Sintobkoʻl
Синтобкўл ёки Фозилмон[1] — Ўзбекистоннинг Навоий вилояти Нурота туманидаги кўл[2]. Бош штабнинг топографик хариталарига кўра, 1643 метр баландликда (ЎзМЕга кўра, 1615 м). Узунлиги 300 м, эни 150 м, чуқурлиги 1,5 метр. Суви чучук[3]. Ушбу кўл фақатгина булоқ ҳамда мавсумий ёмғир ва қор сувлари билан тўлади.
| Синтобкўл | |
| Координаталари: Миссинг латитуде | |
| Синтобкўл ва Кичик Фозилмон тоғи | |
| Мамлакат | |
| Вилояти | Навоий вилояти |
| Туман | Нурота тумани |
| Денгиз сатҳидан баландлик | 1643 м ёки 1615 м м |
| Ўртача чуқурлиги | 150 м |

Манзили
Синтобкўл кўли Нуротов тоғларида, тизма чўққисида, Кичик-Фозилман чўққисининг шимоли-ғарбида, ясситоғликда жойлашган[4]. Синтобкўл аҳоли пунктининг энг баланд нуқтаси бўлган Сентоб қишлоғи[5] (Навоий вилояти Нурота тумани) ерларида жойлашган[6] (кўлнинг шарқий қирғоғига яқин жойда летник ва қабр, жанубий қирғоқ қисмида харобалар мавжуд). Кўлнинг жанубий қирғоғи бўйлаб йўл ўтади. Йўл шарқдан Сентяб қишлоғидан, ғарбдан Сап қишлоғидан чиқади.
Кўлнинг жанубий қирғоғи Навоий ва Жиззах вилоятларининг маъмурий чегараси билан туташган.
Эрталаб ё’лга чиққан киши тушгача етиб бора олади. Яна шунча ё’л босиб ортга қайтиш мумкин. Бу дегани, Фозилмонни ко’риш учун камида бир кун керак. Сентобликларнинг айтишича, Фозилмон ко’лига қадар қирқта тог’ ва қирқта жарликдан о’тиш керак. Албатта, ё’л машаққати ог’ир. Аммо табиатнинг мо’жизасини ко’риб, асл го’залликдан баҳра олсангиз, вужудингизни эгаллаган чарчоқ сизни бир зумда тарк этади. Қай бир фаслда борманг, Фозилмон сизни о’згача бир шукуҳ, го’заллик, сирлилик билан қарши олади.
Хусусиятлари
Фозилман овал шаклга эга, шимоли-ғарбдан жануби-шарққа чўзилган. Кўлнинг узунлиги 300 м, кенглиги 150 м. Чуқурлиги эса 1,5 метрни ташкил қилади. Бош штабнинг топографик хариталарига кўра, сув қирғоғининг баландлиги 1643,0 м; Ўзбекистон миллий энсиклопедияси маълумотларига кўра 1615 м.
Минералланиш турига кўра янги. Юзаки сув оқими йўқ. Ёзнинг иссиқ кунларида эса кўлнинг сув сатҳи бироз пасаяди[7].
Фаунаси
Кўл қурбақаси ушбу кўлда яшайди[8]. Кўл ҳаёт тарзи ёввойилашган кулранг ғоз, от, кўл бақаси, юмронқозиқ ҳамда ширмоҳи балиқлардан иборат.
Қишлаш ва мавсумий кўчиш пайтида, бир неча ўнлаб бошдан иборат кулранг ғозлар сурувлари Фозилмон яқинидаги ясситоғликда тўхтайди. Бу ерда улар дам олишади ва овқатланадилар[9].
Бу ердан учиб о’тувчи қушлар учун мазкур кенг майдон қишлашга жуда қулай. Шу боис қиш ойларида бу ерда турли ёввойи қушларни ҳам учратиш мумкин. Қиш-қировли кунларда ко’л юзаси қалин муз билан қопланади. Баҳор келиши билан о’т-о’ланлар униб чиқиб, атрофни ям-яшил гилам қоплайди. Сув о’тлари о’сиб чиқиб, ко’лнинг зумрад жозибаси яна о’згача қиёфа касб этади. Ёзнинг иссиқ кунларида эса ко’лнинг сув сатҳи бироз пасаяди. Фозилмон ко’лига Сентобсой орқали фақатгина пиёда ёки эшакда (отнинг юриши қийин) бориш мумкин, холос.
Туризм
Синтобкўл кўли гўзал манзарага эга[10]. Нуротанинг бошқа табиий ва тарихий диққатга сазовор жойлари қатори Сентобга келаётган сайёҳлар учун доимий қизиқиш уйғотади[11].
Манбалар
- ↑ Животный мир хребта Нуратау, Юго-Восточного Кызылкума и Айдаро-Арнасайской системы озер // ГЕФ Смалл Гранц Программе, 2015-02-03да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2015-04-29
- ↑ „Животный мир хребта Нуратау, Юго-Восточного Кызылкума и Айдаро-Арнасайской системы озер“. ГЕФ Смалл Гранц Программе. 2015-йил 3-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 28-апрел.
- ↑ „Фозилмон кўли – она табиат мўъжизаси“.
- ↑ „Птицы: отряд Гусеобразные - Ансериформес“. Животный мир хребта Нуратау, Юго-Восточного Кызылкума и Айдаро-Арнасайской системы озер. ГЕФ Смалл Гранц Программе. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 28-апрел.
- ↑ „Навоий вилоятининг туризм қишлоғи – Сентобда нималарни кўриш мумкин?“.
- ↑ Рахимов Н. „Уникальный Сентоб“ (ру). УзА — Национальное информационное агентство Узбекистана (2013-йил 9-сентябр). 2020-йил 25-февралда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Навоий вилоятининг 7 мў’жизаси ҳақида биласизми?“.
- ↑ „Животный мир хребта Нуратау, Юго-Восточного Кызылкума и Айдаро-Арнасайской системы озер“. ГЕФ Смалл Гранц Программе. 2015-йил 3-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 28-апрел.
- ↑ „Птицы: отряд Гусеобразные - Ансериформес“. Животный мир хребта Нуратау, Юго-Восточного Кызылкума и Айдаро-Арнасайской системы озер. ГЕФ Смалл Гранц Программе. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 28-апрел.
- ↑ Қамаров Ғ. Мафтункор манзиллар жозибаси (уз) // Халқ сўзи : Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Кенгаши, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати Кенгаши, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси газетаси. — 11 апреля 2014. Архивировано 26 июл 2019 года.
- ↑ Рахимов Н. „Уникальный Сентоб“ (ру). УзА — Национальное информационное агентство Узбекистана (2013-йил 9-сентябр). 2020-йил 25-февралда асл нусхадан архивланган.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Гидрологияга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |