„Фоол фор Лове“ (Телбаларча ошиқ бўлиш) — америкалик драматург ва актёр Сам Шепард томонидан ёзилган песа. Асар чўлдаги мотелда яна учрашган собиқ ошиқлар Мей ва Эдди ҳақида. Спектакл премераси 1983 йилда Шепард драматург бўлган Сан-Францискодаги Магиc Тҳеатре бўлиб ўтди. Песа 1984 йилда Пулитзер Призе фор Драма финалчиси бўлган.

Спектакл Шепарднинг оилавий трилогияси : Очлик синфининг лаънати (1977), Кўмилган бола (1979) ва Ҳақиқий Ғарб (1980) ни ўз ичига олган квинтетнинг бир қисмидир. Квинтет "телбаларча ошиқ бўлиш" ва „ А Лиэ оф тҳе Минд“ (1985) билан якунланади[1].

Сюжети

Асардаги „аҳмоқлар“ вайронага айланган Можаве Десерт мотелида севишганлар билан курашмоқда. Мей мотелда қолаётган эди, эски олов Эдди пайдо бўлди. Эдди Мейни унинг олдига қайтиб келишига ва Эдди ҳар доим сотиб олмоқчи бўлган ва у доимо Мей билан яшашни тасаввур қилган Ваёмингдаги фермада трейлерда яшашга ишонтиришга ҳаракат қилади. Май кескин рад этади. Унинг сўзларига кўра, у Эдди билан бундай шароитда яшашдан мутлақо манфаатдор эмас, у иш топиб, янги ҳаёт бошлаган ва агар у Эддига қайца, уларнинг муносабатлари аввалгидек бузғунчи циклни такрорлашини билади. Спектакл давомида Чол қаҳрамони — шекилли, иккала ошиқнинг отаси — ён томонга ўтириб, Мей ва Эдди билан гаплашади ва ҳар бир персонаж ва ўзи ҳақида шарҳ беради. Маълум бўлишича, Чол ҳар бир боланинг ҳаёти давомида ҳар бир оилани турли даврларда ташлаб, икки томонлама ҳаёт кечирган. Улар ўрта мактаб йилларида севишган бўлишди ва ота-оналари нима бўлганини тушунишгач, Эддининг онаси ўзини отиб ташлади. Мей Эдди отасига тақлид қила бошлаганидан қўрқади; ичиш ва яширинча бир аёлни кўриш Мей графиня деб аталади. Песа ҳар қандай юксалиш ва пасайиш ҳаракати билан сюжет эмас, балки қарама-қаршилик драмаси атрофида жойлашган. Охир-оқибат Эдди, худди отаси онасини ташлаб кетганидек, Майни тарк этганга ўхшайди ва Мей номаълум жойга жўнаб кетиш учун чамадонини йиғди. Эдди ва Мей ярашишмади, Чол Эддининг онаси ўз жонига қасд қилишга мажбур бўлганини инкор этиб, ўз жонига қасд қила бошлади ва Мейнинг олдинги санаси Мартин буларнинг барчасини кузатиш учун саҳнада ҳайрон қолди.

Мавзулар ва таҳлил

Сан-Диэгодаги Cйгнет театрининг бадиий раҳбари Шон Мюррей 2014 йилда репертуарида тақдим этган "Ҳақиқий Ғарб „ ва “Муҳаббат учун аҳмоқ" ҳақида гапирди: "Бу икки спектаклда ҳам ўзига хослик инқирози давом этмоқда. . . Гўё иккала [бош қаҳрамонлар] тўплами бирга бўлишга маҳкум. . . Иккала спектакл ҳам оила ва насл-насаб ҳақида ва сизнинг генетик наслингиз билан боғлиқ. . . Шунингдек, улар Сем Шепарднинг тимсоли ота характерини баҳам кўришади — ўша алоқаси узилган, ичкиликбоз ота, у мулоқот қила олмайдиган ва буни амалга ошириш учун жуда кўп ҳаракат қилмоқда[2]".

Нелсон Прессли, Тҳе Wашингтон Пост газетасида минтақавий ишлаб чиқаришни кўздан кечирар экан, ўйинни „чўлнинг чеккасида ноумид Сем Шепарднинг винтаге кўриниши“ билан „бурмаланган ковбой романтикаси“ деб таъкидлади[3].

Уилямстаун театр фестивалининг 2014 йилдаги спектаклларини кўриб чиқаётиб, шарҳловчилар бу спектакл „пасткилик ва ишоранинг энг яхши асари“ эканлигини таъкидладилар. Аммо Сем Шепард ўйинларида бўлгани каби, сўзлар портловчи ҳаракатга айланади, актёрлар ўлик душманлар каби бир-бирларини йиртиб ташлашади[4]". Уилямстаун спектаклининг яна бир таҳлилида, Элйсе Соммер таъкидлайди: „Шепарднинг барча энг яхши песалари сингари, мотел хонаси ташқарисидаги ҳаяжонли Можаве чўлига қарамай, бу эрдаги манзара ўз-ўзидан руҳий ҳолатни ўз ичига олган ҳис-туйғулардан иборат. . . . Эдди ва Мейнинг фожиали камчиликлари ёки тақдирли изланишлари йўқ, лекин ўзларининг шахсиятлари ноаниқ бўлган ва ўтмиш ҳозирги кунни қувғин қиладиган ҳокимият курашида ўз ҳаётларининг ҳиссий шов-шувларини саралаш билан шуғулланадилар.“

Ишлаб чиқариш тарихи

Шепард режиссёрлигидаги асл спектакл 1983-йил 8-февралда Сан-Францискодаги Сеҳрли театрда очилди ва Эд Харрис ва Кети Бейкер иштирок этди. Шепард Сеҳрли театрда драматург эди.

