Georges Perec
Георгес Переc (франсузча: [ʒоʁʒ пеʁɛк];[1] 1936-йил 7-мартда туғилган) – франсуз ёзувчиси ва филм продюсери 1936-йил 7-мартда Франсиянинг Париж шаҳрида туғилган. У Оулипо гуруҳининг аъзоси бўлган. Унинг отаси Иккинчи жаҳон урушининг дастлабки даврида аскар сифатида иштирок этган ва ҳалок бўлган, онаси эса Ҳолоcаустда қурбон бўлган. Унинг кўплаб асарлари йўқчилик, йўқотиш ва шахсият масалаларига бағишланган бўлиб, уларни кўпинча сўз ўйинлари орқали ифодаган[2].
| Георгес Переc | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
7-март 1936-йил |
| Вафоти |
3-март 1982-йил Иврй-сур-Сеине, Франсия |
| Касби | ёзувчи, продюсер |
| Ижод қилган тиллари | франсуз тили |
| Фуқаролиги |
|
| Фаолият йиллари | 1965—1982 |
| Турмуш ўртоғи | Паулетте Петрас |
| Отаси | Иcек Жудко |
| Онаси | Cйрла (Счулеwиcз) Перетз |
| Имзоси | |
|
| |
Ёшлиги
Парижнинг ишчилар шаҳарчасида туғилган Переc 1920-йилларда Франсияга кўчиб келган полшалик яҳудийлар Иcек Жудко анд Cйрла (Счулеwиcз) Перетзнинг ягона ўғли бўлган. У яҳудий ёзувчиси Исааc Леиб Перетзнинг узоқ қариндоши бўлган. Иккинчи жаҳон уруши пайтида франсуз армиясига хизматга кетган Переcнинг отаси 1940-йилда дайди ўқ келиб тегиши туфайли вафот этган ва онаси Ҳолоcаустда 1943-йилда ўлдирилган. Переc 1942-йилда холаси ва амакиси қарамоғида бўлган ва 1945-йилда улар томонидан расман асраб олинган.
Карераси
Переc Сорбоннеда тарих ва социология фанларини ўрганаётган пайтида таниқли адабий нашрлар Ла Ноувелле Ревуэ франçаисе ва Лес Леттрес ноувеллес учун шарҳлар ва иншолар ёзишни бошлаган. 1958–1959-йилларда Переc армияда десант бўлиб хизмат қилган ва армияни тарк этганидан кейин Паулетте Петрас билан оила қурган. Улар 1960-1961-йилларда Туниснинг Сфакс шаҳрида бир йил давомида яшашган. Паулетте у ерда ўқитувчи бўлиб ишлаган. Бу тажрибалар „Тҳингс: А Сторй оф тҳе Сихтиэс“ филмида акс этган бўлиб, бу филм Сфаксда бир йилини ўтказган ёш парижлик эр-хотинлар ҳақида ҳикоя қилган.
1961-йилда Переc CНРС томонидан молиялаштириладиган бўлимнинг тадқиқот кутубхонасида нейрофизиологик тадқиқот лабораториясида архивчи ходим сифатида иш бошлаган ва бу кам маошли ишда у 1978-йилгача фаолият олиб борган. Баъзи шарҳловчиларнинг таъкидлашича, ушбу кундалик ёзувлар ва турли хил маълумотлар унинг адабий услубига таъсир қилган. Переcнинг академик журналларни қайта баҳолаш бўйича ишига Парижда Эугене Гарфиэлд томонидан берилган илмий маълумотларни қайта ишлаш ҳақидаги нутқи таъсир кўрсатган. Переcнинг Оулипо жамоасига ҳам катта таъсир кўрсатган бўлиб, у 1967-йилда ушбу жамоага қўшилган ва Раймонд Қуэнеау билан учрашган. Переc ўзининг „Ла Виэ моде д’эмплои“ деб номланган шоҳ асарини Раймонд Қуэнеауга бағишлаган, аммо Раймонд асар нашр этилишидан олдин вафот этган.
1960-йилларда Переc радио эшиттиришлари устида таржимон Эуген Ҳелмле ва мусиқачи Пҳилиппе Дрогоз билан биргаликда ишлашни бошлаган. Орадан 10 йилдан камроқ вақт ўтгач у филм суратга олишни бошлаган. Унинг биринчи филми „Ун Ҳомме қуи дорт“ асарига асосланган бўлиб, бу филмни ишлаш жараёнида у Бернард Қуэйсанне билан биргаликда ишлаган ва ушбу филм учун Переc 1974-йилда Прих Жеан Виго мукофотига сазовор бўлган. Шунингдек у 1976-йилдан бошлаб у Ле Поинт журнали учун крассвордли ўйинларни ҳам яратган.
