Ziyosfera

Fransiyada Ramazon

Франсияда Рамазон исломий анъаналарни Ғарб маданий амалиётлари билан уйғунлаштирган муҳим диний ва маданий маросимдир. Франсия Европадаги энг йирик мусулмон аҳолисидан бирига эга бўлиб, уларнинг сони 6,8–9 миллион киши (аҳолининг 10–13%и) деб баҳоланади, Улар асосан Мағриб келиб чиқишига мансуб суннийлардан иборат[1].

Кўплаб Франсия шаҳарларида Рамазон мусулмонлар кўп яшайдиган маҳаллаларда ижтимоий ва таомлар маданиятида ҳам кўзга ташланади. Кўчалар ва ҳовлиларда баъзан умумий ифтор дастурхонлари ёзилиб, унда оилалар, дўстлар ва қўшнилар рўза очиш учун бирга жам бўладилар, натижада кечки овқат жамоавий тадбирга айланади. Париж, Марсел ва Лион каби шаҳарлардаги ресторанлар ҳамда ҳалол кафелар кўпинча Рамазонга хос махсус менюларни жорий этади, намозлардан кейинги кечки йиғинлар эса одамларга суҳбатлашиш ва Шимолий Африка ҳамда Яқин Шарқ ошхоналари таъсиридаги анъанавий таомлар ва ширинликларни баҳам кўриш имконини беради[2].

Маросимлар

Франсияда Рамазоннинг бошланиши ва тугаши бошқа мусулмон аҳолисининг кўпчилигини ташкил этадиган мамлакатлардагидек ой кўринишига қараб белгиланади. Бу кўпинча Франсия мусулмон эътиқоди кенгаши (CФCМ) ва Париж Буюк масжиди каби исломий ташкилотлар томонидан эълон қилинади[3].

Ушбу муборак ой давомида мусулмонлар тонгдан қуёш ботишигача овқат, ичимлик ва бошқа жисмоний эҳтиёжлардан тийилиб, қўшимча ибодатлар ва хайрия ишларини амалга оширадилар[4].

Рамазон жамоавий ибодат маросими сифатида ҳам хизмат қилади. Қатнашчилар тунги намозларда (таровеҳ) ва Қур’он тиловатида иштирок этадилар. Ҳар бир кун ифтор – рўза очиш таоми билан якунланиб, оилалар ва жамоаларни бирлаштиради[5].

Жамоатчилик иштироки ва хайрия

Париж Рамазон фестивали каби оммавий тадбирлар динлараро мулоқот ва маданий алмашинувни қўллаб-қувватлайди[5].

Рамазон пайтидаги марказий амалиётлардан бири Закат ал-Фитр бўлиб, у рўза якунини нишонлайдиган байрам – Эид ал-Фитрдан олдин бериладиган мажбурий хайриядир. Франсиядаги масжидлар ва исломий ташкилотлар хайрия маблағларини йиғиш ва тақсимлашда муҳим рол ўйнайди. Кўнгиллилар ташаббуслари, жумладан озиқ-овқат йиғимлари ва бепул ифтор таомлари, ижтимоий-иқтисодий тафовутлар орасида ҳамжиҳатликни кучайтиради[6].

Қийинчиликлар ва баҳс-мунозаралар

Франсияда Рамазонни адо этиш мамлакатнинг қатъий дунёвий сиёсати билан кесишиб, қийинчиликларни юзага келтиради[7].

2024-йилда Франсия футбол федерацияси (ФФФ) Рамазон тутаётган мусулмон футболчиларни қўллаб-қувватлашни чеклаётгандек кўринган сиёсати учун танқидларга учради, бу диний эркинлик ва камситиш масалалари бўйича баҳсларни қўзғатди[8].

2023-йилги ҳисоботларда мактабларда дунёвийлик қоидалари бузилгани, ўқувчилар ва ходимлар диний маросимларни очиқча адо этгани таъкидланган. Ҳукумат назорати кучайди ва айрим ҳолларда интизомий чоралар қўлланган[9].

Дипломатик тарангликка қарамай, Франсия ҳукумати Рамазон намозларига имомлик қилиш учун жазоирлик имомларга виза беришда давом этган[10].

Масжидларни вайрон қилиш ва ҳижоб тақишга қўйилган чекловлар каби исломофобик ҳодисалар кўпайган бўлиб, улар дунёвийлик ҳақидаги баҳслар фонида юз бермоқда[6].

Ойни кўриш бўйича келишмовчиликлар ҳам учрайди: айрим жамоалар келиб чиққан мамлакатлари амалиётига эргашади, натижада Рамазонни адо этишда фарқлар юзага келади[6].

Манбалар

  1. ↑ „Wҳен wилл Рамадан 2025 энд ин Франcе? Эид эл Фитр дате cонфирмед“. www.сортирапарис.cом.
  2. ↑ Саянтани „Рамадан 2026 Ин Франcе - Cалендар Датес & Тимингс, Ҳолидайс & Обсерванcес“ (эн-УС). Wего Травел Блог (2025-йил 28-июл). Қаралди: 2026-йил 24-феврал.
  3. ↑ „Френч Муслимс дивидед овер wҳен то старт Рамадан“. Франcе 24 (2015-йил 11-июн).
  4. ↑ „Френч Муслимс старт Рамадан фастинг тодай он Мондай Жуне 6 - РАҲМА-СОПҲИА РАCҲДИ“. Унитед Статес Пресс Агенcй Неwс (УСПА Неwс).
  5. ↑ 5,0 5,1 „Cултуре ин Франcе - Парис Рамадан фестивал бридгес Ислам анд Wест“. РФИ (2010-йил 11-сентябр).
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 МcДонелл, Меган „Рамадан 2025: Муслимс ин Франcе Wилл Оффиcиаллй Бегин Фастинг Марч 1“ (2025-йил 28-феврал).
  7. ↑ ҳттпс://www.wашингтонпост.cом/опинионс/2023/04/22/франcе-рамадан-соccер/
  8. ↑ „Френч соccер федератион лимиц суппорт фор плаерс' Рамадан обсерванcе. Cритиcс сеэ дисcриминатион“. АП Неwс (2024-йил 29-март).
  9. ↑ „Френч говернмент репорц рисе ин сеcулар бреачес ин счоолс дуринг Рамадан“. РФИ (2023-йил 8-май).
  10. ↑ „Алгериан имамс гет Френч висас ин Рамадан амид дипломатиc роw“. Тҳе Неw Араб.

Ҳаволалар

Викиомборда „Франсияда Рамазон“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi