ГАЗ-53 – 1961-йилдан 1993-йилгача Горкий автомобил заводи томонидан оммавий ишлаб чиқарилган Совет ўрта юк машинаси.

ГАЗ-53 учинчи (Форд Модел ТТ (1917-1925) дан кейин, Форд Модел ТТ (1925-1927), Форд Модел АА (1927-1929), Форд Модел АА (1930-1931), ГАЗ-АА / ММ ва ГАЗ-51) ГАЗ юк машиналарининг авлоди. У ГАЗ-53Ф (1961-1967), ГАЗ-53А (1965-1983) ва ГАЗ-53-12 (1983-1993) номлари остида оммавий ишлаб чиқарилган.

Кейинги модификациялари билан ГАЗ-53 собиқ СССР ҳудудида энг машҳур юк машинаси бўлган. Умумий ишлаб чиқариш 4 миллиондан ортиқ автомобилни ташкил этган.

1964-йилдан 1993-йилгача ГАЗ-52 ишлаб чиқарилди – ГАЗ-51 юк машинасининг олти силиндрли двигатели ва ундан юқори юк кўтарувчи ГАЗ-53 автомобилининг таркибий қисмлари ва қисмларидан фойдаланган ҳолда ишлаб чиқарилган гибрид модел.

Серия тавсифи

Учинчи авлод ГАЗ юк машиналарининг намунавий ассортиментига юк кўтариш қобилияти 3,0 (кейинчалик 3,5, 4,0 ва 4,5 тонна) бўлган. ГАЗ-53 билан бир қаторда, юк кўтариш қобилияти 2,5 тонна бўлган ГАЗ-52 ва битта ва битта юк кўтарувчи автомобиллар киради. ярим тонна ГАЗ-56 (оммавий ишлаб чиқарилмаган) ва юк кўтариш қуввати 1,2 тонна бўлган тўлиқ ғилдиракли ГАЗ-62 ва юк кўтариш қобилияти 2 тонна бўлган ГАЗ-66 1963-йилда ишлаб чиқарилган Эрта ГАЗ-53Ф автомобиллари мавжуд эди юк кўтариш қуввати 3,5 тоннани ташкил этди, аммо фойдаланиш натижаларини ҳисобга олган ҳолда у 3,0 тоннага қисқартирилди. Модернизация қилинган ГАЗ-53А (1965-1983) модели 4 тонна, ГАЗ-53-12 (1983-1993) модели эса 4,5 тонна эди.

Двигател Газ-53 (ЗМЗ-53) Газ-13 двигатели (ЗМЗ 13) асосида ишлаб чиқилган, аммо бошқа ҳажмга эга (5,5 литрга нисбатан 4,2), турли ўлчамлар, оғирлик ва алмаштирилмайдиган қисмларга эга.

ГАЗ-53 ва ГАЗ-52 автомобиллари бирлаштирилган кабина билан жиҳозланган. ГАЗ-53Ф автомобилларининг асбоблар панелида амперметр ва ёғ босими кўрсаткичи йўқ эди. Бунинг ўрнига огоҳлантириш чироқлари бор эди. Биринчи ГАЗ-53А кабиналари соат билан жиҳозланган. Радиатор қопламасининг учта асосий тури мавжуд:

  • Қопламанинг биринчи ишлаб чиқариш версияси учун дизайн эчимининг умумий ғояси дастлабки ЗИЛ-130 қопламасига ўхшарди: тепада фаралар, пастда ён чироқлар ва қопламанинг ўзи мураккаб (эгри) профилга эга эди. Ушбу турдаги ГАЗ-52-03 ва биринчи ГАЗ-53Ф га тўғри келди.
  • 1975-йилдан бери ён чироқлар тепада, фаралар устида. Қоплама профили деярли бир хил бўлиб қолди[1]. Булар ГАЗ-53 ва ГАЗ-53А.
  • 1984-йил июн ойидан бошлаб қопламанинг навбатдаги, сўнгги версияси пайдо бўлди, „қайғули“ (ёки бутунлай текис) – панжара тешиклари вертикал равишда кенгайтирилди, ён чироқларнинг ҳар бири ўз четига яқинлашди. Ушбу модификация (одатда мажбурий двигател билан) ГАЗ-53-12.