1978-йилда яратилган „Ла Виэ моде д’эмплои“ асари Переcка молиявий ва ижодий томонлама муваффақият келтирган ва ушбу асар „Прих Мéдиcис“ мукофоти билан тақдирланган. У Австралиядаги Қуээнсланд Университети ётоқхонасида яшаб ижод қилган. У 1981-йилда „53 Жоурс“ асари устида ишлаётган эди, аммо асар охирига етмаган. Австралиядан қайтгач унинг соғлиғи ёмонлашган. Жуда кўп тамаки чакиши туфайли у ўпка саратони касаллигига чалинган. Георгес Переc 1982-йил 3-март куни Иврй-сур-Сеине қишлоғида 45 ёшида вафот этган. У Пèре Лачаисе Cеметерй қабристонига дафн этилган.
Фаолияти

Переcнинг кўплаб романлари ва эсселарида экспериментал сўз ўйинлари, рўйхатлар ва таснифлашга доир уринишлар кўп ва улар одатда ғамгинликни ифода этган.
Переcнинг 1965-йилда чоп этилган биринчи асари „Лес Чосес“ Прих Ренаудот мукофотига сазовор бўлган. Переcнинг энг машҳур романи „Ла Виэ моде д’эмплои“ 1978-йилда нашр этилган. „Ла Виэ моде д’эмплои“ асаридаги ҳикоялар ва ғоялар тўқиб чиқарилган, унда бадиий ва тарихий иллюзияларга асосланган Париж аҳолиси ҳаёти тасвирланган. Переc ўзининг мураккаб ёзув услуби билан ажралиб туради. Унинг 1969-йилда наш этилган 300 саҳифали „Ла диспаритион“ романи табиий гап тузилиши ва тўғри грамматика қоидаларига асосан ёзилган бўлсада, асарда фақат „э“ ҳарфини ўз ичига олмаган сўзлар иштирок этган. Асар инглиз тилига 1994-йилда „А Воид“ номи остида Гилберт Адаир томонидан таржима қилинган. Унинг 1972-йилда чоп этилган „Лес ревенентес“ қиссаси эса „Ла диспаритион“ романини тўлдирувчи ўзига хос асар бўлиб, унда фақат „э“ ҳарфи ишлатилган.
Унинг „W оу ле соувенир д’энфанcе“ (1975) асари эса автобиографик асар сифатида талқин этилган.
Давид Беллос Переcнинг бир неча асарларини таржима қилган ва у ҳақида „Георгес Переc: А Лифе ин Wордс“ номли биографик асар ёзган. Ушбу асар 1994-йилда Аcадéмиэ Гонcоурт мукофотини қўлга киритган.
Париждаги Георге Переc ассоциацияси муаллиф ҳақида кенг архивлар тўпламига эга[5].
Переcнинг 1992-йилда дастлаб нашр этилиши рад этилган „Гаспард пас морт“ номли романи йўқ бўлиб кетган дея тахмин қилинган, аммо асар Переcнинг дўсти Алаин Гуéриннинг уйидан Давид Беллос томонидан топилган. Роман бир неча маротаба қайта ишланган[6] ва 2012-йилда „Ле Cондоттиèре“ номи остида нашр этилган. Асар инглиз тилига 2014-йилда „Портраит оф а Ман“ номи билан Беллос томонидан таржима қилинган[7] Тҳе инитиал титле борроwс тҳе наме Гаспард фром тҳе Паул Верлаине поэм „Гаспар Ҳаусер Чанте“[2].
Мукофотлари
1982-йилда кашф этилган 2817-сонли астероид Переc шарафига номланган. 1994-йилда Парижнинг 20-округидаги кўча унинг номи билан аталган. Франсия почта хизмати 2002-йилда унинг шарафига атаб марка чиқарган. Яратган асарлари учун Переc 1965-йилда Прих Ренаудот, 1974-йилда Прих Жеан Виго ва 1978-йилда Прих Мéдиcис мукофотларини қўлга киритган. У 80 ёшга тўлган кунда Гоогленинг бош саҳифасида унинг таваллуди акс эттирилган постер тақдим этилган[8].
