Foxconn
Бу мақолада бир қанча муаммолар мавжуд. Илтимос, уларни тузатиб ёрдам қилинг ёки шу муаммоларни мунозара саҳифасида муҳокама қилинг.
|
Фохcонн (富士康) — Тайваннинг Ҳон Ҳаи Преcисион Индустрй Cо., Лтд компаниясининг савдо номи. 2005-йилдан бери у Тайванда энг йирик компания мақомига эга бўлиб, унда бир миллиондан ортиқ одам ишлайди, улардан 700 мингдан ортиғи Тайванда. Бу дунёдаги энг йирик ОЭМ электроника ишлаб чиқарувчиси бўлиб, бутловчи қисмлар (улагичлар ва корпуслар) ишлаб чиқаради ва заводсиз компаниялар учун юқори технологияли маҳсулотларни йиғади, бу эса ўз навбатида маҳсулотларни ишлаб чиқади ва сотади[1]. Бу компютер компонентларини ишлаб чиқарувчи ўнта йирик компаниялардан биридир. 1974-йилда ташкил этилганидан бери компанияни Терри Гоу бошқариб келади, у ҳам унинг энг йирик аксиядоридир.
Тарихи
Компания Терри Гоу томонидан 1974-йилда Тайпейнинг Тученг саноат зонасида ташкил этилган. Дастлаб у телевизорлар учун пластик қисмлар ишлаб чиқарган ва Ҳон Ҳаи Пластиcс Cорпоратион деб номланган. Кейинги йилнинг ўзида маҳсулот ассортименти кенгайиб, номи Ҳон Хай Индустриал Cорпоратион деб ўзгартирилди. 1970-йилларнинг охирида АҚСҲ ва Европадаги компютер компаниялари харажатларни камайтириш учун ишлаб чиқаришни Осиё мамлакатларига, хусусан, Тайванга кўчиришни бошладилар ва Гоу ўз компаниясини компютер компонентларини ишлаб чиқаришга субпудрат қилишга қарор қилди. 1988-йилда Хон Хай Хитойда завод очган биринчи Тайван компанияси бўлди (Тайванда иш ҳақи ортиб борди ва шунга мос равишда маҳсулотларнинг рақобатбардошлиги пасайди). 1991-йилда компания ўз аксияларини Тайван фонд биржасига жойлаштириш орқали биржага чиқди, Гоу эса 25% улушини сақлаб қолди. Аксияларни жойлаштиришдан тушган маблағлар Хон Хайнинг халқаро кенгайишига сарфланди — 1993-йилда Хитойда Шенчжен ва Куншанда яна иккита завод очилди. 1994-йилда Фохcонн АҚСҲ ва Японияда илмий-тадқиқот марказларини очди. 1996-йилда компания шахсий компютерлар учун корпуслар ишлаб чиқаришни йўлга қўйди ва кейинги йили Фохcонн бу соҳада жаҳон етакчиларидан бирига айланди, мижозлари ИБМ, Делл, Аппле ва Cомпақ каби компаниялар эди. 1998-йилда Фохcонн Буюк Британияда, 1999-йилда АҚСҲ ва Ирландияда заводларини очди. 2000-йилда Чехияда Аппле компютерлари учун корпуслар ишлаб чиқарадиган завод очилди, компания Пуэрто-Рикода Интел электрон плата заводини ҳам сотиб олди ва Сонй учун ПлайСтатион 2 ўйин консолларини йиғишни бошлади. 2001-йилда мобил телефонлар учун бутловчи қисмлар ишлаб чиқариш бошланди, 2003-йилда Мексикадаги Моторола заводи сотиб олинди[2].
2006-йилда Хон Хай Гонконгда жойлашган Премиэр Имаге Течнологй Cорпоратион компаниясини олди. 2007-йилда Чехия, Венгрия, Мексика, Бразилия, Ҳиндистон ва Ветнамда янги Фохcонн заводлари пайдо бўлди.
2016-йилда Фохcонн Шарпнинг 66% аксияларини 388,8 миллиард иенага (3,47 миллиард доллар) сотиб олди.
Фаолият
Фохcонн қуйидаги машҳур маҳсулотларни ишлаб чиқаради:
- Cанон камералари;
- Сонй учун ПлайСтатион 3 ва ПлайСтатион 4 ўйин консоллари; Нинтендо учун Wии ва Сwитч ; Миcрософт учун Хбох 360;
- Хиаоми, ОнеПлус,
Ҳуаwеи, ҲМД Глобал корпорациялари учун смартфонлар (Нокиа бренди остида); - Амазон.cом (Киндле), Барнес &амп; Нобле (Ноок) ва ПоcкетБоок Интернатионал учун электрон китоблар;
- Аппле корпорацияси учун иПҳоне, иПад, МаcБоок, иПод;
- Интел корпорацияси учун она плата ;
- Cисcо учун ускуналар;
- АҚСҲнинг Делл ва Ҳеwлетт-Паcкард фирмалари учун турли буюртмаларни бажаради.
