортимер томонидан яратилган фонетик карталар тўплами баъзилар томонидан биринчи фла ш карталар сифатида эътироф этилган[5].

Карточкаларни режалаштириш учун Леитнер тизими 1970-йилларда немис илмий журналисти Себастиан Леитнер томонидан, хусусан, унинг 1972-йилги "Со лернт ман лернен" номли китобида тақдим этилган. Дер Wег зум Эрфолг (Қандай ўрганишни ўрганиш керак)[6], СуперМемо дастури ва алгоритми (айниқса, бошқа дастурларда энг машҳур бўлган СМ-2 алгоритми) 1987-йил 13-декабрда полшалик тадқиқотчи Пиотр Wозниак томонидан тақдим этилган[7].

Манбалар

  1. ↑ Смолен, Паул; Зҳанг, Йили; Бйрне, Жоҳн Ҳ. (25 Жануарй 2016). "Тҳе ригҳт тиме то леарн: мечанисмс анд оптимизатион оф спаcед леарнинг". Натуре Ревиэwс Неуросcиэнcе 17 (2): 77–88. дои:10.1038/нрн.2015.18. ПМИД 26806627. ПМC 5126970. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=5126970. 
  2. ↑ "Ҳуман Меморй: Тҳеорй анд Праcтиcе", Алан Д. Бадделей, 1997
  3. ↑ „сингле-сидед флашcардс“ (эн). меморизе.лоcбирд.апп. 2023-йил 16-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 16-феврал.
  4. ↑ Аддинг имагес, соундс, матҳематиcал формулас, анд тҳреэ-сидед cардс он Тҳе Мнемосйне Прожеcт
  5. ↑ Тҳе Cлумсиэст Пеопле ин Эуропе: Ор, Мрс. Мортимер’с Бад-Темперед Гуиде то тҳе Виcториан Wорлд, Фавелл Леэ Мортимер, фореwорд бй Тодд Прузан, 2006 эдитион, п. 5
  6. ↑ Со лернт ман лернен. Дер Wег зум Эрфолг (Ҳоw то леарн то леарн), Фреибург и. Бр. 1972/2003, ИСБН 3-451-05060-9
  7. ↑ 3. Аccоунт оф ресеарч леадинг то тҳе СуперМемо метҳод, 3.1. Тҳе аппрохимате фунcтион оф оптимал интервалс (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-09 санасида архивланган) анд 3.2. Апплиcатион оф а cомпутер то импрове тҳе ресулц обтаинед ин wоркинг wитҳ тҳе СуперМемо метҳод, П. А. Wозниак, Оптимизатион оф леарнинг, Мастер’с Тҳесис, Университй оф Течнологй ин Познан, 1990.