Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Frieda Fromm-Reichmann

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Фрида Фромм-Рейхман (1889-йил 23-октабр, Карлсруэ, Германия — 1957-йил 28-апрел, Роквилл, Мериленд) — немис психиатри ва Иккинчи жаҳон уруши пайтида Америкага кўчиб келган Зигмунд Фрейднинг замондоши. У илм-фан соҳасида, хусусан психология ва шизофренияни даволашда аёллар орасидаги ёрқин олималардан эди. У шизофреноген она атамасини яратганлиги билан машҳур[1].

Оила тарихи

Фромм-Райхман 1889-йилда Германия империясининг Карлсруэ шаҳрида Адолф ва Клара Реичманн оиласида туғилган. У ўрта синф православ яҳудий оиласида ўсган ва учта қизнинг энг каттаси эди; унинг опалари Грете ва Анна эди. У катта, қўллаб-қувватловчи ва таъсирчан оиладан чиққан. Унинг отаси томонидан катта бобосининг 93 набираси бор эди ва унинг катта оиласи унинг ҳаётида муҳим рол ўйнаган. Унинг онаси 1908-йилда уларни университетга тайёрлаш учун қизлар учун тайёргарлик мактабини ташкил этган гуруҳ аъзоси эди, чунки қизларга гимназияга киришга рухсат берилмаган[2]. Унинг холаларидан бири Германияда болалар боғчалари ташкил этилишида муҳим рол ўйнаган ва отаси ишлаган банкка эга бўлган амакиларидан бири Фриданинг коллеждаги таълимини молиялаштирган[3]. Унинг онаси ва отаси сезиларли карликни сезила бошлади, кейинчалик Фридада ҳа шунақа бўлди. Ушбу бузилиш стресси ва карерасининг тугаши туфайли Адолф 1925-йилда ўз жонига қасд қилиб вафот этди.

36 ёшида Фрида психоанализ ва ижтимоий психология бўйича талаба бўлган бемори Эрих Селигманн Фромм (1900-1980) билан ишқий муносабатларни бошлади. Улар Wеиßэр Ҳирсч санаториясида учрашишди, у ерда Фрида машғулотлари доирасида Эрихни таҳлил қилди. Улар севиб қолишганидан сўнг, у уни таҳлил қилишни тўхтатди ва улар 1926-йилда (отаси вафотидан бир йил ўтиб) турмуш қуришди[4]. Эричда сил касаллиги ривожлантирди, Фрида буни психологик изтиробнинг физиологик ифодаси деб ҳисоблади. Эр-хотин Эрихнинг махсус даволаниш ва алоҳида яшаш учун Швейсарияга кўчиб ўтишига келишиб олдилар. Бироқ, Эрих 1933-йилда Америка Қўшма Штатларига кўчиб келганидан сўнг, у 1934-йилда фашистлар ишғолидан сўнг Германиядан қочиб кетиш тўғрисидаги гувоҳномасига ҳомийлик қилди. Улар 1942-йилда расман ажрашишди. Фрида ҳеч қачон бошқа турмушга чиқмаган ва биологик фарзандлари ҳам бўлмаган.

Биологик фарзандлари йўқлигига қарамай, Фрида беморлари, дўстлари ва оиласи учун „она“ сиймоси бўлиб хизмат қилди. Иккинчи Жаҳон уруши пайтида у ўндан ортиқ оила ва дўстларни молиявий қўллаб-қувватлаган ва уларнинг нацистлар таъқибидан хавфсиз қочишларини таъминлаган. Гарчи у опалари ва онаси билан Америка Қўшма Штатларига кўчишларини илтимос қилган бўлса-да, улар Англия ва Фаластинда қолишди. Фрида Гертруд Якоб ва Хилде Бруч ҳамкасблари билан чуқур мазмунли дўстлик алоқаларини ўрнатди, пианино чалишни ва классик мусиқа тинглашни яхши кўрарди ва ўзининг севимли кокер спаниэлларига меҳр қўйди. Гертруд Якоб ҳам сил касаллигига чалинганида, Фрида у билан бирга ихтисослашган даволаниш учун Санта-Фе, НМга кўчиб ўтди. Афсуски, Якоб жарроҳлик пайтида вафот этди, Фрида Роквиллга (МД) қайтиб келди. Ҳар ёздан кейин Фрида икки ойни Санта-Фе, НМдаги уйида ўтказди.

