Гепатит

Гепатит (юнонча: ҳепар; ҳепатос - жигар) - жигар яллиғланиши билан кечадиган касалликлар гуруҳи ҳисобланади. Инфексион (вирусли гепатит А, Б,C,Д,Э) ёки инфексиясиз гепатит (овқатдан заҳарланиш) ҳамда бирламчи ва иккиламчи инфексион гепатит ҳисобланади. Гепатит бруцеллёз, безгак касалликлар, шунингдек, сурункали меъда ичак касалликларида кузатилади. Гепатит ўткир ва сурункали бўлади. О'ткир гепатитда кўз оқи ва бадан саргайиши, жигар катталашиш, жигар соҳасида оғирлик ва оғриқ пайдо бўлади, беморнинг кўнгли айниб, қусади, иштаҳаси йўқолади, оғзи тахир бўлиб қолади. Баъзан ҳомиладорлик токсикозларида ҳам ўткир гепатит рўй беради. Ўткир гепатит ўз вақтида даволанмаса ёки бемор парҳез қилмаса, жигарнинг махсус (паренхиматоз) тўқимаси бириктирувчи тўқима билан алмашинади. Баъзи ҳолатларда ўткир гепатит 2-3 ойга чўзилиб, сурункали гепатетга айланиш ҳолатлари юзага келади. Касалликнинг бошланиш даврида беморнинг аҳволи деярли ўзгармайди ҳатто ишлайверади, касаллик эса зўрая бориши натижасида беморнинг кўз оқи ва бадани сарғая бошлайди. Гепатитга чалинган бемор ётиши, жигар соҳасини иссиқ тутиши керак. Бемор овқатида осон ҳазм бўладиган углевод, оқсил ва витаминлар етарли бўлиши ва ёғ кам бўлиши керак. Кўпроқ ҳўл мева, сабзавотлар шарбати, қанд-шакар, мураббо, асал, шунингдек, енгил ҳазм бўладиган овқатлар -сиргуруч, шовла, сут, қатиқ, пишлоқ ва творог буюрилади.

Гепатит (юнонча: ἡпáтῖтíс, дан ἥпар — жигар) — яллиғланиш касалликлар жигар турли, йилда шу жумладан вирусли этиология. Умумий маънода, у жигарнинг ҳар қандай яллиғланишини тавсифлайди. 2016-йилда ўтказилган йирик халқаро тадқиқот гепатитдан ўлим даражаси сил, безгак ва ОИВ. Жаҳон гепатитга қарши кураш куни 28-июл куни нишонланади.

Гепатит белгилари

Сариқлик — жигар яллиғланишининг энг сезиларли аломати, жигар томонидан қайта ишланмаган билирубин қон оқимига кириб, терига ўзига хос сарғиш ранг берганда пайдо бўлади. Бироқ, гепатитнинг бошқа шакллари ҳам кенг тарқалган. Баъзида унинг бошланиши грипп га ўхшайди: иситма, бош оғриғи, тана оғриғи ва бошқалар, шунинг учун вирусли гепатит белгилари намоён бўлади. Ўнг гипохондриядаги оғриқ одатда жигар пардаси чўзилиши (жигар кенгайиши) туфайли юзага келади ёки ўт пуфаги ва ошқозон ости бези билан боғлиқ бўлиши мумкин. Оғриқ зерикарли, узоқ муддатли, оғриқли ёки кучли бўлиши ва ўнг елкага ҳам тарқалиши мумкин.

Гепатитнинг клиник жиҳатлари

Гепатитнинг клиник кечишининг иккита асосий шакли мавжуд: „ўткир“ ва „сурункали“ ўткир шакли вирусли табиатдаги гепатит учун, шунингдек, заҳарланиш натижасида келиб чиққан гепатит учун, шу жумладан кучли заҳарлар. Гепатитнинг ўткир шаклида беморнинг умумий аҳволининг сезиларли даражада ёмонлашиши, тананинг умумий интоксикацияси белгиларининг ривожланиши ва жигар фаолиятининг бузилиши (иситма, айрим ҳолларда сариқликнинг ривожланиши ва бошқалар) кузатилади. Шунингдек, трансаминазаларва умумий билирубин қон даражасининг ошиши.Ўткир гепатит беморнинг тўлиқ тикланиши билан тугайди, аммо баъзи ҳолларда касалликнинг ўткир босқичидан сурункали ҳолатга ўтиш кузатилади. Ўткир шакли вирусли табиатдаги гепатит учун, шунингдек, заҳарланиш натижасида келиб чиққан гепатит учун, шу жумладан кучли заҳарлар унга хосдир. Сурункали шакли мустақил равишда ривожланиши мумкин (масалан, этил спирти билан сурункали заҳарланиш билан) ёки ўткир гепатит (вирусли гепатит Б, Д) ривожланиши давом этиши мумкин. Сурункали гепатитнинг клиник кўриниши ёмон, касаллик узоқ вақт давомида шакилланиб зўрайиб бўради. Сурункали гепатитда жигар ҳужайралари аста-секин бириктирувчи тўқима билан алмаштирилади, шунинг учун кўп ҳолларда даволанмаган сурункали гепатит жигар сиррози ривожланиши. Сурункали гепатит билан оғриган беморларда бирламчи жигар саратони ривожланиш хавфи юқори. Сурункали вирусли гепатит Б, C, Д айрим ҳолларда антивирал терапияга жавоб беради. Даволаш тажрибали гепатолог томонидан амалга оширилади.

