Gandumtosh
Гандумтош — Ўзбекистон Республикаси Жиззах вилояти Шароф Рашидов туманида жойлашган маҳалла (қадимий қишлоқ). Мазкур аҳоли пункти ўзининг қадимий тарихи ва ўзига хос этимологияси билан ажралиб туради.[1]
Гандумтош | |
|---|---|
| Шаҳарча | |
| 40°08′00″Н 67°47′15″Э / 40.13333°Н 67.78750°Э | |
| Мамлакат | Ўзбекистон |
| вилоят | Жиззах вилояти |
| туман | Жиззах тумани |
| Қачондан бери шаҳарча | 2009 |
| Вақт минтақаси | УТC+5 |
|
| |
Гандумтош — Ўзбекистон Республикаси Жиззах вилояти Жиззах туманига қарашли шаҳарча. 2009-йилда шаҳарча мақоми берилган.
Гандумтош (маҳалла)
Номининг этимологияси
"Гандумтош" номининг келиб чиқиши борасида бир нечта илмий ва халқона тахминлар мавжуд:[2]
- Г'алла ва идиш ма'носида: Энг ишонарли деб ҳисобланган талқинга кўра, ном таркибидаги "гандум" сўзи форс-тожик тилидан олинган бўлиб, "буғдой" деган ма’нони англатади. "Тос" сўзи эса аслида "тош" эмас, балки "тос" (идиш, жом, жили) сўзининг ўзгарган шаклидир. Қишлоқ қадимда йирик ғалла хирмонлари ёнида жойлашганлиги сабабли "буғдой идиши" ёки "ғалла омбори" ма’носида шундай ном олган бўлиши мумкин.
- О'г'ирлик о'лчов бирлиги ма'носида: Айрим манбаларда "гандум" форсларнинг қадимий оғирлик ўлчов бирлиги эканлиги қайд этилади. У айнан буғдой донининг оғирлигига (тахминан 0,048 грамм ёки бир арпа дони вазнига) тенг бўлган. Бу қадимий ўлчов бирлиги қишлоқ номига асос бўлган деган тахминлар ҳам бор.
- "Текис тош" талқини: Топонимист олим Б. Ўринбоевнинг фикрича, "гандум" сўзи форсий тилда "текис тош" ма’носини ҳам билдириши мумкин. Ҳақиқатан ҳам, қишлоқнинг жанубий томонида текис тошлар мавжудлиги ушбу тахминни қувватлайди.
Гарчи бир неча изоҳлар мавжуд бўлса-да, номнинг якуний илмий этимологияси тўлиқ тасдиқланмаган.[3]
Тарихи ва жойлашуви
Гандумтош қадимий аҳоли пунктларидан бири ҳисобланади. У Шароф Рашидов туманининг бир қисми бўлиб, маҳаллий аҳолининг этник таркиби ва ан’аналари қадимий деҳқончилик маданияти билан боғлиқ. Қишлоқ ўзининг қулай географик ўрни ва тарихий хирмонлари билан минтақа иқтисодиётида ўзига хос ўрин тутган.[4]
Ҳудудий мансублиги
Ҳозирги кунда Гандумтош Жиззах вилояти Шароф Рашидов туманидаги маҳалла мақомига эга бўлиб, туман таркибидаги Мулканлик ва Қангли каби бошқа йирик маҳалла ва аҳоли пунктлари билан чегарадош.[5]
Адабиётлар
- Б. Ўринбоев, "Жиззах вилояти топонимлари", 2007-йил.
- Жиззах вилояти топонимик луг'ати материаллари (339-бет).
Манбалар
 | Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |
- Б. Ўринбоев, "Жиззах вилояти топонимлари", 2007-йил.
- Эшонқулов Умурзоқ, "Жиззах воҳаси этник гуруҳлари ўрганилиши тарихидан", Илмий-онлайн конференсия материаллари.
- Дониёров Х., "Ўзбек халқининг шажара ва шевалари", Тошкент, 1968-йил.
- А.А.Закиров, Б.С.Мавлянов "Жиззах вилояти жой номларининг изоҳли луг'ати" "Камалар-ПРЕСС" нашриёти, Тошкент 2025-йил.
- ↑ А.А.Закиров, Б.С.Мавлянов. Жиззах вилояти жой номларининг изоҳли луг'ати. Камалак-ПРЕСС, 2025.
- ↑ А.А.Закиров, Б.С.Мавлянов. Жиззах вилояти жой номларининг изоҳли луг'ати. Камалак-ПРЕСС, 2025.
- ↑ А.А.Закиров, Б.С.Мавлянов. Жиззах вилояти жой номларининг изоҳли луг'ати. Камалак-ПРЕСС, 2025.
- ↑ А.А.Закиров, Б.С.Мавлянов. Жиззах вилояти жой номларининг изоҳли луг'ати. Камалак-ПРЕСС, 2025.
- ↑ А.А.Закиров, Б.С.Мавлянов. Жиззах вилояти жой номларининг изоҳли луг'ати. Камалак-ПРЕСС, 2025.