У ирсий карликдан азият чекди ва 1957-йилда Мериленд штатининг Роквилл шаҳридаги Честнут Лодгедаги уйида юрак хуружидан вафот этди. Унинг уйи ХХ асрнинг ўрталарида шахслараро психоанализнинг ривожланишига таъсирини эътироф этган ҳолда 2021-йилда Миллий тарихий ёдгорлик сифатида белгиланди.

Таълим ва касбий тарих

Адолф Рейхманнинг ўғиллари йўқлиги сабабли, Фридага бошқа православ яҳудий аёлларига рухсат берилмаган имтиёзлар берилди. Ўқитувчилик касбини эгаллаган онаси аёлларнинг олий маълумотли бўлишини қаттиқ рағбатлантирган[5]. Савдогар ва банк директори бўлган отаси уни тиббиёт мактабига боришга ва шифокор бўлишга ундаган. Онасининг қўл остида олти ойлик „уй илми“ ни биринчи бўлиб тугатгандан сўнг, Фрида 1908-йилда Кöнигсбергдаги тиббиёт мактабига биринчи бўлиб тиббиётни ўрганган аёллардан бири сифатида ўқишга кирди. У 1913-йилда тиббиёт даражасини олди ва невролог-психиатр Курт Голдштейн билан мия жароҳатларини ўрганадиган неврология бўйича резидентурани бошлади[6].  Биринчи жаҳон уруши пайтида у немис армиясининг маёри бўлган ва мия жароҳати олган немис аскарлари учун клиникани бошқарган[7]. У ўзининг энг нуфузли ўқитувчиси ва устози бўлган Курт Голдштейн қўл остида ишлаган. Унинг иши мия функсияларининг физиологияси ва патологиясини яхшироқ тушунишга олиб келди. У аскарларнинг ташвишлари ва ваҳима муаммоларини ўрганди ва бу билим кейинчалик шизофрения ташхиси қўйилган мижозлари билан ишлашда қўлланди[8]. У иккита муҳим тамойилни ўрганди: мия шикастланишининг соғлом эркакларга таъсири ва миянинг мослашувчан қобилияти. Шунингдек, у неврология ва деманс преоксини ўрганган.

Фромм-Рейхман психиатрияга қизиқишни давом эттирди ва Фрейднинг асарларини кашф этди. Унинг даволанишга бўлган ёндашуви Курт Голдштейн билан олиб борган тадқиқотлари натижасида пайдо бўлди. Психотерапия маҳоратини ошириш учун у Берлин институтида психоаналитик таълим олди. Унинг аскарлардаги ташвиш ҳақидаги тушунчаси кейинчалик шизофренияни тушунишга ёрдам берди ва „унинг ҳаётидаги ишининг ўзига хос белгиси“ эди. У „ҳар бир киши билан ишлайдиган нарсадан“ фойдаланган ва „даволанишни бошқариш учун беморларнинг ўзига хос шифо қобилиятига“ таянган. Шунингдек, у руҳий касалликларда травма ролини тан олди ва терапевтик муносабатлар динамикасини тушуна бошлади.