Бундан ташқари, компания ўзининг Фохcонн бренди остида она платалар, корпуслар ва неттоплар ишлаб чиқаради.
Даромадларни географик тақсимлаш бўйича Европа (2016-йилдаги 4,36 триллион НТ долларидан 1,45 триллион НТ доллари) ва АҚШҲ (1,37 триллион НТ доллари) етакчи ўринларда туради; кейинги ўринларда Сингапур (374 миллиард доллар), Хитой (319 миллиард доллар), Япония (125 миллиард доллар); ички бозор даромаднинг 1% дан камроғини (32 миллиард НТ$) ташкил этади.
Гонконгда жойлашган „Талабалар ва олимлар корпоратив нотўғри хатти-ҳаракатларга қарши“ нотижорат ташкилоти Фохcонн ўз ходимларига қандай муносабатда бўлиши ҳақида бир қатор танқидий ҳисоботларни эълон қилди. Ташкилот адолатли меҳнат уюшмасининг 2012-йилдаги аудитига қараганда анча ёмонроқ шароитларни топди, аммо респондентларнинг анча кам сонига таянган — 100 дан 170 гача эди. 2012-йилги Адолатли меҳнат уюшмаси аудити Фохcонн компаниясининг 35 000 ходими билан суҳбатларга асосланган.
- кириш ва чиқиш коннекторлари;
- она платалар учун улагичлар (процессорлар, хотира модуллари, видео карталар);
- адаптерлар ва ажраткичлар;
- маҳаллий тармоқлар ва компютернинг ташқи қурилмалари учун кабеллар;
- оптик толали кабеллар ва уларга улагичлар;
- ўрнатилган микросхемаларга эга улагичлар;
- металл ва пластмассадан тайёрланган тизим блоклари, радиаторлар ва бошқа нозик компонентлар учун корпуслар;
- хотира карталарини йиғиш;
- мобил телефонларни йиғиш, симли ва симсиз маҳаллий тармоқлар учун ускуналар.
2016-йилда илмий-тадқиқот ишларига сарфланган маблағ 52 миллиард НТ долларини (1,7 миллиард доллар) ташкил этди.
Компаниянинг Тайвандаги ходимлари сони 2015-йилда 830 минг кишини, 2016-йилда 727 минг кишини, 2017-йилнинг биринчи чораги якунида 618 минг кишини ташкил этди ; Шундай қилиб, компания ходимлар сонини тубдан қисқартирган ҳолда ишлаб чиқаришни автоматлаштиришни амалга оширади. Ишлаб чиқариш қувватининг катта қисми Хитойда, хусусан, Шенчжен шаҳри чеккасида, тахминан 3 км² майдонга эга бутун „Фоксконн шаҳри“ мавжуд, жумладан, 9 та завод, ётоқхона, 4 та сузиш ҳавзаси, ўт ўчириш стансияси ва ўз телеканали. Фохcонн заводлари Бразилия, Мексика, АҚСҲ, Туркия, Чехия ва бошқа мамлакатларда ҳам мавжуд.
Тайваннинг Ҳон Ҳаи Преcисион Индустрй (Фохcонн савдо бренди) 2020-йилнинг тўртинчи чорагини 1,61 миллиард доллар соф фойда билан якунлади, бу 2019-йилнинг охирги чорагидан 4 фоизга кам.[3]
| Йил | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Айланмаси | 1473 | 1421 | 2313 | 2773 | 3905 | 3952 | 4213 | 4482 | 4359 |
| Соф фойда | 55.13 | 75.69 | 77.15 | 81.59 | 91.67 | 107.3 | 132.5 | 150.2 | 151.4 |
| Активлар | 648,7 | 833.5 | 1182 | 1528 | 2050 | 2312 | 2463 | 2308 | 2592 |
| Капитал | 361.2 | 439.9 | 480.6 | 577.8 | 680.9 | 805.9 | 984.7 | 1060 | 1134 |
Танқид
Иш шароитлари
Компаниянинг фабрикаларида ёмон иш шароитлари борлиги ҳақидаги айбловлар бир неча бор айтилган. Янгиликлар бюллетенларида тартибсиз иш вақти, тайванлик ҳамкасблар томонидан хитойлик ишчиларга нисбатан камситишлар ва компания ичида бизнес алоқаларининг йўқлиги ҳақида хабар берилган. Аппле компаниясининг 2007-йилдаги текшируви Фохcонн кўп ҳолларда қонунга риоя қилганлигини аниқлаган бўлса-да, бир нечта айбловлар тасдиқланган.
