Fototerapiya(art-terapiya)
Фототерапия -Арт-терапия усулларидан биридир. Ушбу атама фотосуратни терапевтик ва коррексион мақсадда қўллаш, уни психологик муаммоларни ҳал қилиш учун ишлатиш, шунингдек шахсни ривожлантириш ва уйғунлаштириш билан боғлиқ психотехника тўпламини англатади. Фототерапия Арт-терапиянинг нисбатан янги тури бўлиб, уни қўллаш 1970-йилларда АҚШ ва Канадада бошланган[1].
Фототерапия тайёр фотосуратлар билан ишлашни ҳам, асл муаллифлик расмларини яратишни ҳам ўз ичига олиши мумкин. Шундай қилиб, фототерапиянинг асосий мазмуни мижознинг фотографик тасвирларни яратиши ёки идрок этиши бўлиб, уларни муҳокама қилиш ва турли хил ижодий фаолият турлари билан тўлдирилади. Бу ҳикоялар ёзиш, қўшимча визуал техника ва усуллардан фойдаланиш (расм чизиш, коллексия қилиш, фонга тайёр расмларни ўрнатиш, фотосуратлардан рақамлар ясаш ва улар билан кейинги ўйин, саҳна кўриниши ва костюмлар ва бўяниш билан ишлаш, ҳаракат ва рақс, бадиий тавсифлар ва бошқалар) бўлиши мумкин[2].
Фототерапия усуллари
- Камера ёрдамида мижоз томонидан топилган ёки яратилган фотосуратлар, журналларда, Интернетда, посткарталарда ва ҳоказоларда одамларнинг расмлари тўплами;
- Мижознинг бошқа одамлар томонидан олинган фотосуратлари, бу ерда мижоз махсус суратга тушади ёки ўз-ўзидан олинган расмлар;
- Автопортретлар-мижоз том маънода ёки метафора билан суратга олиш жараёнини тўлиқ назорат қилганда, мижоз томонидан олинган ҳар қандай фотосуратлар;
- Оилавий албомлар ва бошқа биографик фотосуратлар тўпламлари — мижознинг оилавий фотосуратлари ёки албомларда сақланадиган ёки ҳикояларда эркин ташкил этилган оилавий расмлар — музлатгичларнинг деворлари ёки эшикларидаги фотосуратлар, ҳамёнларда ёки иш столи фото рамкаларида, компютерда ёки оилавий сайтларда. Ушбу фотосуратларнинг барчаси шахсий ҳаётий ҳикояни ва мижознинг ўтмишини ҳужжатлаштириш учун йиғилади ва индивидуал суратлардан фарқли ўлароқ, бундай албомлар ўз ҳаётларини давом эттиради;
- Тасвирнинг маъноси асосан томошабин томонидан идрок жараёнида шакллантирилган феноменологик ҳақиқатдан келиб чиқадиган „фото проэкциялар“ техникаси. Бирор киши томонидан қабул қилинган ҳар қандай фотосурат унинг ички ҳақиқат харитасидан чиқадиган реакцияларни келтириб чиқаради ва одамлар кўрган нарсаларига қандай аҳамият беришини аниқлайди. Шу сабабли, ушбу услуб маълум бир фотосурат тури билан боғлиқ эмас, балки фотосурат ва томошабин (ёки муаллиф) ўртасидаги унчалик аниқ бўлмаган чегарага қаратилган бўлиб, унда ҳар бир киши кўрган нарсаларига ўзига хос муносабатни шакллантиради[3].
Манбалар
- ↑ „Фототерапия -ваши чувства, желания, надежды“. 2011-йил 3-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 30-январ.
- ↑ „Джуди Вайзер Техники фототерапии (с примерами)“. 2017-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 30-январ.
- ↑ А. И. Копитин. Варианти применения фотографии в психотерапии и тренинге (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-01-09 санасида архивланган)Андоза:Недоступная ссылка