Fotima bintu Muhammad at-Taymiy sahifasining manbasini koʻrish

'''Fotima bintu Muhammad Taymiy''' (arabcha: فاطمة بنت محمد التيمي) Abbosiylar xalifasi [[Abu Jafar al-Mansur|Mansurning]] uchinchi va nufuzli xotinlaridan biri. Mashhur shahzoda Sulaymonning onasi.

== Tarixi ==
Fotima [[Quraysh]] qabilasining Banu Taym urugʻiga mansub. „Fotima Talhiy“ deb ham tanilgan. Halifa [[Abu Jafar al-Mansur|Mansur]] bilan turmush qurishdan oldin Mansurning rafiqasi Arvo boʻlgan.

Mansurning birinchi rafiqasi Arvo Ummu Muso (yaʼni „Musoning onasi“) nomi bilan tanilgan. Uning nasabi Himyar<ref name="abbott">{{Kitob manbasi |last=Abbott |year=1946 |first=Nabia |title=Two Queens of Baghdad: Mother and Wife of Hārūn Al Rashīd |publisher=University of Chicago Press |pages=15–16 |isbn=978-0-86356-031-6}}</ref><ref name="Kennedy">{{Kitob manbasi |last=[[Al-Tabari]] |year=1990 |title=The History of al-Tabari Vol. 29: Al-Mansur and al-Mahdi A.D. 763-786/A.H. 146-169 |series=SUNY series in Near Eastern Studies |publisher=State University of New York Press |pages=148–49}}</ref> podshohlariga borib taqaladi. Arvoning ikki oʻgʻli bor: Muhammad (keyinchalik xalifa [[Al-Mahdiy|Mahdiy]]) va Jaʼfar<ref name="abbott" />. Uylanishdan avvalgi kelishuvga koʻra, Arvo tirik ekan, Mansur boshqa ayolga uylanishga yoki haramga kanizak olishi mumkin boʻlmagan. Mansur bu shartnomani bekor qilishga bir necha marta urinib koʻrgan boʻlsada, biroq, Arvo har safar qozilarni ishontirib, xalifaning bu ishiga yoʻl qoʻymagan. Arvo 764-yilda vafot etgan<ref name="abbott" />. Uning vafotidan soʻng, Mansur Hammoda va Fotimaga uylangan.

Fotima Mansurning uchinchi rafiqasi. Otasi Muhammad boʻlib, u Islom paygʻambari Muhammadning mashhur sahobalaridan biri [[Talha ibn Ubaydulloh|Talha ibn Ubaydullohning]] avlodi. Fotimaning uch oʻgʻli boʻlgan: [[Sulaymon ibn Abu Jaʼfar|Sulaymon]]{{Sfn|Madelung|2000}}, Iso va Yaʼqub<ref name="Kennedy2">{{Kitob manbasi |last=[[Al-Tabari]] |year=1990 |title=The History of al-Tabari Vol. 29: Al-Mansur and al-Mahdi A.D. 763-786/A.H. 146-169 |series=SUNY series in Near Eastern Studies |publisher=State University of New York Press |pages=148–49}}</ref>.

Fotima hayotining aksariyat qismini xalifa saroyida oʻtkazdi. Arvodan keyin Mansurning eng nufuzli rafiqasiga aylandi. Oʻgʻillari taxt merosxoʻrlari safida boʻlmagan, chunki Mansur katta oʻgʻillarini voris sifatida belgilagan. Shunga qaramay, Fotimaning oʻgʻillari xalifalikda muhim lavozimlarni egallagan.

== Oilasi ==
Fotima [[Abbosiylar]] xalifaligining hukmron sulolasiga mansub bir necha aʼzolari bilan qarindosh boʻlgan.
{| class="wikitable" border="2"
!No.
!Oila aʼzosi
!Aloqa
|-
|1
|[[Abu Jafar al-Mansur|Mansur]]
|Eri
|-
|2
|[[Al-Mahdiy|Mahdiy]]
|Oʻgay oʻgʻli
|-
|3
|[[Sulaymon ibn Abu Jaʼfar|Sulaymon]]
|Katta oʻgʻli
|-
|4
|Iso ibn Mansur
|Oʻgʻli
|-
|5
|Yaʼqub ibn Mansur
|Kichik oʻgʻli
|-
|6
|Jaʼfar ibn Mansur
|Oʻgay oʻgʻli
|-
|7
|Solih al-Miskin
|Oʻgay oʻgʻli
|-
|8
|Qosim ibn Mansur
|Oʻgay oʻgʻli
|-
|9
|Aliya bintu Mansur
|Oʻgay qizi
|-
|10
|Abbosa bintu Sulaymon
|Nabira qizi
|-
|11
|Jaʼfar ibn Abu Jaʼfar
|Oʻgay oʻgʻli
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references />

== Adabiyotlar ==
* Abbott, Nabia (1946) Bogʻdodning ikkita qiroli: Harun Ar-Rashidning onasi va xotini. Chikago universiteti nashriyotlari. 15-16-moddalari&nbsp;
* {{Cite journal|last=Madelung|first1=Wilferd|title=Abūʾl ʿAmayṭar the Sufyānī|journal=Jerusalem Studies in Arabic and Islam|date=2000|volume=24|pages=327–343|url=https://books.google.com/books?id=AI5tAAAAMAAJ}}
* Al-Tabari; Xuy Kennedi (1990). Al-Tabari tarixi Vol. 29: Al-Mansur va al-Mahdi milodiy 763-786/A. H. 146-169. „SUNY“ jurnalining yaqin sharqiy tadqiqotlar seriyasi. Nyu-York davlat universiteti nashriyotlari. 148-49 sahifalarida.&nbsp;

[[Turkum:8-asr arab shaxslar]]
[[Turkum:Abbosiy xalifalarning xotinlari]]
[[Turkum:8-asrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr ayollari]]