Хинолонларнинг умумий тузилиши. Фторхинолонлар таркибида ҳар доим фтор атоми (қизил ранг билан белгиланган) ва пиперазин ҳалқаси (кўк ранг билан белгиланган) мавжуд.

Фторхинолонлар – кенг маънода, кимёвий моддалар гуруҳи, тор маънода – ин витро ва ин виво яққол микробларга қарши фаолликка эга доривор моддалар ва тиббиётда кенг спектрли антибактериал дорилар (яъни антибиотиклар сифатида) сифатида кенг қўлланади. Фторхинолонлар табиий равишда пайдо бўлмайди ва бошқа антибиотиклар синфлари ва уларнинг ярим синтетик ҳосилаларидан фарқли ўлароқ, тўлиқ синтетик антибиотиклардир. Антимикроб фаоллик спектрининг кенглиги, фаоллиги ва фойдаланиш кўрсаткичлари бўйича улар табиий антибиотикларга яқин, аммо кимёвий тузилиш ва таъсир механизмида улардан фарқ қилади.

Тарихи

1960-йилларда налидикс кислотанинг микробларга қарши юқори даражада фаоллиги аниқланди. Кейинроқ бир хил таъсир спектрига эга, аммо фаолроқ бўлган (ин витрода 2-4 марта) оксолин кислотаси синтез қилинди. Ушбу ишларнинг давоми сифатида бир қатор 4-хинолон ҳосилалари синтез қилинди, улар орасида 6 -позицияда фтор атоми (расмда қизил ранг билан белгиланган) ва 7 -позицияда (кўк ранг билан белгиланган) пиперазин ҳалқасини ўз ичига олган (қўшимча алмаштиришлар билан ёки уларсиз) бирикмалар айниқса фаол бўлиб чиқди. Ушбу бирикмалар фторхинолонлар деб номланган; улар иккинчи авлод хинолонлари деб ҳам аталиши мумкин.

Классификацияси

  1. Молекуладаги фтор атомлари сони бўйича: монофторхинолонлар, дифторхинолонлар ва трифторхинолонлар;
  2. Авлод бўйича тасниф – фтор атоми бўлган ва бўлмаган хинолонларни ўз ичига олади (биринчи авлод):[1]
  • Биринчи авлод: налидиксик кислотаси, оксолин кислотаси, пипемид кислотаси (фтор атомини ўз ичига олмайди, қатъий маънода фторхинолонларга тегишли эмас).
  • Иккинчи авлод: сипрофлоксацин, норфлоксацин, офлоксацин, пефлоксацин, ломефлоксацин.
  • Учинчи авлод: спарфлоксацин, левофлоксацин, марбофлоксацин.
  • Тўртинчи авлод: моксифлоксацин, гемифлоксацин, гатифлоксацин, ситафлоксацин, тровафлоксацин, делафлоксацин.

Фторхинолонлардан ломефлоксацин, офлоксацин, сипрофлоксацин, левофлоксацин, спарфлоксацин ва моксифлоксацин ҳаётий ва муҳим дорилар рўйхатига киритилган.

Таъсир механизми

Микроб ҳужайрасининг икки муҳим ферменти ДНК гираза ва топоизомераз-4 ни ингибиция қилиб, фторхинолонлар ДНК синтезини бузади, бу эса бактерияларнинг ўлимига олиб келади (яъни, фторхинолонлар бактерицид таъсирга эга)[2][3]. Бундан ташқари, антибактериал фаоллик бактерияларнинг РНКси га таъсири, уларнинг мембраналарининг барқарорлиги ва бактерия ҳужайраларининг бошқа ҳаётий жараёнларига таъсири билан боғлиқ.

Микробларга қарши фаоллик спектри

Сипрофлоксацин – иккинчи авлод фторхинолон.

Налидикс ва оксолин кислотаси билан солиштирганда, фторхинолонлар кенгроқ таъсир доирасига эга. Биринчи авлод дорилари кўпчилик грамм-манфий бактерияларга қарши фаолдир: Псеудомонас аэругиноса, Ҳаэмопҳилус инфлуэнзаэ, Эсчеричиа cоли, Вибрио чолераэ, Шигелла, Салмонелла, Менингоcоccус, Гоноcоccус) Улар, шунингдек, Cампйлобаcтер, Грайдима, Мйдиcоплас, Мйcоплас – га қарши фаолдир. бактериялар : баъзи турлари пневмококклар ва стафилококклар кўп штаммлари. Улар анаэроб бактерияларга таъсир қилмайди.

Кўпгина фторхинолонлар (офлоксацин[4], сипрофлоксацин ва кейинги авлодлари) Мйcобаcтериум туберcулосис га қарши самарали.

Фторхинолонларнинг юқори бактерицид фаоллиги уларнинг кўпчилиги учун кўз ва қулоқ томчилари шаклида ишлаб чиқиш имконини берди.

Фармакокинетикаси

Фторхинолонлар ошқозон-ичак трактидан тез ва яхши сўрилади. Қондаги энг юқори консентрацияга қабул қилинганидан кейин ўртача 1-3 соат ўтгач эришилади. Улар қон плазмаси оқсиллари билан кам боғланиб, барча органлар ва тўқималарга нисбатан осон кириб бориб, уларда юқори консентрацияларни ҳосил қилади[2] ; тана ҳужайраларига кириб, ҳужайра ичидаги бактерияларга таъсир қилади (хламидия, микобактериялар ва бошқалар). П.)

Озиқ-овқат хинолонларнинг сўрилишини кечиктириши мумкин, аммо биомавжудлигига сезиларли таъсир кўрсатмайди. Фторхинолонлар гематопласентар барердан ўта олади, шунингдек, оз миқдорда она сутига ўтади, шунинг учун улар ҳомиладор ва эмизикли аёлларга буюрилмайди. Улар танадан буйраклар орқали, асосан, ўзгармаган ҳолда чиқарилади ва сийдикда юқори консентрацияни ҳосил қилади.

Буйрак функсиясининг бузилиши билан хинолонларнинг чиқарилиши сезиларли даражада секинлашади.

Ножўя таъсирлари

  • Ошқозон-ичак трактидан – юрак уриши, эпигастрал сохада оғриқ, иштаҳани йўқотиш, кўнгил айниши, қусиш, диарея.
  • Марказий асаб тизими томонидан – ототоксиклик (эшитиш ва вестибуляр аппаратларнинг ишлашига салбий таъсир), уйқучанлик, уйқусизлик, бош оғриғи, бош айланиши, кўришнинг бузилиши, парестезия, тремор, конвулсиялар.
  • Иммунитет тизими томонидан – вақтинчалик (вақтинчалик, тез ўтувчи) иммунитет танқислиги.
  • Аллергик реаксиялар – тошма, қичишиш, ангионевротик шиш; фотосенсибилизация (ломефлоксацин ва спарфлоксацин учун энг кенг тарқалган).
Камдан ва жуда кам холларда:
  • Таянч-ҳаракат тизимидан – артропатия, артралгия, миялгия, тендинит, тендовагинит, паулар ёрилиши.
  • Буйраклар томонидан – кристаллурия, вақтинчалик нефрит.
  • Юрак томонидан – электрокардиограммада ҚТ оралиғининг узайиши, жуда кам ҳолларда: тахикардия, юрак сохасида тез пайдо бўладиган ва тез ўтадиган оғриқлар, қўл-оёқларнинг артериал тромбози (умуман ўз-ўзидан ўтиб кетади ёки рутин қабул қилиш билан даволанади).
  • Бошқалар – оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватининг кандидози ва / ёки вагинал кандидоз, псевдомембраноз колит.

Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар

Миянинг оғир атеросклерози, глюкоза-6-фосфат дегидрогеназа етишмовчилиги, фторхинолон гуруҳининг дориларига аллергик реаксия. Ҳомиладорлик, эмизиш, болалик.

Ҳавфсизлик

Фторхинолонлар узоқ вақт ҳавфсиз дорилар деб ҳисобланган, аммо 2016-йилда ФДА уларнинг жиддий ножўя таъсири ҳақида огоҳлантириб, уларни асоратланмаган инфекцияларда (ўткир синусит, сурункали бронхитнинг кучайиши, асоратланмаган сийдик йўлларининг инфекциялари) фойдаланишни чеклашга чақирди, асосий касалликнинг бундай таъсири билан солиштирганда терапиянинг беморнинг соғлиғига аниқроқ салбий таъсири учун.[5][6]

Болалар ёши (18 ёшгача) фторхинолонларни қўллашнинг расмий қарши кўрсатмаси ҳисобланади. Ушбу қарши кўрсатма экспериментал тадқиқотлар натижаларига асосланган бўлиб, унда барча хинолонлар (нафақат фторланганлар) ёш ҳайвонларда артропатияга сабаб бўлган.

Барча фторхинолонларнинг энг ҳавфли ножўя таъсиридан бири[7] ҚТ оралиғининг узайиши бўлиб, у жуда камдан-кам ҳолларда (якка-якка ҳабарларда) аритмиянинг ҳаёт учун ҳавфли шаклларига олиб келади.[7] Механизми ҲЕРГ рецепторларини ингибиция қилиш билан боғлиқ. ФДА кўрсатмаси бўйича барча янги фторхинолонлар кардиотоксиклик ва тегишли дори воситаларининг ўзаро таъсири учун яхшилаб текширилади; Сипрофлоксацин фторхинолонлар орасида ҲЕРГ нинг энг заиф ингибитори бўлиб, камдан-кам ҳолларда ҚТc узайишига олиб келади[7]. Бир нечта фторхинолонлар оғир ножўя таъсири туфайли бозордан олиб ташланди, масалан, ҚТ оралиғининг сезиларли даражада узайиши туфайли грепафлоксацин.[7]

2020-йил учун бир қатор мамлакатлар ветеринария тиббиётида, шу жумладан қишлоқ хўжалиги ҳайвонларини даволашда фторхинолонлардан фойдаланишни тақиқлади ёки чеклади, чунки уларда Cампйлобаcтер, Салмонелла, Э. Cоли ва бошқаларнинг чидамли штаммлари борлиги аниқланган. чидамли бактериялар озиқ-овқат занжири орқали одамларга кириб, бактериал инфекцияларнинг оғир ва қийин ёки ҳар доим ҳам даволаниб бўлмайдиган шаклларига олиб келадиган жойларда; ҳайвонларнинг ўзлари (масалан, қушлар) чидамли бактерияларнинг биологик резервуаридир.[8]

Манбалар

  1. ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда сарлавҳа= параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“.
  2. ↑ 2,0 2,1 „архив нусхаси“. 2016-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 28-май.
  3. ↑ Машковский 2005.
  4. ↑ Офлоксацин в терапии микобактериозов.
    Этот шаблон использует устаревший параметр «название». Пожалуйста, отредактируйте эту статью, заменив «название» на «заглавие».
  5. ↑ ФДА Друг Сафетй Cоммуниcатион: ФДА адвисес рестриcтинг флуороқуинолоне антибиотиc усе фор cертаин унcомплиcатед инфеcтионс; wарнс абоут дисаблинг сиде эффеcц тҳат cан оccур тогетҳер(ингл.)
  6. ↑ Фторхинолони. ФДА призиваэт резко ограничит применениэ
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда сарлавҳа= параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“.
  8. ↑ „архив нусхаси“. 2020-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 28-май.

Адабиётлар

  • Машковский М. Д. Лекарственниэ средства. – 15-э изд. – М.: Новая Волна, 2005. – С. 842—850. – 1200 с. – ИСБН 5-7864-0203-7.
  • Падейская Е. Н., Яковлев С. В.. Антимикробные препараты группы фторхинолонов в клинической практике, М., 1998. 
  • Яковлев С. В. Новое поколение фторхинолонов — новые возможности лечения внебольничных инфекций дыхательных путей. — 2001.

Ҳаволалар