Биринчи жаҳон урушидан кейин у Дрезден яқинидаги санаторийда ишлаган, 1923-йилда психиатрия клиникасида ташриф буюрувчи шифокор бўлган ва 1924-йилда Гейделбергда терапияни яҳудийларнинг овқатланиш қоидалари ва шанба кунига риоя қилиш билан бирлаштирган кичик хусусий психоаналитик санаторийни ташкил этган. „Тҳорапеутикум“ (кейинчалик 1928-йилда ёпилган)[5]. У турмуш ўртоғи билан Германия Психоаналитик Жамиятининг Франкфурт бўлимини очишга ёрдам берди ва Германиянинг жануби-ғарбий қисмида психоаналитик ўқитиш институтини ташкил этди[9].

Адолф Гитлер Германияда ҳокимият тепасига кўтарилиб, яҳудийлар таъқиб қилина бошлаганида, Фрида Германия-Франсия чегарасига кўчиб ўтди, у ерда иккита меҳмонхона хонасини ижарага олди, бири ухлаш учун, иккинчиси эса кун бўйи беморларни кўриш учун[10]. Қўшма Штатларга иммиграция қилгандан сўнг, у Мериленддаги руҳий касалхона бўлган Честнут Лодгеда психиатр бўлиб ишлаган[11]. У 22 йил давомида доимий психиатр бўлган ва бутун Америкадаги фаолиятини Честнут Лодгеда ўтказган. У ўз беморларига ва уларнинг дунёни тушуниш қобилиятига таъсир қилган эрта ҳаёт тажрибаларига эътибор қаратди. Доктор Фромм-Райхман ўз беморларига касалликни енгиш учун ёрдамга муҳтож одамлар сифатида қаради. Унинг фикрича, психиатрия шифохонаси ҳар бир беморнинг ўзига хос эҳтиёжларини акс эттирувчи индивидуал даволашга эга терапевтик муассаса бўлиши мумкин.

У фашистлар Германиясидан қочиб кетганида, АҚШнинг бир қанча касалхоналари ва муассасалари доктор Фромм-Рейхманга лавозимларни таклиф қилишди, аммо уни 1936-йилда унинг маъмури доктор Декстер Буллард каштан ложасига келишга кўндирган ва у ердан уй қуришга ваъда берган. „Фрида коттежи“ ҳам ўзининг кабинетига эга эди, у ерда беморларнинг кўпчилигини кўрди. У 2009-йилда Пеэрлесс Роcквилле, нотижорат тарихий муҳофаза ташкилоти томонидан эҳтиёткорлик билан қайта тикланган ва 2021-йил 13-январда Миллий тарихий ёдгорлик сифатида белгиланган. 2009-йилда Честнут Лодге фожиали равишда ёнғинда ҳалок бўлган бўлса-да, Ложанинг очиқ атрофи Роквил шаҳри парки сифатида сақланиб қолган, бу Фрида ва унинг беморлари ёзги уй ва Лодге биноси ўртасида саёҳат қилган муҳитни сақлаб қолади[12].

Ложадаги фаолияти давомида у шизофрения билан оғриган одамлар билан ўз ишида тушунишни ва психотик мулоқотда маъно борлигини таъкидлади. У касалхонани психозни даволаш учун психоаналитик мезонга айлантириш учун Ложадаги бошқа шифокорлар билан ҳамкорлик қилди[10]. У терапевтнинг беморни ҳурмат қилиши ва уларга эришишга ҳаракат қилишда давом этиши муҳимлигини таъкидлади. У шахсиятни ўрганишда трансфер ва қаршилик тушунчаларидан, шунингдек, онгсиз ва эрта болалик тажрибасининг аҳамиятидан фойдаланган[13]. У Фрейднинг ўтказиб юборилган учрашувлар учун ҳақ ундириш тўғрисидаги энг муҳим истисноларидан бири сифатида тасвирланган: "Менимча, бизнинг маданиятимизнинг умумий қабул қилинган одатларидан озод бўлиш психиатрнинг имтиёзи эмаслиги тасвирланган ", деб ёзган эди у ўзининг „ Интенсив психотерапия тамойиллари“ китобида[14].