Ишлари
Китоблари
| Йили | Франсузча | Инглизча таржимаси |
|---|---|---|
| 1965-йил | Лес Чосес (Парис: Ренé Жуиллард, 1965) | Тҳингс: А Сторй оф тҳе Сихтиэс, транс. бй Ҳелен Лане (Неw Ёрк: Грове Пресс, 1967); Тҳингс: А Сторй оф тҳе Сихтиэс ин Тҳингс: А Сторй оф тҳе Сихтиэс & А Ман Аслеэп транс. бй Давид Беллос анд Андреw Леак (Лондон: Винтаге, 1999) |
| 1966-йил | Қуэл петит вéло à гуидон чромé ау фонд де ла cоур? (Парис: Деноëл, 1966) | Wҳич Мопед wитҳ Чроме-платед Ҳандлебарс ат тҳе Баcк оф тҳе Ярд?, транс. бй Иан Монк ин Тҳреэ бй Переc (Ҳарвилл Пресс, 1996) |
| 1967-йил | Ун ҳомме қуи дорт (Парис: Деноëл, 1967) | А Ман Аслеэп, транс. бй Андреw Леак ин Тҳингс: А Сторй оф тҳе Сихтиэс & А Ман Аслеэп (Лондон: Винтаге, 1999) |
| 1969-йил | Ла Диспаритион (Парис: Деноëл, 1969) | А Воид, транс. бй Гилберт Адаир (Лондон: Ҳарвилл, 1994) |
| 1969-йил | Петит траитé инвитант à ла дécоуверте де л’арт субтил ду го, wитҳ Пиэрре Луссон анд Жаcқуэс Роубауд (Парис: Чристиан Боургоис, 1969) | А Шорт Треатисе Инвитинг тҳе Реадер то Дисcовер тҳе Субтле Арт оф Го, транс. бй Петер Cонсенстеин (Cамбридге, МА: Wакефиэлд Пресс, 2019) |
| 1972-йил | Лес Ревенентес, (Парис: Эдитионс Жуллиард, 1972) | Тҳе Эхетер Техт: Жеwелс, Сеcрец, Сех, транс. бй Иан Монк ин Тҳреэ бй Переc (Ҳарвилл Пресс, 1996) |
| 1972-йил | Диэ Масчине, (Стуттгарт: Реcлам, 1972) | Тҳе Мачине, транс. бй Улрич Счöнҳерр ин „Тҳе Ревиэw оф Cонтемпорарй Фиcтион: Георгес Переc Иссуэ: Спринг 2009 Вол. ХХИХ, Но. 1“ (Чиcаго: Далкей Арчиве, 2009) |
| 1973-йил | Ла Боутиқуэ обсcуре: 124 рêвес, (Парис: Деноëл, 1973) | Ла Боутиқуэ Обсcуре: 124 Дреамс, транс. бй Даниэл Левин Беcкер (Мелвилле Ҳоусе, 2013) |
| 1974-йил | Эспècес д'эспаcес (Парис: Галилéэ 1974) | Спеcиэс оф Спаcес анд Отҳер Пиэcес, эд. анд транс. бй Жоҳн Стурроcк (Лондон: Пенгуин, 1997; рев. эд. 1999) |
| 1974-йил | Улcéратионс, (Библиотҳèқуэ оулипиэнне, 1974) | — |
| 1975-йил | W оу ле соувенир д’энфанcе (Парис: Деноëл, 1975) | W, ор тҳе Меморй оф Чилдҳоод, транс. бй Давид Беллос (Лондон: Ҳарвилл, 1988) |
| 1975-йил | Тентативе д'éпуисемент д’ун лиэу парисиэн (Парис: Чристиан Боургоис, 1975) | Ан Аттемпт ат Эхҳаустинг а Плаcе ин Парис, транс. бй Марc Лоwентҳал (Cамбридге, МА: Wакефиэлд Пресс, 2010) |
| 1976-йил | Алпҳабец иллуст. бй Дадо (Парис: Галилéэ, 1976) | — |
| 1978-йил | Же ме соувиэнс, (Парис: Ҳачетте, 1978) | Мемориэс, транс./адаптед бй Гилберт Адаир (ин Мйтҳс анд Мемориэс Лондон: ҲарперCоллинс, 1986); И Ремембер, транс. бй Пҳилип Террй анд Давид Беллос (Бостон: Давид Р. Године, 2014) |
| 1978-йил | Ла Виэ моде д’эмплои (Парис: Ҳачетте, 1978) | Лифе: А Усер'с Мануал, транс. бй Давид Беллос (Лондон: Винтаге, 2003) |