Ва бир йил ўтгач, барча янги автомашиналарда стандарт сифатида олд томондан бирлаштирилган икки чироқли, ўлчамлари тенг бўлмаган, тўқ сариқ-шаффоф линзалар, янги турдаги „ён чироқлар“ ўрнатилди. Бундан ташқари, ГАЗ-53 ва ГАЗ-52 ўртасидаги ташқи фарқлар ғилдирак дискалари эди, шунинг учун ГАЗ-52 ва унинг модификацияларида олтита шамоллатиш тешиклари бўлган дискалар ва 220-508 (7,50-20 дюйм) ўлчамдаги шиналар бор эди. ГАЗ-53 да бироз каттароқ шиналар ўрнатилди – 240-508 (8,25-20 дюйм) ва 120° бурчак остида жойлашган учта тешикли ғилдираклар. Кейинчалик ГАЗ-53Ф автомашиналарида 180° бурчак остида жойлашган иккита тешикли ғилдираклар ўрнатилди. 1963-йилда ишлаб чиқарилган ГАЗ-53Ф автомашиналарининг дискаларида ён ва қулфлаш ҳалқалари мавжуд эди. Кейинчалик бу автомобилларнинг ғилдираклари битта ҳалқа билан жиҳозлана бошлади. 1964-йилда ишлаб чиқарилган ГАЗ-53Ф автомашиналарида бамперда „апрон“ пайдо бўлди.

Ижодкорлар

ГАЗ мутахассислари:

  • Бош дизайнер – А. Д. Просвирнин
  • Этакчи дизайнерлар – Б. И. Шихов, В. Д. Запойнов
  • ЗМЗ-53 двигателининг етакчи конструктори П. Э. Сиркин .

ГАЗ-53 нинг техник хусусиятлари

  • Двигател: ЗМЗ-53 /53-11 Заволжский мотор заводи, 115/120 л. с./3200 рпм /мин.
  • В8, 4 зарбли, карбüратöр, 4254 см³. Тешик / зарба: 92/80 мм
  • Витес қутиси : 4 олдинга + 1 тескари
  • Узунлиги: 6395 мм,
  • кенглиги: 2280 мм,
  • баландлиги: 2190 мм
  • Ғилдирак базаси : 3700 мм,
  • эрни тозалаш : 265 мм
  • Оғирлиги : 3200 кг
  • Юк кўтариш қобилияти: 4500 кг
  • Шина ўлчами: 240-508 мм
  • Ёқилғи бакининг ҳажми: 90 л
  • Магистрал йўлда тўлиқ юк билан максимал тезлик: 90 км / соат
  • 40 км/соат тезликда ёқилғи сарфини назорат қилиш: 24 л/100 км

Модификациялари

ГАЗ-53А
ГАЗ-53А асосидаги АC-30(53А)-106А ўт ўчириш машинаси

Автотранспорт воситаларига асосланган

  • МПР-9924 (мобил таъмирлаш устахонаси) – ГАЗ-53 ёки ГАЗ-52-01 русумли автомашиналарнинг шассиларида жойлашган кўчма таъмирлаш устахонаси .
  • ТСҲН-2.5А – ГАЗ-53Б самосвалига асосланган пичан ва сомон тўпларини ташувчи (СССР қишлоқ хўжалиги учун серияли ишлаб чиқариш 1977-йилда бошланган)[2].

1967[3] – 1991-йилларда ГАЗ-53А ва ГАЗ-53-12 юк машиналари Шумен юк машиналари заводи томонидан Совет йиғиш тўпламларидан йиғилди. Шу билан бирга, 1970-йилларнинг бошидан автомобиллар Варна двигател заводи томонидан ишлаб чиқарилган 80 от кучига эга дизел двигател билан жиҳозланган[4].

Манбалар

  1. ↑ „Сходства и различия семейств ГАЗ-52/53“. 2014-йил 18-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 17-апрел.
  2. ↑ Машини для кормопроизводства // Ежегодник Болшой Совецкой Энсиклопедии, 1978 (вип. 22). М., „Совецкая энсиклопедия“, 1978. стр.529
  3. ↑ Интеграция – будущээ болгарского автомобилестроэния // „Болгария“, № 6, 1978. Стр. 7-9
  4. ↑ Болгария автомобилная // „За рулём“, № 9, 1984. Стр. 4-5

Ҳаволалар