Катта муваффақиятлар ва ўсиб бораётган шон-шуҳратга қарамай, Фриданинг иши ва шахси замондошлари томонидан танқид қилинди, улар унинг шизофренияни психоанализ билан даволаш мумкинлиги ҳақидаги даъволарини қатъиян рад этишди. Юракда эмпирист бўлган Фрида психоанализда қўлланиладиган сезги ва ижодкорлик энг оғир психозни қандай даволаш мумкинлигини кўрсатиш учун ўз ишини давом эттирди.

Илм-фанда аёллар учун кашшоф бўлган Фрида 1954-йилда Маcй Фоундатионга таклиф қилинган биринчи аёл эди. Бир йил ўтгач, Фрида Форд Жамғармасининг Хулқ-атвор фанлари бўйича илғор тадқиқотлар марказига (Пало Алто, Калифорния) таклиф қилинган биринчи аёл ва академик бўлмаган аъзо бўлди. Фромм-Рейхман Фромм, Клара Томпсон, Гарри Стак Салливан, Девид Риоч ва Жанет Риоч билан биргаликда Ню-Ёрк шаҳридаги машҳур психоаналитик институт Уилям Алансон Уайт институтини ташкил қилди. Кўпгина шахсий ва профессионал қийинчиликларни енгиб ўтиб, Фрида Фромм-Райхман бир неча авлод психологларини ва Америка Психоанализ Академиясининг йиллик Фрида Фромм-Рейхман мукофотини илҳомлантирди.

Нашрлари

Ўзининг яҳудий илдизларига эргашиб, Фрида Ҳасидик афсонасининг оғзаки анъанасини афзал кўрди: „Ҳикоя ўз-ўзидан ёрдам бўладиган тарзда айтилиши керак“[10]. Охир-оқибат, 1950-йилда у интенсив психотерапия тамойиллари сифатида йиғилган бир қатор маърузаларини нашр этди. Биринчи беш боб терапевтнинг темпераментига ва терапевт томонидан даволанишга қарши ўтказишга бағишланган.

Унинг бошқа асарларини бу ерда топишингиз мумкин (баъзилари вафотидан кейин нашр этилган):

  • Фромм-Рейхманн, Ф. (1948): Бемеркунген зур Беҳандлунг дер Счизопҳрениэ ин дер псйчоаналйтисчен Псйчотҳерапиэ. Ҳеилунг дурч Wиэдерҳерстеллунг вон Вертрауэн. Ин: П. Матуссек (1976, Ҳг.): Психотерапевтик шизофрения Псйчосен. Гамбург: Ҳоффманн & Cампе, С. 34-52
  • Фромм-Рейхманн, Ф. (1950): интенсив психотерапия тамойиллари. Чикаго: Чикаго университети матбуоти.
  • Фромм-Рейхманн, Ф. (1959): Психоанализ ва психотерапия. Танланган қоғозлар. Чикаго: Чикаго университети матбуоти.
  • Фромм-Рейхманн, Ф. (1989): Психоанализ ва психоз. Мадисон: Халқаро университетлар матбуоти.
  • Рейхманн, Ф. (1913): Уэбер Пупилленстöрунген беи Дементиа праэcох. Ин: Архив фüр Псйчиатриэ унд Нервенкранкҳеитен 53, (1), пп. 302–321.
  • Реичманн, Ф., К. Голдстеин (1920): Üбер практисче унд тҳеоретисче Эргебниссе аус ден Эрфаҳрунген ва Ҳирнсчуссверлетзтен. Берлин: Спрингер.

Манбалар

  1. ↑ Сеэман, Марй В. (2016), Лебоw, Жай; Чамберс, Антҳонй; Бреунлин, Доуглас C. (муҳ.), „Счизопҳреногениc Мотҳер“, Энcйcлопедиа оф Cоупле анд Фамилй Тҳерапй (инглизча), Чам: Спрингер Интернатионал Публишинг: 1–2, дои:10.1007/978-3-319-15877-8_482-1, ИСБН 978-3-319-15877-8
  2. ↑ Силвер, Анн-Лоуисе С. (2000). „Тҳе 2000 Фриэда Фромм-Реичманн Леcтуре: Тҳе Cуррент Релеванcе оф Фромм-Реичманн'с Wоркс“. Псйчиатрй. 63-жилд, № 4. 308–22, дисcуссион 323–5-бет. дои:10.1080/00332747.2000.11024923. ПМИД 11218554.
  3. ↑ Силвер, Анн-Лоуисе С. (2000). „Тҳе 2000 Фриэда Фромм-Реичманн Леcтуре: Тҳе Cуррент Релеванcе оф Фромм-Реичманн'с Wоркс“. Псйчиатрй. 63-жилд, № 4. 308–22, дисcуссион 323–5-бет. дои:10.1080/00332747.2000.11024923. ПМИД 11218554.
  4. ↑ Силвер, Анн-Лоуисе С. (2000). „Тҳе 2000 Фриэда Фромм-Реичманн Леcтуре: Тҳе Cуррент Релеванcе оф Фромм-Реичманн'с Wоркс“. Псйчиатрй. 63-жилд, № 4. 308–22, дисcуссион 323–5-бет. дои:10.1080/00332747.2000.11024923. ПМИД 11218554.
  5. ↑ 5,0 5,1 Фреиденреич. „Фриэда Фромм-Реичманн 1889-1957“. Жеwиш Wомен'с Арчиве. Жеwиш Wомен: А Cомпреҳенсиве Ҳисториcал Энcйcлопедиа.
  6. ↑ Ҳочман. „Фриэда Фромм-Реичманн“. Wомен'с Интеллеcтуал Cонтрибутионс то тҳе Студй оф Минд анд Соcиэтй. 2022-йил 4-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-октябр.
  7. ↑ Силвер, Анн-Лоуисе С. (2000). „Тҳе 2000 Фриэда Фромм-Реичманн Леcтуре: Тҳе Cуррент Релеванcе оф Фромм-Реичманн'с Wоркс“. Псйчиатрй. 63-жилд, № 4. 308–22, дисcуссион 323–5-бет. дои:10.1080/00332747.2000.11024923. ПМИД 11218554.
  8. ↑ Силвер, Анн-Лоуисе С. (2000). „Тҳе 2000 Фриэда Фромм-Реичманн Леcтуре: Тҳе Cуррент Релеванcе оф Фромм-Реичманн'с Wоркс“. Псйчиатрй. 63-жилд, № 4. 308–22, дисcуссион 323–5-бет. дои:10.1080/00332747.2000.11024923. ПМИД 11218554.
  9. ↑ „Фриэда Фромм-Реичманн“.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Ҳорнстеин. „То Редеэм Оне Персон Ис то Редеэм тҳе Wорлд: Тҳе Лифе оф Фриэда Фромм-Реичманн“. Неw Ёрк Тимес.
  11. ↑ Мcглашан, Тҳомас Ҳ; Фентон, Wайне С. (1998). „Фриэда Фромм-Реичманн, 1889–1957“. Америcан Жоурнал оф Псйчиатрй. 155-жилд. 123-бет. дои:10.1176/ажп.155.1.123.
  12. ↑ „Честнут Лодге“ (эн-УС). Пеэрлесс Роcквилле (2013-йил 29-май). Қаралди: 2021-йил 25-январ.
  13. ↑ МcГлашан, Т. Ҳ., & Фентон, W. С. (1998). „Имагес ин псйчиатрй: Фриэда Фромм-Реичманн, 1889-1957“. Тҳе Америcан Жоурнал оф Псйчиатрй. 155-жилд, № 1. 123-бет. дои:10.1176/ажп.155.1.123.
  14. ↑ Жанет Малcолм, Псйчоаналйсис: Тҳе Импоссибле Профессион (Лондон 1988) п. 25

Ҳаволалар