| 1979-йил | Лес моц cроисéс, (Мазарине, 1979) | — |
| 1979-йил | Ун cабинет д’аматеур, (Балланд, 1979) | А Галлерй Портраит, транс. бй Иан Монк ин Тҳреэ бй Переc (Ҳарвилл Пресс, 1996) |
| 1980-йил | Ла Cлôтуре эт аутрес поèмес, (Парис: Ҳачетте, 1980[9] | — |
| 1980-йил | Рécиц д’Эллис Исланд: Ҳистоирес д’эрранcе эт д’эспоир, (ИНА/Éдитионс ду Сорбиэр, 1980) | Эллис Исланд анд тҳе Пеопле оф Америcа (wитҳ Роберт Бобер), транс. бй Ҳаррй Матҳеwс (Неw Ёрк: Неw Пресс, 1995) |
| 1981-йил | Тҳéâтре И, (Парис: Ҳачетте, 1981) | — |
| 1982-йил | Эпитҳаламес, (Библиотҳèқуэ оулипиэнне, 1982) | — |
| 1985-йил | Пенсер Cлассер (Парис: Ҳачетте, 1985) | Тҳоугҳц оф Сорт, транс. бй Давид Беллос (Бостон: Давид Р. Године, 2009) |
| 1986-йил | Лес моц cроисéс ИИ, (П. О. Л.-Мазарине, 1986) | — |
| 1989-йил | 53 Жоурс, унфинишед новел эд. бй Ҳаррй Матҳеwс анд Жаcқуэс Роубауд (Парис: П. О. Л., 1989) | 53 Дайс, транс. бй Давид Беллос (Лондон: Ҳарвилл, 1992) |
| 1989-йил | Л’инфра-ординаире (Парис: Сеуил, 1989) | — |
| 1989-йил | Воэух, (Парис: Сеуил, 1989) | Wишес, транс. бй Мара Cологне Wйтҳе-Ҳалл (Cамбридге, МА: Wакефиэлд Пресс, 2018) |
| 1990-йил | Же суис нé, (Парис: Сеуил, 1990) | — |
| 1991-йил | Cантатрих сопраниcа Л. эт аутрес écриц сcиэнтифиқуэс, (Парис: Сеуил, 1991) | „Cантатрих сопраниcа Л. Сcиэнтифиc Паперс“ wитҳ Ҳаррй Матҳеwс (Лондон: Атлас Пресс, 2008) |
| 1992-йил | Л. Г.: Уне авентуре дес аннéэс соиханте, (Парис: Сеуил, 1992) | — |
| 1993-йил | Ле Вояге д’ҳивер, 1993 (Парис: Сеуил, 1993) | Тҳе Wинтер Жоурней, транс. бй Жоҳн Стурроcк (Лондон: Сйренс, 1995) |
| 1994-йил | Беаух прéсенц беллес абсентес, (Парис: Сеуил, 1994) | — |
| 1999-йил | Жеух интéрессанц (Зулма, 1999) | — |
| 1999-йил | Ноувеаух жеух интéрессанц (Зулма, 1999) | — |
| 2003-йил | Энтретиэнс эт cонфéренcес (ин 2 волумес, Жосепҳ К., 2003) | — |
| 2008-йил | Л’арт эт ла маниèре д’абордер сон чеф де сервиcе поур луи демандер уне аугментатион (Ҳачетте) | Тҳе Арт оф Аскинг Ёур Босс фор а Раисе, транс. бй Давид Беллос (Версо, 2011) |
| 2012-йил | Ле Cондоттиèре (Éдитионс ду Сеуил, 2012) | Портраит оф а Ман Кноwн ас Ил Cондоттиэре, транслатед бй Давид Беллос (Чиcаго: Университй оф Чиcаго Пресс, 2014) |
| 2016-йил | Л’Аттентат де Саражево (Éдитионс ду Сеуил, 2016) | |
| 2019-йил | Энтретиэнс, cонфéренcес, техтес рарес, инéдиц (ин оне волуме, 1104 п., Жосепҳ К., 2019) |
Филмлари
- Ун ҳомме қуи дорт, 1974
- Лес Лиэух д’уне фугуэ, 1975
- Сéриэ ноире, 1979
- Эллис Исланд
Адабиётлар
Биографияси
- Георгес Переc: А Лифе ин Wордс (1993)
Танқидлар
- Тҳе Поэтиcс оф Эхперимент: А Студй оф тҳе Wорк оф Георгес Переc бй Wаррен Мотте (1984)
- Переc оу лес техтес cроисéс бй Ж. Педерсен (1985). Ин Френч.
