Gaetano Mosca
Гаэтано Мосcа (талаффузи: Гаэтано Моска) (1858-йил 1-апрел, Палермо, Италия — 1941-йил 8-ноябр, Рим, Италия) — италиялик сиёсацҳунос, социолог, элиталар назариясининг асосчиларидан бири. Мосcа „Сиёсацҳунослик асослари“ (1896) номли асарида одамлар икки гуруҳга: бошқарувчилар билан бошқариладиганларга бўлинади деган фикрни илгари сурган.
| Гаэтано Мосcа | |
|---|---|
| италянча: Гаэтано Мосcа | |
| Таваллуди |
1858-йил 1-апрел |
| Вафоти |
1941-йил 8-ноябр Рим, Италия |
| Фуқаролиги |
|
| Касби | Италиялик сиёсацҳунос, социолог |
| Мукофотлари | Авлиёлар Маврикий ва Лазар ордени |
Биринчиси — барқарор, обрўли, бойликнинг ҳам, ҳокимиятнинг ҳам, шон-шарафнинг қизиғин кўриб юрган гуруҳ. Иккинчиси — оммавий. Юқори элита қуйи бўлганларни ўз гуруҳига киргазмасликка ҳаракат қилади. Бу элитанинг пасайишига олиб келади. Бунинг олдини олиш учун жамиятнинг демократлаштириш, яъни эркин фикр алмашишни ўрнатиш керак. Шу орқали жамиятдаги сиёсий гуруҳ янгиланиб туради ёки вақт талабига жавоб бера олмаса, ўз ўрнини бошқаларга бўшатиб беради. Герберт Спенсер таълимотида Моска жамиятни икки турга: ҳарбий (мустаҳкамлаш асосида) ва саноат (эркин розилик асосида)га бўлинишига эътибор қаратган. Моска бундай таснифни қабул қилиб бўлмайдиган деб ҳисоблади, чунки у „олдиндан ўйланган“ деб қабул қилинди.
Мосcа ҳукмрон гуруҳга киришнинг учта йўлини кўрсатади. Улар:
- ҳарбий унвон
- бойлик ,
- индивидуаллик.
Мосcа элитанинг янгиланмай туриб жамиятда барқарорлик бўлмаслигин исботлаган. Бундан ташқари, саноат жамиятининг кўплаб ижтимоий кучлардан иборат бўлиб, уларнинг баъзилари ҳукмрон гуруҳга сингиб кетишга интилиши керак деган хулосага келади[1][2].
Асарлари
- Сулла теориcа деи говерни э сул говерно парламентаре (1884)
- Аппунти сулла либертà ди стампа (1885)
- Қуэстиони cоститузионали (1885)
- Ле Cоститузиони модерне (1887)
- Элементи ди сcиэнза политиcа (1ª парте: 1896 — 2ª парте: 1923)
- Че cоса è ла мафиа, (1900)
- Аппунти ди диритто Cоститузионале (1908)
- Италиа э Либиа (1912)
- Стато либерале э стато синдаcале (1925)
- Ил проблема синдаcале (1925)
- Сагги ди сториа делле доттрине политиче (1927)
- Cриси э римеди дел региме парламентаре (1928)
- Сториа делле доттрине политиче (1937)
Манбалар
- ↑ Биэкенов К., Садирова М. Әлеуметтанудиң түсіндірме сөздігі. — Алмати: Сөздік-Словар, 2007. — 344 бет. ИСБН 9965-822-10-7
- ↑ Саяси түсіндірме сөздік. — Алмати, 2007. ИСБН 9965-32-491-3