Хавотир 2012-йил бошида Тҳе Неw Ёрк Тимес газетасида чоп этилган ҳикоя билан кўтарилди. Мақолада келтирилган айрим айбловлар Аппле компанияси талабига биноан Фаир Меҳнат уюшмаси томонидан ўтказилган аудит давомида ўз тасдиғини топди. Ишчиларга доимий равишда қўшимча иш ҳақи тўланмаганлиги, шунингдек, юқори даражадаги саноат жароҳатлари аниқланган.
Гонконгда жойлашган „Талабалар ва олимлар корпоратив нотўғри хатти-ҳаракатларга қарши“ нотижорат ташкилоти Фохcонн ўз ходимларига қандай муносабатда бўлиши ҳақида бир қатор танқидий ҳисоботларни эълон қилди. Ташкилот адолатли меҳнат уюшмасининг 2012-йилдаги аудитига қараганда анча ёмонроқ шароитларни топди, аммо респондентларнинг анча кам сонига таянган — 100 дан 170 гача. 2012-йилги Адолатли меҳнат уюшмаси аудити Фохcонн компаниясининг 35 000 ходими билан суҳбатларга асосланган.
2012-йил сентабр ойида Шанси провинсиясининг Тайюан шаҳридаги ишчилар ётоқхоналаридаги муштлашув 2000 киши иштирокидаги тартибсизликка айланиб кетди. Ғалаёнлар қўриқчилар ёрдамида бостирилди.
2012-йил октабр ойида компания 14 ёшли болалар Шандонг провинсиясининг Янтай шаҳридаги заводда бир мунча вақт ишлаганини тан олди, бироқ бу ишчилар стажировка дастурида қатнашаётганини таъкидлади. Хитойда қонун фуқароларга 16 ёшга тўлганидан кейин ишлашга рухсат беради.
Аксиядорлар
- Терри Гоу — 9.36%;
- Терри Гоу Труст Ғазначилик ҳисоби — 2.89%;
- Сингапур ҳукумати — 1,91%;
- Саудия Арабистони Марказий банки — 1,83%;
- Ҳонг Ҳаи Преcисион Индустрй Cо., Лтд. — 1,59;
- <а ҳреф="ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/Тҳе_Вангуард_Гроуп" рел="мw:ЭхтЛинк" титле="Тҳе Вангуард Гроуп" cласс="cх-линк" дата-линкид="270">Санскрит Вангуард Эмергинг Маркец Эқуитй Индех Фунд</а> — 1,39%;
- Норвегия Марказий банки — 1,33%;
- СТИCҲТИНГ Депозитарий АПГ — 1.07%;
- Вангуард Тотал Интернатионал Стоcк Индех Фунд — 1.06%;
- Фиделитй Пуритан Труст: Фиделитй арзон нархлардаги қимматли қоғозлар фонди — 1.05%.
Шўба компаниялар
- Фохcонн (Фар Эаст) Лимитед — бу Хитой, Гонконг, Европа ва Америкадаги компаниялар учун инвестиция холдинги; компютер компонентларини ишлаб чиқиш, ишлаб чиқариш ва сотиш;
- Фохcонн Ҳолдинг Лтд. — Осиё-Тинч океани минтақаси ва Америка компаниялари учун инвестиция холдинги;
- Ҳйиэлд Вентуре Cапитал Cо., Лтд. — автомобил электр симлари ва электроника ишлаб чиқарувчи корхоналарга венчур инвестицияларни амалга оширади;
- Бао Шин Интернатионал Инвестмент Cо., Лтд. — Тайван саноат ускуналари компанияларига инвестициялар;
- Ҳонг Юан Интернатионал Инвестмент Cо., Лтд. — Тайван саноат ускуналари компанияларига инвестициялар;
- Ҳонг Чи Интернатионал Инвестмент Cо., Лтд. — Тайван дастурий таъминот ишлаб чиқиш компанияларига инвестициялар;
- Лин Йиҳ Интернатионал Инвестмент Cо., Лтд. — электрон бутловчи қисмларни ишлаб чиқариш учун Тайван компанияларига инвестициялар;
- Ҳонг Ҳаи/Фохcонн Cалифорниа МЧЖ. ва Ҳонг Ҳаи/Фохcонн Техас МЧЖ. — АҚШда логистика хизматлари;
- Амбит Интернатионал Лтд. — Хитойда қувват манбалари ва тармоқ кабелларини ишлаб чиқарувчи компаниялар учун инвестиция холдинги;
- Фохcонн Сингапоре (Пте) Лтд. — Осиё-Тинч океани минтақасидаги савдо компанияси;
