Fyodor Shmit

Fyodor Ivanovich Shmit
Tavalludi	3-may 1877-yil Sankt-Peterburg, Rossiya imperiyasi
Vafoti	3-dekabr 1937-yil(1937-12-03) (60 yoshda) Toshkent, SSSR
Fuqaroligi	SSSR
Sohasi	arxeolog, sanʼatshunos
Ish joylari	Leningrad davlat universiteti
Taʼlimi	Sankt-Peterburg universiteti

Fyodor Ivanovich Shmit (Fedor Karl Ernest Shmidt, 1877-yil 3-may, Sankt-Peterburg – 1937-yil 3-dekabr, Toshkent) – sovet va rus Vizantiyashunos olimi, arxeolog, muzeyshunos, sanʼatshunos, sanʼat nazariyotchisi. Ukraina SSR Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi (1921-yildan).

Hayoti

Fyodor Shmit 1877-yil 3-mayda ruslashgan nemislar oilasida tugʻilgan. Otasi amaldagi davlat maslahatchisi Karl Iogann Adolf Ernestovich Shmidt va onasi Mariya Karlovna boʻlgan.

Nemis klassik gimnaziyasida tahsil olgan (1886-1894).

1894-yilda u Sankt-Peterburg imperatorlik universitetining tarix va filologiya fakultetiga oʻqishga kirdi. Shu bilan birga oʻqish, uy-joy va oziq-ovqat uchun pul topish maqsadida repetitorlik qildi. U A.V.Praxov bilan tahsil oldi, uning maʼruzalari Shmitning asosiy ilmiy ishlarini yaratishga turtki boʻldi. Universitetni tugatgach, u kafedrada qoldi, keyin bir muncha vaqt Rossiyaning Italiyadagi elchisi A.I.Nelidovning oʻgʻliga repetitorlik qildi.

Fyodor Shmit Nelidov tomonidan Konstantinopoldagi Rossiya arxeologiya instituti boshligʻi Vizantiyashunos F.I.Uspenskiy bilan magistraturaga kirish uchun tavsiya etilgan .

1901-1904 yillarda. F.I.Uspenskiy bilan birgalikda Kariye masjidining mozaikalari haqida kitob yozgan.

1904-1908-yillarda imperator Aleksandr II nomidagi Sankt-Peterburg gimnaziyasida qadimgi tillardan dars bergan.

1909-yilda Kariye masjidi mozaikalari boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1908-1912-yillarda Rossiya arxeologiya institutida ilmiy kotib lavozimida ishlagan .

U koʻplab davlatlarga sayohat qilgan. Italiya, Germaniya, Gretsiya va Bolqon mamlakatlari sanʼat yodgorliklarini oʻrgangan va eskizlaridan nusxa koʻchirgan. Afinada boʻlib oʻtgan sharqshunoslarning kongressida (1912) qatnashgan.

1912-yildan Xarkov universitetining sanʼat nazariyasi va tarixi kafedrasi mudiri, Ukraina SSR Xalq Maorif Komissarligining qadimiy yodgorliklarni himoya qilish Butun Ukraina qoʻmitasining muzey boʻlimi boshligʻi (1919-1920). boʻlgan

1921-yildan 1924-yilgacha Arxeologik komissiya raisi boʻlgan va Kiyevdagi Ukraina milliy fanlar akademiyasida ishlagan.

1924-yil oxiridan Leningrad davlat universiteti professori va Davlat sanʼat tarixi instituti direktori boʻlgan.

1935-yilda F.I.Shmit Toshkentga koʻchirilib, u yerda Oʻzbekiston SSR Davlat sanʼat muzeyiga rus va Yevropa sanʼati boʻyicha ilmiy maslahatchi sifatida qabul qilingan va Oʻrta Osiyo badiiy madaniyatini oʻrgangan.

Toshkentda Shmit ilmiy maqolalar yozgan, badiiy koʻrgazmalar tashkil etish va oʻtkazishda ishtirok etgan. Samarqandga borishga ruxsat olgan, Registon meʼmoriy ansambli va Goʻri Amir maqbarasi gumbazini oʻrgangan. U ishtiyoq bilan Toshkentdagi sanʼat muzeyining hech qachon nashr etilmagan katalogini tuzishga kirishadi.

1937-yil 10-noyabrda (Rossiya Federatsiyasi IIV maʼlumotlariga koʻra) yoki 1937-yil 3-dekabrda (Oʻzbekiston SSR KGB maʼlumotlariga koʻra) Toshkentda otib oʻldirilgan.

Adabiyotlar

• Kovpanenko N. K istorii izucheniya pamyatnikov monumentalьnogo iskusstva // Istoriko-kulьturnoe nasledie Ukrainы: problemы issledovaniya i soxraneniya. — K.: Institut istorii Ukrainы NAN Ukrainы, 1998. — S. 326—327, 328, 329, 330—331, 332.
• Kovpanenko N. Shmit (Shmidt) Fedor Ivanovich // Vыdayuщiesya deyateli nauki i kulьturы Kieva v istoriko-kraevedcheskom dvijenii Ukrainы: Biograficheskiy spravochnik. — K.: Institut istorii Ukrainы, 2005. — Ch. 2. — S. 300—307.
• Kovpanenko N. Shmit (Shmidt) Fedor Ivanovich // Entsiklopediya istorii Ukrainы. — K.: Nauchnaya mыslь, 2013. — T. 10. — S.649 — 650.
• Prokofьev V. N. „F. I. Shmit (1877—1941) i ego teoriya progressivnogo tsiklicheskogo razvitiya iskusstva“, . Sovetskoe iskusstvoznanie `80. Vыp. 2, sb. statey, M.: Sovetskiy xudojnik, 1981 — 252—285-bet. 
• Prokofьev V. N. Xudojestvennaya kritika — istoriya iskusstva — teoriya obщego xudojestvennogo protsessa: ix spetsifika i problemы vzaimodeystviya v predelax iskusstvovedeniya // Prokofьev V. N. Ob iskusstve i iskusstvoznanii. — M.: Sovetskiy xudojnik, 1985. — S.284—287.
• Sыchenkova L. I. „Fyodor Ivanovich Shmit: kulьturno-istoricheskoe prochtenie biografii i ego teoriya tsiklicheskogo razvitiya nauki“, . Shmit F. I.. Izbrannoe. Iskusstvo: Problemы teorii i istorii, 1000 ekz, Rossiyskie propilei, SPb.: Tsentr gumanitarnыx initsiativ, 2013 — 789—861-bet. 
• Sыchenkova L. I. „Problemы xudojestvennogo stilya Drevney Rusi i Ukrainы v kontseptsii F. I. Shmita“, . Shmit F. I.. Izbrannoe. Iskusstvo: Problemы teorii i istorii, 1000 ekz, Rossiyskie propilei, SPb.: Tsentr gumanitarnыx initsiativ, 2013 — 862—879-bet. 
• Sыchenkova L. I. „Kniga Fedora Shmita «Muzeynoe delo»: fenomen istoriograficheskogo zabveniya i opыt vozvraщeniya“, . Shmit F. I.. Izbrannoe. Iskusstvo: Problemы teorii i istorii, 1000 ekz, Rossiyskie propilei, SPb.: Tsentr gumanitarnыx initsiativ, 2013 — 880—898-bet. 
• Filippenko R. I. F. I. Shmit — zaveduyuщiy Muzeem izyaщnыx iskusstv i drevnostey Xarьkovskogo universiteta // Voprosы muzeologii. — 2016, № 1 (13) — S. 69-77.
• Filippenko R. I. F. I. Shmit: pervыe godы rabotы v Xarьkove // Sovremennoe obщestvo i vlastь. – 2018, № 3 (17). – S.11–18.
• Filippenko R. I. F. I. Shmit - predsedatelь Volьnogo fakulьteta iskusstv // Uchen. zap. Kazan. un-ta. Ser. Gumanit. nauki. – 2019. – T. 161, kn. 2–3. – S. 199–207.
• Shmit F. I.. Izbrannoe. Iskusstvo: Problemы teorii i istorii, 1000 ekz, Rossiyskie propilei, SPb.: Tsentr gumanitarnыx initsiativ, 2013. ISBN 978-5-98712-036-1.