Гепатит этиологияси

Жигар яллиғланиши (гепатит) жигарнинг паренхимасини шикастлаши мумкин бўлган турли омиллар (гепатотроп омиллар) таъсирида юзага келиши мумкин. Гепатитнинг Этиотропик таснифини ўз ичига олган. 1. Юқумли (вирусли) гепатит:

• Гепатит А
• гепатит Б
• Гепатит C
• Гепатит Д
• Гепатит Э
• Гепатит Ф
• Гепатит Г
• Гепатитнинг таркибий қисми сифатида: Сарғайма, ситомегаловирус инфексияси, қизилча, паротит, инфекция Эпстеин -Барр вирус, турли инфексиялар герпеса, Ласса иситмаси , ОИТСа. Бактериал гепатит: лептоспирозе, сифилисе билан.
• Паразитар гепатит: амоэбиасисе, токсоплазмозе, фасcиолиасисе, описторхиазе, счистосомиасисе билан

2. Токсик гепатит: Алкогол гепатит

• Дори воситаларидан келиб чиққан гепатит турли кимёвий моддалар билан заҳарланиш натижасида юзага келган гепатит ҳисобланади

3. Радиацион гепатит (Нурланиш касаллиги|нурланиш касаллиги компоненти)

4. Аутоиммун гепатит

5. Ишемик гепатит

Қон ёки кислород билан таъминланмаганлиги сабабли жигарнинг диффуз шикастланиши.

Гепатит А

Гепатит А (Боткин касаллиги) Пиcорнавиридаэ оиласига мансуб РНК таркибида бўлган гепатит А вируси сабаб бўлади. Касаллик юқади. Юқумли қўзғатувчининг юқиш механизми Фекал-орал хун йўли. Вирус инсон танасига ифлосланган озиқ-овқат, сув ва уй-рўзғор буюмлари орқали киради. Инфексиянинг асосий манбаи касалликнинг аниктерик шакллари бўлган беморлардир. Вирус инкубация даврида ва касалликнинг бошланишида беморнинг нажаси билан чиқарилади. Ошқозон-ичак трактига кирганда вирус шиллиқ қават ичак орқали кириб боради ва қон оқими билан жигарга ўтади, у ерда у жойлашган жигар ҳужайра ичига киритилади ва фаол кўпая бошлайди. Инкубация даври ўртача 15-30 кун, 7 кундан 50 кунгача ўзгариб туради. Жигарнинг шикастланиши вируснинг гепатоцитларга (жигар ҳужайралари) бевосита ҳалокатли таъсири билан боғлиқ. Гепатит А вируси кислотага чидамли конвертга эга. Бу ифлосланган озиқ-овқат ва сувдан келиб чиққан вирусларнинг ошқозоннинг кислотали ҳимоя тўсиғидан ўтишига ёрдам беради. Клиник кўринишларнинг оғирлиги жигарнинг шикастланиш даражасига қараб ўзгаради. Булар: ўткир (иктерик) шакл, субакут (аниктерик) ва касалликнинг субклиник шакли (клиник кўринишлар деярли йўқ). Асосий белгилари: умумий безовталик, иситма, мушак оғриғи, қусиш, диарея, жигар кенгайиши, сийдикнинг тўқ ранг. тери ва шиллиқ пардаларнинг иктерик ранги ўзгариши кузатлади.Ўткир гепатит қон зардобидаги иммуноглобулин синфидаги антикорлар томонидан текширилади. Касалликдан кейин умрбод иммунитет иммуноглобулинлар туфайли ривожланади.

Гепатит Б

Гепатит Б вируси Ҳепаднавиридаэ тоифасига мансуб, ДНК ўз ичига олган вируслардан бўлиб, у Гепатит Б вируси томонидан қўзғатилади. Ушбу вирус одамда ҳам ўткир, ҳам сурункали шакллардаги гепатитга сабаб бўлиши мумкин. Сурункали гепатит, гепатит Б билан касалланган катта ёшли беморларнинг тахминан 10 фоизида ривожланади. Гепатитга қарши эмлаш мавжуд. Инфексиянинг ўткир ва сурункали шаклдаги гепатит билан касалланган беморлар ҳамда вирус ташувчилар.

