Galmudug
Галмудуг (сомал. Галмудуг) — Сомалининг марказидаги тан олинмаган давлат. Пойтахти ва энг йирик шаҳри - Галкаё.
Галмудуг | |
|---|---|
 | |
 | |
| Пойтахт | Галкаё |
| Энг катта шаҳар | Галкаё |
| Расмий тил(лар) | Сомали, Инглиз |
| Етакчилар | |
| Аҳмад Абди Карие | |
| Мустақиллик (Эфиопиядан) | |
• санаси |
2006-йил 14-август |
| Майдон | |
• Бутун |
46 000 км2 |
| Аҳоли | |
• Рўйхат |
1 800 000 |
| • Зичлик | 39/км2 |
Тарихи
Галмудуг тузилиши
2006-йилнинг 6-июнига қадар Сомалининг марказий қисми дала командирлари алянсига тегишли эди. 2006-йилнинг мартидан июнигача бўлган жангларда Ислом Суди Иттифоқи Алянсни йўқ қилди, бу уларга Ўрта Шабелнинг пойтахти ва ҳудудини бутунлай ўз назорати остига олишга имкон берди. Алянснинг қулаши натижасида Сомалининг марказий ҳудудлари 17 йил ичида биринчи марта озод бўлди, бу Сакад уруғи раҳбарларига 2006-йил 14-августда суверенитетни эълон қилиш имконини берди. Муҳаммад Варсаме Али „Киимико“ президент этиб сайланди. Давлат Галмудуг (Галгудуд ва Мудуг вилоятлари номларининг бирикмаси сифатида) деб аталди. Ҳоб'о ҳудуди ҳам Галмудугнинг бир қисми эди, лекин амалда шаҳарларни бошқарадиган ва қирғоқ бўйлаб кемаларни овлаган қароқчилар томонидан назорат қилинади.
Ислом судлари иттифоқи билан уруш
Ислом судлари иттифоқи отрядлари 2006-йил октябр ойида Галмудугга кириб, тўрт ой ичида Хоб'о, Харадере, Бандирадла ва Абудвак шаҳарларини эгаллаб олди. Шимолий қисми Пунтлендга тегишли бўлган Галкаё шаҳрини эгаллашнинг олдини олиш учун мамлакатга Эфиопия-Пунтленд қўшма коалицияси киритилди. Коалиция Бандирадл ва Галинсур шаҳарларини қайтариб олишга муваффақ бўлди. 2007-йил 1-январда Пунтленд ва Эфиопия қўшинларини мамлакатдан олиб чиқишни бошлади.
Марказий минтақалар давлатини ташкил этиш бўйича музокаралар
2014-йилда Сомали Федерал Ҳукумати ҳомийлигида Галмудуг, Ҳиман ва Хеб ва Аҳли-Сунна вал-Жамаони ўз ичига олган марказий ҳудудларнинг автоном давлатини яратиш бўйича кўп томонлама музокаралар олиб борилди. 2014-йил 30-июлда Могадишодаги Вилла Сомали саройида Федерал ҳукумат янги давлат лойиҳасини расман тасдиқлади, Сомали Президенти Ҳасан Шайх Маҳмуд, Сомали Бош вазири ва БМТ, Европа Иттифоқи, Африка Иттифоқи, ИГАД ва АМИСОМ вакиллари иштирок этди. Шу билан бирга, Мудуг ва Галгудуд вилоятларида янги давлат бошқарувини шакллантириш ва тегишли маслаҳатлашувлар ўтказишни таъминлаш учун қўмиталар ташкил этилди. Галмудуг давлати Сомалининг Федерал Конституциясига бўйсунадиган бўлди.
2014-йил 31-июлда Пунтленд маъмурияти Марказий ҳудудларнинг ҳолати тўғрисидаги қоидани тан олмаслигини эълон қилди. Бу Сомалининг Федерал Конституциясининг таъсис бандларига зид бўлиб, Пунтленд таркибига кирувчи Мудуг провинсиясининг шимолий ҳудудларига таҳдид сола бошлади. Шу билан бирга, Пунтленд Сомалининг марказий ҳукуматидаги вакилларини маслаҳатлашувлар учун чақириб олди.
9-август куни БМТ, Европа Иттифоқи, Африка Иттифоқи, ИГАД вакиллари Пунтленд маъмуриятини ишонтирган қўшма мурожаатнома эълон қилди. Мурожаатномада марказий минтақаларнинг янги давлати Пунтленд юрисдикцияси остидаги ҳудудга даъво қилмаслиги ва янги штат бирлиги ҳақидаги қоида фақат Галгудуд ва Галмудугга тегишли эканлиги ва Шимолий Мудуг Пунтленд штатининг ажралмас қисми ҳисобланишини билдиришди. 2014-йил 24-августда Сомали парламенти спикери Муҳаммад Усмон Жавари федерал ҳукумат ва Путленд ўртасида ушбу масала бўйича музокаралар бошланганини э’лон қилди.
2014-йил 14-октабрда Гарове шаҳрида бўлиб ўтган уч кунлик конференсия федерал ҳукумат ва Путленд ўртасида 12 банддан иборат келишувга келишиб олди.
2014-йил 25-декабрда Ададо конференсияси арафасида Марказий минтақалар давлатини яратиш бўйича олтита қўмиталар - техник, конституциявий, келишув, хавфсизлик, протокол ва назорат, сафарбарлик ва делегатлар ва меҳмонларни жойлаштириш бўйича қўмиталар ташкил этилди.
Пунтленд билан муносабатлар
Галмудуг ва Пунтленд ўртасидаги муносабатлар кескин эди. Бироқ сўнгги пайтларда икки давлат минтақалараро алоқаларни мустаҳкамлаш йўлида қадам ташлади. Шу мақсадда икки мухтор ма’мурият вакиллари 2011-йилнинг феврал ойида Пунтленд пойтахти Гарове шаҳрида шартнома имзоладилар, бу ерда иккала ҳукумат хавфсизлик, иқтисодий ва ижтимоий масалаларда ҳамкорлик қилишга расман келишиб олдилар.