Franeker
Франекер — паст мамлакатлардаги о'н бир тарихий [[Шаҳар ҳуқуқларидан бири] Фризландиянинг |шаҳарлари]] ва Вадхуэке муниципалитетининг пойтахти. У Ван Ҳаринхмаканаал шимолида ва Леувардендан 20 км ғарбда жойлашган. 2014-йил 1-январ ҳолатига кўра, унинг аҳолиси 12 781 кишини ташкил қилади.[1] Шаҳарда 1781-йилда ташкил этилган Эисе Эисинга Планетариум жойлашган.
Франекер Фрженцжер | |
|---|---|
 | |
 Байроқ  Герб |
Тарихи
Франекер 800 атрофида Каролингия қал'аси сифатида ташкил этилган. Бу исм, эҳтимол, Фроон-аcкер со'зидан келиб чиққан бо'либ, "хо'жайин/қирол ери" деган ма'нони англатади; шаҳарнинг энг қадимги ко'часи ҳали ҳам Фроонаcкер деб аталади. Тахминан 11-асрдан бошлаб Франекер маъмурий марказ Вестергоага айланди.
Франекер 1374-йилда шаҳар ҳуқуқлари олди. 15-асрда Саксония герцоги Алберт Франекерда ўзини мустаҳкамлади. Шаҳар бир мунча вақт Фризланднинг асосий шаҳрига айланган бо'либ пайдо бо'лди, аммо охир-оқибат Леуварден бу ролда сояда қолди.
Голландия қўзғолони даврида шаҳар Вилям И тарафига ўтган.
1585-йилдан 1811-йилгача шаҳарда Франекер университети жойлашган бо'либ, у Нидерландиядаги иккинчи протестант университети эди. Голландия қироллиги Франсуз империяси таркибига қўшилганидан кўп ўтмай у ёпилди. Ворис институти "Рижксатҳенеум" 1815-йилда ташкил этилган, аммо 1847-йилда у ҳам ёпилган.
2018-йилгача шаҳар Франекерадеэл муниципалитети таркибига кирган ва 1984-йилгача шаҳар о'зига хос муниципалитет бо'лган.
Географияси
Франекер Нидерландия шимолидаги Фриэсланд провинсиясининг шимоли-ғарбидаги Ваадҳоэке мунисипалитетида жойлашган. У Ҳарлинген шаҳридан шарқда, Ван Ҳаринхмаканаал шимолида ва провинсия марказидан тахминан 20 км (12 ми) ғарбда Леуварден.
Демография
2014-йил 1-январ ҳолатига кўра, Франекер шаҳри аҳоли 12,781 кишидан иборат эди.
Маданият
Музейлар
Эисе Эисинга Планетариум ва Мусеум Мартена шаҳарда жойлашган музейлардир. Планетариум - бу сайёраларнинг бог'ланишини тушунтириш ва сайёраларнинг текисланиши пайтида нима содир бо'лишидан маҳаллий қо'рқувни юмшатиш учун маҳаллий жун тарашчи томонидан қурилган оррерй. Эисинганинг шахсий яшаш хонасида қурилган у дунёдаги энг қадимий фаолият юритувчи хоналардан биридир.[2] 2006-йилда очилган Мартена музейи 1498-йилда қурилган уй-жойда жойлашган бўлиб, шаҳар тарихи ва тарихига бағишланган. минтақа.
Шамол тегирмони
Аркенс шамол тегирмони бо'шлиқ пост тегирмон бо'либ, қайта тикланган. У дастлаб Аркенсда жойлашган ва 1972 йилда кўчирилган. Бу Голландиядаги “Влиндерwиэкен” (инглизча: Капалак елканлари) билан жиҳозланган ягона шамол тегирмонидир.[3]
Фризия шаҳарларидан бири бўлган Франекер, шунингдек, тартибсиз вақт оралиғида ўтказиладиган конкида учиш бўйича 200 километр (7.9×109 мил) Элфстеденточт (Элевен-Cитиэс Тоур) маршрутида. об-ҳаво шароитига қараб.
2014-йил август ойида Франекерлик талаба Жеффри Пиребоом шаҳарда велосипед ҳайдашни хавфсизроқ қилиш мақсадида велосипедлар учун тезлик чегаралари ҳақидаги ғояни тақдим этди.[4]
Инфратузилма
Франекер темир йўл стансияси — НС линиясида Леуварден ва Ҳарлинген оралиғидаги стансия. Шунингдек, унинг Шимолий Фризланд темир ё'лида Тзуммарум филиалининг охири бо'лган станцияси бор эди. Бу линия 1903 йил октябрда очилган ва 1933 йил октябрда ёпилган. Стансия биноси сақланиб қолган.
Машҳур одамлар
- Иоҳан Семс (1572–1635), голландиялик картограф, муҳандис ва ер ўлчагич.
- Анна Мария ван Счурман (1607–1678), голланд рассоми, ўймакор, шоир, классик олим, файласуф ва феминист
- Улрик Хубер (1636–1694, Франекерда), Франекер университети ҳуқуқ профессори, сиёсий файласуф.
- Франсуа Ҳемстерҳуис (1721–1790), эстетика ва ахлоқ фалсафаси бўйича голланд ёзувчиси.
- Эисе Эисинга (1744–1828), фризлик ҳаваскор астроном, ўз уйида Эисе Эисинга планетарийси қурган.
- Себалд Жустинус Бругманс (1763–1819), голландиялик ботаник ва шифокор.
- Ян Ҳендрик Оорт (1900–1992), голланд астрономи Сомон йўлини ўрганган.
- Пиа Дижкстра (1954 йилда туг'илган), голландиялик сиёсатчи ва собиқ янгиликлар бошловчиси
- Деннис Wиэрсма (1986 йилда туг'илган), Голландиялик собиқ сиёсатчи
Манбалар
- ↑ Аантал инwонерс пер буурт/дорп (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-08-12 санасида архивланган) - Франекерадеэл
- ↑ „Планетариум Фриэсланд“. планетариум-фриэсланд.нл. 2013-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 21-феврал.
- ↑ { {Cите wеб|урл=ҳттп://www.молендатабасе.нл/недерланд/молен.пҳп?нуммер=69 |титле=Франекер, Фриэсланд |нашриётчи=Молендатабасе |тил=нл |кириш санаси=18-феврал 2010-йил}} /реф>
Спорт
Фризча қо'л то'пи Франекерда 1852 йилдан бери Франекер Андоза:Тиллараро ҳавола мулти уйидир. Фризча гандбол бўйича энг муҳим турнир.
Франекер Фризиан шашка мусобақаларининг доимий мезбонидир.<реф>Фризиан шашка
- ↑ /видео/х24р8пй_дутч-cитй-интродуcес-спеэд-лимиц-фор-биcйcлес_фун „Голландия шаҳри велосипедлар учун тезлик чегараларини жорий қилди“. Даилймотион.
Ташқи ҳаволалар
 |
Викиомборда „Франекер“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
Чишолм, Ҳугҳ, эд. (1911) "Франекер" Энcйcлопæдиа Британниcа (11чи нашри) Cамбридге Университй Пресс