Flavonoid



Флавоноидлар (ёки биофлавоноидлар, лотинча флавус сўзидан олинган бўлиб, сариқ деган маънони англатади) ўсимликларда учрайдиган полифенолли иккиламчи метаболитлар синфига мансуб бўлиб, одамлар рационида кўп истеъмол қилишади[1].
Кимёвий жиҳатдан флавоноидлар 15 углеродли скелетли умумий тузилишига эга бўлиб, улар иккита фенил ҳалқа (А ва Б) ва гетероциклик ҳалқадан (C, ўрнатилган кислородни ўз ичига олган ҳалқа) иборат[2]. Ушбу углерод тузилиши C6-C3-C6 деб қисқартирилиши мумкин. ИУПАC номенклатурасига кўра[3][4], уларни қуйидагиларга бўлиш мумкин:
- флавоноидлар ёки биофлавоноидлар
- 3- фенилхром-4-бир (3-фенил-1,4- бензопирон) тузилишидан олинган изофлавоноидлар
- 4-фенил кумарин (4-фенил-1,2- бензопирон) тузилишидан олинган неофлавоноидлар
Юқоридаги учта флавоноидлар кетон ўз ичига олган бирикмалар ва ўхшаш антоксантинлар (флавонлар ва флавоноллар). Бу синф биринчи бўлиб биофлавоноидлар деб номланган. Флавоноид ва биофлавоноид атамалари кетон бўлмаган полигидрокси полифенол бирикмаларини тавсифлаш учун ҳам кенгроқ ишлатилган, улар флаваноидлар деб аталади. Флавоноид марказидаги учта сикл яъни гетероцикллар А, Б ва C ҳалқалари деб аталади[2]. А ҳалқаси одатда флороглюксинолни алмаштириш шаклини кўрсатади.
Биосентизи
Флавоноидлар асосан ўсимликлар томонидан синтезланадиган иккиламчи метаболитлар. Флавоноидларнинг умумий тузилиши 15 углеродли скелет бўлиб, 3 та углеродли боғловчи занжир билан боғланган 2 та бензол ҳалқаси бор[1]. Шунинг учун улар C6-C3-C6 бирикмалари сифатида тасвирланади. Боғланиш занжирини кимёвий тузилиши, оксидланиш даражаси ва тўйинмаганлигига қараб (C3) флавоноидларни антосиянидинлар, флавоноллар, флаванонлар, флаван-3-оллар, флаваноноллар, флавонлар ва изофлавоноидлар каби турли гуруҳларга бўлиш мумкин[1]. Бундан ташқари, флавоноидларни ўсимликларда гликозидлар билан боғланган, эркин агликон шаклида топиш мумкин. Гликозид боғ билан боғланган диэтада истеъмол қилинадиган энг кўп тарқалган флавон ва флавонол шаклидир.

Кичик гуруҳлар
Турли ўсимликлардан 5000 дан ортиқ табиий флавоноидларга тавсиф берилган. Улар кимёвий тузилишига кўра синфланган ва одатда қуйидаги кичик гуруҳларга бўлинган (батафсил ўқиш учун [5] га қаранг):

Антосиянидинлар

Антосиянидинлар — антосиянидинларнинг агликонлари, улар флавилий (2-фенилхромнилий) ион скелетидан фойдаланадилар[1].
- Мисоллар : Cянидин, Делпҳинидин, Малвидин, Пеларгонидин, Пеонидин, Петунидин .
Антоксантинлар
Антоксантинларни 2 та гуруҳга бўламиз:
Флаванонлар
Флаванонлар
Флаваноноллар

Флаван-3-оллар (флаваноллар), флаван-4-оллар ва флаван-3,4-диолларни ўз ичига олади.
| Скелет | Номи |
|---|---|
| Флаван-3-ол (флаванол) | |
| Флаван-4-ол | |
| Флаван-3,4-диол (лейкоантосиандин) |
- Проантоцианидинлар флаванолларнинг димерлари, тримерлари, олигомерлари ёки полимерлари.
Изофлавоноидлар
- Изофлавоноидлар
- Изофлавонлар 3-фенилхром -4-бир скелетидан фойдаланади (2-позицияда углеродда гидроксил гуруҳи алмаштирилмайди)
- Мисоллар : Генистеин, Даидзеин, Глицитеин
- Изофлаванлар
- Изофлавандиоллар
- Изофлавинлар
- Куметанликлар
- Птерокарпанлар
Овқат манбалари


Петрушка
Петрушка янги, қуритилган флавонларни ўз ичига олади[6].
Кўк мевалар
Кўк мевалар антосиянидинларнинг парҳез манбаи ҳисобланади[6][7].
Қора чой
Қора чой диэтали флаван-3-олларнинг бой манбаидир[6].
Ситрус
Цитрус флавоноидларига гесперидин (флаванон гликозиди), қуэрситрин, рутин (флавонол қуэрсетинни иккита гликозиди) киради. Флавоноидлар пўстлоғига қараганда пулпада камроқ консентрацияланган (масалан, 165 ва 1156). мг/100г пулпа ҳамда сацума мандарин қобиғи ва 164 га нисбатан 804 мг/100 г пулпада ва клементин қобиғида мавжуд)[8].
Вино
Какао
Флавоноидлар табиий равишда какаода мавжуд, аммо улар аччиқ бўлиши мумкинлиги сабабли улар кўпинча шоколаддан, ҳатто қора шоколаддан олинади[9]. Флавоноидлар сутли шоколадда мавжуд бўлсада, сут уларнинг сўрилишига халақит бериши мумкин[10], аммо бу хулоса шубҳа остига олинган.
Ерёнғоқ
Ёнғоқ (қизил) терисида муҳим полифенол, жумладан флавоноидлар мавжуд[11][12].
| Озиқ-овқат манбаи | Флавонлар | Флавоноллар | Флаванонлар |
|---|---|---|---|
| Қизил пиёз | 0 | 4 — 100 | 0 |
| Петрушка, янги | 24 — 634 | 8 — 10 | 0 |
| Кекик, янги | 56 | 0 | 0 |
| Лимон шарбати, янги | 0 | 0 — 2 | 2 — 175 |
Диэта тартибини тузиш


Яна қаранг
- Фитокимёвий моддалар
- Озиқ-овқат таркибидаги антиоксидантлар рўйхати
- Озиқ-овқат таркибидаги фитокимёвий моддалар рўйхати
- Фитокимё
- Иккиламчи метаболитлар
- Гомоизофлавоноидлар, 16 углеродли скелетга эга бўлган кимёвий моддалар
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Флавоноидс“. Линус Паулинг Институте, Орегон Стате Университй, Cорваллис, Орегон (2015-йил 1-ноябр). Қаралди: 2021-йил 26-январ.
- ↑ 2,0 2,1 Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; но техт wас провидед фор рефс намедде_Соуза_2021 - ↑ ИУПАC Cомпендиум оф Чемиcал Терминологй (2нд-нашр), Охфорд: Блаcкwелл Сcиэнтифиc, 1997, дои:10.1351/голдбоок.Ф02424, ИСБН 978-0-9678550-9-7
- ↑ „Флавоноидс (исофлавоноидс анд неофлавоноидс)“, Тҳе Голд Боок, 2009, дои:10.1351/голдбоок, ИСБН 978-0-9678550-9-7, қаралди: 16 Септембер 2012
- ↑ "Биотечнологй оф флавоноидс анд отҳер пҳенйлпропаноид-деривед натурал продуcц. Парт И: Чемиcал диверситй, импаcц он плант биологй анд ҳуман ҳеалтҳ". Биотечнологй Жоурнал 2 (10): 1214–34. Оcтобер 2007. дои:10.1002/биот.200700084. ПМИД 17935117.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 УСДАъс Датабасе он тҳе Флавоноид Cонтент
- ↑ "Антиохиданц анд биоаcтивитиэс оф фреэ, эстерифиэд анд инсолубле-боунд пҳенолиcс фром беррй сеэд меалс". Фоод Чемистрй 197 (Пт А): 221–32. Април 2016. дои:10.1016/ж.фоодчем.2015.10.107. ПМИД 26616944.
- ↑ Леваж Б; отҳерс (2009). "Детерминатион оф флавоноидс ин пулп анд пеэл оф мандарин фруиц (табле 1)". Агриcултураэ Cонспеcтус Сcиэнтифиcус 74 (3): 223. Арчивед фром тҳе оригинал он 2017-08-10. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20170810141820/ҳттп://www.агр.унизг.ҳр/смотра/пдф_74/аcс74_38.пдф. Қаралди: 2023-04-23.Флавоноид]]
- ↑ Тҳе Ланcет (Деcембер 2007). "Тҳе девил ин тҳе дарк чоcолате". Ланcет 370 (9605): 2070. дои:10.1016/С0140-6736(07)61873-Х. ПМИД 18156011. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/ланcет_деcембер-22-2007-жануарй-4-2008_370_9605/паге/2070.
- ↑ "Пласма антиохиданц фром чоcолате". Натуре 424 (6952): 1013. Аугуст 2003. дои:10.1038/4241013а. ПМИД 12944955. ҳттп://эпринц.гла.аc.ук/131/1/Cрозиэр%2CА_2003.пдф.
- ↑ "Гамма-иррадиатион индуcед чангес ин миcробиологиcал статус, пҳенолиc профиле анд антиохидант аcтивитй оф пеанут скин". Жоурнал оф Фунcтионал Фоодс 12: 129–143. 2015. дои:10.1016/ж.жфф.2014.10.034.
- ↑ "Пеанут скин cолор: а биомаркер фор тотал полйпҳенолиc cонтент анд антиохидативе cапаcитиэс оф пеанут cултиварс". Интернатионал Жоурнал оф Молеcулар Сcиэнcес 10 (11): 4941–52. Новембер 2009. дои:10.3390/ижмс10114941. ПМИД 20087468. ПМC 2808014. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2808014.
- ↑ 13,0 13,1 "Флавоноид интаке ин Эуропеан адулц (18 то 64 еарс)". ПЛОС ОНЕ 10 (5): э0128132. 2015. дои:10.1371/жоурнал.поне.0128132. ПМИД 26010916. ПМC 4444122. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4444122.
| Викиомборда „Флавоноид“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |