Ziyosfera

Fluyer

Hushtakli fluyerlar

Fluyer (rumincha: fluier[1][2][3][4], lotincha: flare — „puflash“) — Moldova va Ruminiya yarim koʻndalang nayi[5]. Bundan tashqari hushtak moslamali va juft fluyer[6] mavjud.

Tavsifi

Fluyer barcha Bolqon mamlakatlarida uchraydi. Transilvaniyada u triska deb ataladi. Katta flüer flueroi, kichiki esa flueraş deb ataladi. Fluyerashi Moldova va Bukovinada eng keng tarqalgan. Dobrujada moldavnikiga oʻxshash, qamishdan yasalgan flor dobrogen mavjud. Unda 7-oʻyinning bosh barmogʻli teshigi mavjud.

Uzunligi 250-350 mm. 6-7 oʻyin teshigi bor. Ovozi kuchli va yorqin. Shkalasi ikki oktavada diatonik[7]. U oqsoqol, olxa, chinor, tut, shox yoki toldan tayyorlanadi. Asosiy tugmalar C, D, Es, F, G, A, B[8].

Bu qadimgi choʻponning asbobidir. Choʻponlar undan sigir va qoʻylarni podada yigʻish uchun foydalanadilar. Fluyer koʻpincha Moldaviya ertaklarida, sheʼrlarida, qoʻshiqlarida mavjud.

Turlari

Juft fluyer (fluer zhemenat) — hushtak moslamasi boʻlgan ikkita yogʻochdan iborat. Bir fluyerda 6 ta oʻyin teshigi bor, ikkinchisida 4 ta[8] yoki teshiksiz (burdon)[6].

Hushtak chalish moslamasi bilan chayqalishda (rumincha: fluier cu dop — qoʻziqorinli fluyer) — tovush odatdagidan ancha zaif va yumshoqroq boʻladi. Uzunligi 30-50 sm. Asosan bolalar asbobi[6].

Xromatik fluyer — 5-10 teshikli[8] boʻladi.

Manbalar

  1. ↑ Xыnku A. S. Problemы genezisa moldavskogo narodnogo poeticheskogo tvorchestva / A. Xыnku; Pod red. G. Botezatu; AN Resp. Moldova, In-t etnografii i folьklora. — Kishinev : Shtiintsa, 1991. — 264 s. — S. 99
  2. ↑ Limba shi literatura moldovenyaske, № 29, 1986 — S. 44, 45
  3. ↑ Jungietu. E. V. Deslushirь: artikole despre folklor — Kishineu: Shtiintsa, 1989. — S. 278. — 301 s.
  4. ↑ Korletyanu N. G. Issledovanie leksicheskoy sistemы moldavskogo yazыka 1870—1890 gg. : Avtoreferat dis. na soiskanie uchenoy stepeni doktora filologicheskix nauk / AN SSSR. In-t yazыkoznaniya. AN MSSR. In-t yazыka i literaturы. — Kishinev, 1964.
  5. ↑ Muzыkalьnыe instrumentы. Entsiklopediya 2008.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Atlas 1963.
  7. ↑ BRE 2017.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Vizitiu, Kotlyarov 1981.

Adabiyotlar

  • „Fluer“, Bolьshaya rossiyskaya entsiklopediya. Tom 33, M., 2017 — 442—443-bet. 
  • Vizitiu I., Kotlyarov B. Ya. „Fluer“, . Muzыkalьnaya entsiklopediya. Tom 5. M.: Sovetskaya entsiklopediya, 1981. 
  • „Fluer“, Atlas muzыkalьnыx instrumentov narodov SSSR. M.: MuzGIz, 1963 — 45-bet.  (Wayback Machine saytida 2021-10-05 sanasida arxivlangan)
  • „Fluer“, Muzыkalьnыe instrumentы. Entsiklopediya. M.: Deka-VS, 2008 — 632—633-bet. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi