Gabondagi harbiy toʻntarish (2023) sahifasining manbasini koʻrish

{{Urush bilgiqutisi
|nomi= Gabondagi harbiy toʻntarish
|qismi=
|tasvir= [[Fayl:Gabon Base Map.png|250px]]
|izoh=Gabon respublikasining xaritasi
|sana= 2023-yil 30-avgust
|yer= [[Librevil]], Gabon
|sabab=[[Ali Bongo Ondimba]]ning prezidentlik kursisida uzoq oʻtirib qolishi va harbiylarning 2023-yilgi Gabon prezidentlik saylovidan noroziligi
|natija= Hokimiyat harbiylar qoʻliga oʻtdi
|oʻzgarishlar=
|raqib1= [[File:Gabonese Coat of arms.svg|22px]] [[Oʻtish va institutlar tiklanishi qoʻmitasi]]<br>{{flagicon|Gabon}} [[Gabon qurolli kuchlari]]<br>
* [[Gabon milliy jandarmeriyasi]]
* [[Gabon respublika gvardiyasi]]

|raqib2= {{flagicon|Gabon}} [[Gabon hukumati]]<br>[[Gabon demokratik partiyasi]]
|raqib3=
|qomondon1=[[File:Gabonese Coat of arms.svg|22px]] [[Bris Oligi]]
|qomondon2=[[Fayl:Flag of the President of Gabon.svg|22px]] [[Ali Bongo Ondimba]]
|qomondon3=
|harbiy_birlik1= 
|harbiy_birlik2= 
|harbiy_birlik3=
|kuch1= 
|kuch2= 
|kuch3=
|yoqotishlar1= 
|yoqotishlar2= 
|yoqotishlar3=
|umumiy_yoʻqotishlar=
|ilova=
}}
'''Gabondagi harbiy toʻntarish''' — [[Gabon]]da 2023-yilning avgust oyi oxirlarida harbiylar tomonidan uyushtirilgan davlat toʻntarishi. Toʻntarish oqibatida davlat boshqaruvi harbiylar va politsiyachilar qoʻliga oʻtgan.

[[2023-yil]]ning [[30-avgust]] sanasida [[Gabon armiyasi]]ning bir guruh ofitserlari tomonidan harbiy toʻntarish uyushtirildi<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2023/08/30/gabon/|title=Военные Габона совершили государственный переворот}}</ref>. Ular Gabon televideniyesining „Gabon24“ kanali orqali chiqish qilib, mamlakat boshqaruvi harbiylar qoʻlida ekanini eʼlon qilishgan. Ushbu toʻntarishga 2023-yil Gabonda oʻtkazilgan prezidentlik saylovi sabab boʻlgan, harbiylar bu saylov natijasidan norozi boʻlishgan. Efirga chiqqan harbiylar bunday davlat tuzumiga chek qoʻyishlarini maʼlum qilishgan. Saylov natijalari bekor qilingan<ref name=":1">{{Cite news|title=Au Gabon, des militaires proclament l’annulation des élections après l’annonce de la victoire d’Ali Bongo|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/08/30/au-gabon-ali-bongo-ondimba-reelu-president-avec-64-27-des-suffrages-exprimes_6187021_3212.html|website=Le Monde.fr|date=2023-08-30|access-date=2023-08-30|lang=fr}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|title=Gabon Military Officers Say They Are Seizing Power|first=Declan|last=Walsh|url=https://www.nytimes.com/2023/08/30/world/africa/gabon-coup-election.html|website=The New York Times|id=0362-4331|date=2023-08-30|access-date=2023-08-30|lang=en-US}}</ref>.
== Sabablari ==
2023-yilning avgust oyida [[Gabon]]da navbatdagi prezident saylovi boʻlib oʻtdi. Saylovda mamlakatni 14 yildan beri boshqarib kelgan [[Ali Bongo Ondimba]] gʻalaba qozondi. U mamlakatni 1967-yildan beri boshqargan sobiq prezident [[Umar Bongo Ondimba]]ning oʻgʻli. 2023-yilgi prezidentlik saylovi kuzatuvchilarsiz oʻtdi, bundan tashqari saylov vaqtida mamlakatda internet uzib qoʻyildi<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/30/08/2023/64eec7d49a79478151dc9f2f|title=Военные Габона объявили об отмене итогов президентских выборов|lang=ru|website=РБК|date=2023-08-30|access-date=2023-08-30}}</ref>.
== Voqealar rivoji ==
2023-yilning 30-avgust tongida [[Gabon]] poytaxti [[Librevil]]da otishma ovozlari eshitilgan<ref name=":0" />.

Qoʻzgʻolonchilar orasida respblika gvardiyasi aʼzolari, prezidentning pretoriya gvardiyasi aʼzolari, Gabon armiyasi harbiy xizmatchilari va politsiya zobitlari boʻlgan<ref name=":1" />.

Grinvich vaqti boʻyicha soat 5:00 atrofida qoʻzgʻolonchilar televideniye orqali davlat chegaralari nomaʼlum muddatga yopilishini<ref name=":2" /> va [[komendantlik soati]] oʻrnatilishini eʼlon qilishdi<ref name="роспуск">[https://www.pnp.ru/in-world/v-gabone-gruppa-vysokopostavlennykh-oficerov-zayavila-o-prikhode-k-vlasti.html?ysclid=llxg9x4xac849419696 ''Парламентская газета''.В Габоне группа высокопоставленных офицеров заявила о приходе к власти.]</ref>. Yuqori martabali harbiy ofitserlar saylov natijasidan norozi ekanliklarini bildirishdi. Ular televideniye orqali Gabon xalqiga mamlakatni himoya qiluvchi kuchlar ular bilan ekanini hamda [[Gabon senati|Senat]], [[Gabon milliy kengashi|Milliy kengash]], Konstitutsion sud va saylov komissiyasi tarqatib yuborilishini eʼlon qilishdi<ref>[https://topcor.ru/38757-gabon-vsled-za-nigerom-objavil-o-gosperevorote-i-rospuske-vlasti.html Габон вслед за Нигером объявил о госперевороте и роспуске власти.]</ref>. Shuningdek, [[internet]] aloqasi uzildi<ref name="роспуск"/>.

Mamlakatning Librevildagi asosiy porti ham nomaʼlum muddatga oʻz ishini toʻxtatdi.

Grinvich boʻyicha soat 11:00 atrofida AFP agentligi prezident [[Ali Bongo Ondimba]] uy qamogʻida saqlanayotgani haqida xabar tarqatdi<ref>{{Cite web|url=https://www.africanews.com/2023/08/30/gabon-coup-ali-bongo-calls-for-help-in-video-says-i-dont-know-what-is-going-on/|title=Gabon coup: Ali Bongo calls for help, says "I don't know what is going on"|lang=en|last=AfricaNews|website=Africanews|date=2023-08-30CEST15:19:59+02:00|access-date=2023-08-31}}</ref>.

Harbiy xunta vakili 2023-yil 4-sentyabrda [[Bris Oligi]] muvaqqat prezident sifatida qasamyod qabul qilishini eʼlon qildi<ref>{{Cite web|url=https://www.barrons.com/news/gabon-coup-chief-to-be-sworn-in-monday-as-transitional-president-1623f3b6|title=Gabon To Swear In Coup Chief Monday, 'Phase In' Transitional Institutions|lang=en-US|first=AFP-Agence France|last=Presse|website=www.barrons.com|access-date=2023-08-31}}</ref>.

== Yana qarang ==
* [[Nigerdagi davlat toʻntarishi (2023)|Nigerdagi davlat toʻntarishi]]
* [[Syerra-Leonedagi davlat to‘ntarishi rejasi (2023)|Syerra-Leonedagi davlat to‘ntarishi rejasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{chala}}

[[Turkum:30-avgust voqealari]]