- Поур ун Переc леттрé, чиффрé бй Ж.-М. Райнауд (1987). Ин Френч.
- Георгес Переc бй Cлауде Бургелин (1988). Ин Френч.
- Георгес Переc: Траcес оф Ҳис Пассаге бй Паул Счwартз (1988)
- Переcоллагес 1981–1988 бй Бернард Магнé (1989). Ин Френч.
- Ла Мéмоире эт л’облиқуэ бй Пҳилиппе Лежеуне (1991). Ин Френч.
- Георгес Переc: Эcрире Поур Не Пас Дире бй Стелла Бéҳар (1995). Ин Френч.
- Поéтиқуэ де Георгес Переc: „…уне траcе, уне марқуэ оу қуэлқуэс сигнес“ бй Жаcқуэс-Денис Бертҳарион (1998) Ин Френч.
- Георгес Переc Эт И’Ҳистоире, эд. бй Cарстен Сестофт & Стеэн Билле Жоргенсен (2000). Ин Френч.
- Ла Гранде Cатена. Студи су „Ла Виэ моде д’эмплои“ бй Риналдо Риналди (2004). Ин Италиан.
Манбалар
- ↑ Женнй Давидсон, Реадинг Стйле: А Лифе ин Сентенcес, Cолумбиа Университй Пресс, 2014, п. 107: „И ҳаве ан алмост Бретон наме wҳич эверёне спеллс ас Пéреc ор Перреc—мй наме иснът wриттен эхаcтлй ас ит ис проноунcед.“
- ↑ 2,0 2,1 Давид Беллос. Георгес Переc: А Лифе ин Wордс : а Биограпҳй. Д. Р. Године, 1993 — 108-бет. ИСБН 978-0-87923-980-0.
- ↑ „Л'écрит тоуарег ду сабле ау папиэр.Ун тйпограпҳе франçаис а ретрансcрит л'алпҳабет дес ҳоммес ду дéсерт.“ (фр). Либератион (1996-йил 27-июл). Қаралди: 2021-йил 7-август.
- ↑ „Лес тристес éпоусаиллес д'Андин Баснода, Пиэрре ди Сcиулло & Бернард Магнé“ (фр). Cабинет Переc. 2007-йил 5-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 22-август.
- ↑ „Ассоcиатион Георгес Переc“.
- ↑ „Тҳе Леттер Ванишес“ (Wайбаcк Мачине сайтида 3 Новембер 2018 санасида архивланган) бй Жамес Гиббонс, Боокфорум, Деcембер/Жануарй 2006
- ↑ „Георгес Переc’с Лост Новел“ бй Давид Беллос, Тҳе Неw Ёрк Ревиэw оф Боокс, 8 Април 2015
- ↑ „Георгес Переc'с 80тҳ Биртҳдай“. www.гоогле.cом. Қаралди: 2016-йил 7-март.
- ↑ Георгес Переc: „Ле гранд палиндроме“ (Wайбаcк Мачине сайтида 5 Жануарй 2014 санасида архивланган) ин Ла cлôтуре эт аутре поèмес, Ҳачетте/Cоллеcтион П. О. Л., 1980
Ҳаволалар
- Л’Ассоcиатион Георгес Переc, ин Френч
- Же ме соувиэнс де Георгес Переc – cомпреҳенсиве сите ин Френч бй Жеан-Беноîт Гуинот, wитҳ эхтенсиве библиограпҳй оф сеcондарй материал анд линкс
- Университé МcГилл: ле роман селон лес романcиэрс (Френч) (Wайбаcк Мачине сайтида 16 Марч 2012 санасида архивланган) Инвенторй анд аналйсис оф Георгес Переc нон-новелистиc wритингс абоут тҳе новел
- Реадинг Георгес Переc, бй Wаррен Мотте
- Переc'с "Негативе Аутобиограпҳй", Wайбаcк Мачине сайтида (23 Деcембер 2007 санасида архивланган)
- Рécиц д'Эллис Исланд' ИМДбда
- Ун ҳомме қуи дорт ИМДбда
- Лес Лиэух д'уне фуге ИМДбда
- Георгес Переc ат ИМДб
- Георгес Перèc о ла Литература cомо Арте Cомбинаториа. Инструccионес де усо | ин Спаниш | бй Адолфо Васқуэз Роccа
- Пенсар й cласифиcар; Георгес Перèc, эсcритор й трапеcиста | ин Спаниш | бй Адолфо Васқуэз Роccа ПҳД