- Фохcонн Интернатионал Инc. — Қўшма Штатларда патент олиш учун аризалар топшириш;
- Алтус Течнологй Инc. — лизинг хизматларини кўрсатади;
- Премиэр Имаге Течнологй Cо., Лтд. (Гонконг) — Хитойда камералар ишлаб чиқарувчи компаниялар учун инвестиция холдинги;
- Фохcонн С. А. Б. В. — Россияда маҳсулот сотувчи компаниялар учун инвестиция холдинги;
- Маргини Ҳолдингс Лимитед — Ветнам ва Бразилиядаги экспорт ва маркетинг компаниялари учун инвестиция холдинги;
- Жин Жи Cитй Традинг Cо., Лтд. (Гонконг) — роботлар, саноат ускуналари ва бутловчи қисмларни ишлаб чиқарувчи компаниялар учун инвестиция холдинги;
- Фохcонн Ҳолдингс БВ (Нидерландия) — Европа компаниялари учун инвестиция холдинги;
- Сйнтренд Cреативе Парк Cо., Лтд. — оргтехника воситаларининг чакана савдоси, дастурий таъминот ишлаб чиқиш;
- Перобот Cо., Лтд. — роботларни сотиш ва ижарага бериш, шунингдек, уларга хизмат кўрсатиш;
- ФИҲ Мобиле Нокиа бренди остида ҲМД Глобал учун мобил қурилмалар ишлаб чиқарувчиси.
Манбалар
- ↑ Жесс Маcй Ю. „Асиан теч шарес боостед бй Аппле'с робуст эарнингс“ (эн). Реутерс (2017-йил 2-август). 2017-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 9-август.
- ↑ „Ҳон Ҳаи Преcисион Индустрй Cо., Лтд. Ҳисторй“ (эн). Интернатионал Диреcторй оф Cомпанй Ҳисториэс, Вол.59. Ст. Жамес Пресс (2004). 2017-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 31-июл.
- ↑ „Фохcонн отчиталась хуже прогнозов аналитиков“ (ру). Коммерсантъ (2021-йил 30-март). 2021-йил 30-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 30-март.
- ↑ „Аннуал Репорт 2012“ (эн). Фохcонн Элеcтрониcс Инc.. 2013-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 9-август.
5. Жесс Маcй Ю. „Асиан теч шарес боостед бй Апплеъс робуст эарнингс“ (эн). Реутерс (2-август 2017-йил). 8-август 2017-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 9-август 2017-йил.
6. Кто болше — РЖД, Пентагон или МcДоналд’с? // Би-би-си „Ҳон Ҳаи Преcисион Индустрй Cо., Лтд. Ҳисторй“ (эн). Интернатионал Диреcторй оф Cомпанй Ҳисториэс, Вол.59. Ст. Жамес Пресс (2004). 8-август 2017-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 31-июл 2017-йил.
7. Тҳе Форбидден Cитй оф Террй Гоу , Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал, 11 Аугуст 2007(ингл.)
8. „Тайванская Ҳон Ҳаи покупаэт 66% аксий Шарп за $3,5 млрд“, ТАСС (30-март 2016-йил). Қаралди: 30-март 2016-йил.
9. „Фронт Cомпанй анд ОЭМ фор Амазон Киндле ис…“, CрунчГеар, 19 Новембер 2007 (ингл.)
10. Фор репорт релйинг он 100 wоркер информанц, сеэ „WОРКЕРС АС МАCҲИНЕС: МИЛИТАРЙ МАНАГЕМЕНТ ИН ФОХCОНН“. Студенц анд Счоларс Агаинст Cорпорате Мисбеҳавиор. 13 Оcт 2010. Ретриэвед Жуне 24, 2012.↵↵Фор репорт релйинг он 170 wоркер информанц, сеэ „ФОХCОНН АНД АППЛЕ ФАИЛ ТО ФУЛФИЛЛ ПРОМИСЕС: ПРЕДИCАМЕНТС ОФ WОРКЕРС АФТЕР ТҲЕ СУИCИДЕС“. Студенц анд Счоларс Агаинст Cорпорате Мисбеҳавиор. 6 Май 2011. Ретриэвед Жуне 24, 2012.
11. „Аннуал Репорт 2012“ (эн). Фохcонн Элеcтрониcс Инc.. 15-октабр 2013-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 9-август 2017-йил.
12. „Фохcонн cаллед то аccоунт фор анотҳер эмплоеэ суиcиде“// WантЧинаТимес.cом, 26 Новембер 2011