1983 йил 26 майда Cирcле репертуар театрида Броадwайдан ташқари премераси бўлиб ўтди, кейинчалик Дуглас Фаирбанкс театрига кўчирилгунга қадар худди шу актёрлар иштирок этди ва 1985 йил 29 сентябрда ёпилди. Кейинчалик ишлаб чиқаришда Уилл Паттон, Брюс Уиллис, Аидан Қуинн ва Френсис Фишер иштирок этди. Эллен Баркин ролни ижро этиш учун тайинланган ва уни машқ қилган, лекин уни ижро этишдан олдин қўлини жароҳатлаган. Гари Синисенинг рафиқаси Моира Харрис ҳам бош ролни ижро этди.

Спектакл 1984-йил 4-октабрда Лондондаги Миллий театр, Коттесло театрида премераси бўлиб ўтди, режиссёр Питер Гилл, бош ролларда Иан Чарлесон ва Жулиэ Wалтерс . Асар 1985-йил 4-февралда Лирик театрга кўчирилди [5]

Лондоннинг биринчи тикланиши 1991-йилда Ивон Бачем томонидан тақдим этилган Тимбер Стреэт Студиосда бўлган. Май ролида Донна Кинг, Чол ролида Эд Бишоп, Эдди ролида Барри ЎРорк ва Мартин ролида Гордон Винтер. Тҳеатре Реcорд шарҳловчиси Кинг жуда нозик спектаклни тақдим этганини хабар қилди[6].

Спектакл 2006-йилда Лондондаги Аполлон театрида яна қайта тикланди, Мартин Хендерсон ва Жулиэтте Люис режиссёр Линдси Познер спектаклида бош ролларни ижро этишди[7]. Спектакл 2010-йилда Лондондаги Риверсиде студиясида яна жонлантирилган, бош ролларни Карл Барат ва Сади Фрост ижро этган[8].

Спектакл 2014-йил 24-июлда Массачусец штатидаги Уилямстаун театр фестивалида премераси бўлиб ўтди. Унда Эдди ролини Сем Роквелл ва Май ролини Нина Арианда ижро этган, режиссёр Дениэл Окин. [9] Арианда ва Роквелл 2015-йил октабр-декабр ойларида режиссёр Аукин томонидан Манхеттен театр клубида Самуэл Ж. Фридман театрида спектаклнинг Бродвей дебютида ўз ролларини такрорлашди [10]

Мукофотлар ва номинациялар

Фоол фор Лове 1984-йилда драма учун Пулицер мукофоти финалчиси бўлган[11].

Песа 1984-йилда Обиэ мукофотига сазовор бўлди: Режиссёр (Сем Шепард), Энг яхши янги Америка песаси ва Перформанс: Эд Харрис, Кети Бейкер ва Уилл Паттон.

Иан Чарлесон 1984-йил Оливиэр мукофотига номзод бўлган, янги спектаклда йилнинг энг яхши актёри; Жули Уолтерс 1984 йилги Оливе мукофотига номзод бўлган, янги спектаклда йилнинг энг яхши актрисаси[12].

Филм мослаштириш

1985-йилги филм версиясида Шепарднинг ўзи бош ролни ўйнади, Ким Бейсингер эса аёл бош ролни ўйнади. Филм режиссёри Роберт Алтман эди.

Манбалар

  1. ↑ Роуданé, Маттҳеw (2002). Тҳе Cамбридге Cомпанион то Сам Шепард. Cамбридге Университй Пресс, ИСБН 9780521777667
  2. ↑ Ҳеберт, Жамес. „А доубле досе оф Шепард’с wилд Wест“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-03-06 санасида архивланган) Сан Диэго Унион Трибуне, Септембер 30, 2014
  3. ↑ Пресслей, Нелсон. „Фоол фор Лове ат Роунд Ҳоусе, такинг тҳе эдге офф Шепард“ Тҳе Wашингтон Пост, Септембер 10, 2014
  4. ↑ Бурнс, Гаил М. анд Муррай, Ларрй. „Бриллиант продуcтион оф Сам Шепард’с Фоол фор Лове ат Wиллиамстоwн Тҳеатре Фестивал“, беркширеонстаге.cом, Жулй 27, 2014
  5. ↑ „Фоол фор Лове 1984-85, Петер Гилл Сите“ петергилл7.cо.ук, аccессед Септембер 20, 2015
  6. ↑ Тҳеатре Реcорд, Волуме 11, Иссуэс 10-17, пп. 627, 644, 645
  7. ↑ Биллингтон, Мичаэл.
  8. ↑ Спенcер, Чарлес.
  9. ↑ Ҳетриcк, Адам.
  10. ↑ Ганс, Андреw.
  11. ↑ „Пулитзер призе, Драма“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-08-13 санасида архивланган) пулитзер.орг, аccессед Септембер 19, 2015
  12. ↑ „Оливиэр Wиннерс 1984“ оливиэраwардс.cом, аccессед Септембер 17, 2015

Ҳаволалар