Вирус табиий ва сунъий йўллар билан юқади, бунда парентерал йўл кенг тарқалган. Табиий йўллар орасида жинсий йўл орқали юқиши энг кенг тарқалган ҳисобланади. Шунингдек, касаллик онадан болага туғруқ пайтида ёки ҳомиладорлик даврида транспласентал йўл билан юқиши мумкин.Сунъий юқиш йўллари орасида эса ифлосланган қон ёки қон таркибий қисмларини қуйиш, шунингдек, стерилизация қилинмаган жарроҳлик ёки стоматологик асбоб-ускуналар, шприцлардан фойдаланиш кабилар киради. Инфексия юқиши учун 0,0001 мл қоннинг ўзи етарли бўлади,

Вирус қон оқими орқали жигарга кириб, гепатоцитлар (жигар ҳужайралари) ичига жойлашади. Вирус ҳужайра ичида кўпайганлиги сабабли, гепатоцитлар мембранасида вирус оқсиллари пайдо бўлади. Бу оқсиллар иммун тизими томонидан аниқланиб, иммун жавобини юзага келтиради. Жигар ҳужайраларининг нобуд бўлиши Т-лимфоцитлар (қотил ҳужайралар) таъсирида содир бўлади.

Инкубация даври (кулуçка муддати) 50 кундан 180 кунгача давом этиши мумкин. Гепатит Б нинг клиник кўринишлари кўп жиҳатдан гепатит А га ўхшайди. Кўпинча „иктерик шакл“ (сариқлик билан кечувчи) ривожланади. Беморлар ҳазм қилиш бузилишлари, бўғимлардаги оғриқлар, ҳолсизликдан шикоят қилишади. Баъзи ҳолларда терида қичишувчи тошмалар пайдо бўлади. Сариқлик беморнинг аҳволи ёмонлашгани сари кучайиб боради. Энг кўп учрайдиган шакллар – касалликнинг „ўртача“ ва „оғир“ турларидир. Гепатит А га қараганда, гепатит Б да жигар дисфунксияси оғирроқ кечади. Касаллик холестатик синдром билан, касалликнинг узоқ давом этиши ва қайталаниши ҳамда жигар комаси ривожланиши билан кечиши мумкин.

Беморларнинг тахминан 10 фоизида гепатит Б нинг ўткир шакли „сурункали фаол“ ёки „сурункали доимий шакл“га ўтади, бу эса вақт ўтиши билан жигар сиррози ривожланишига олиб келиши мумкин. Касалликдан сўнг узоқ муддатли иммунитет ҳосил бўлади. Профилактика мақсадида аҳолини режалаштирилган тарзда эмлаш амалга оширилади.

Гепатит Б ни лабораторияда ёки уйда аниқлаш учун тест чизиқлари ёрдамида тезкор тестлардан фойдаланиш мумкин. Гепатит Б га антитаначаларни аниқлайдиган иммунохроматографик тезкор тестлар 10-15 дақиқада касалликнинг бор-йўқлигини ишончли ва хавфсиз аниқланилади. Тадқиқот учун материал сифатида бармоқдан олинган қон ишлатилади. Агар тест мусбат натижа берса, индикаторда 2 та бинафша чизиқ пайдо бўлади. Салбий натижа эса назорат зонасида битта чизиқ билан ифодаланади. Синов зонасида битта чизиқ ёки умуман чизиқлар пайдо бўлмаса, таҳлилни янгитдан ва янги кўрсаткичи такрорланади.

Гепатит Б ни замонавий антивирал дорилар билан тўлиқ даволаш имконияти чекланган. Пегилатланган интерферон сурункали гепатит Б билан оғриган беморларни даволашда биринчи танлов дори сифатида тавсия этилиши мумкин. Сурункали вирусли гепатит, хусусан, гепатит Б даволашда интерферон терапиясининг депрессия, дерматологик муаммолар ва бошқа ножўя таъсирлари туфайли даволаш тажрибали юқумли касаллик гепатологи назорати остида амалга оширилади

Гепатит C

Гепатит C Флавивиридаэ оиласига мансуб, РНК ўз ичига олган гепатит C вируси (ҲCВ) туфайли юзага келади. Ҳозир гепатит C вирусининг 11 та асосий генотипи мавжуд: 1а, 1б, 1c; 2а, 2б, 2c; 3а, 3б; 4а, 4б, 4c, 4д, 4э; 5а; 6а; 7а, 7б; 8а, 8б; 9а; 10а; 11а. Гепатит C (илгари А бўлмаган ва Б бўлмаган гепатит деб аталган, ҳозир эса тизимли ҲCВ инфексияси деб юритилади) ифлосланган қон билан алоқа орқали юқади. Ушбу касаллик сурункали гепатитнинг ривожланишига олиб келиши мумкин, натижада циррози ва жигар саратони пайдо бўлади. Гепатит C га қарши эмлаш мавжуд эмас.

Гепатит C вируси билан оғриган беморлар, агар улар гепатит А ёки Б билан касалланган бўлса, оғир гепатит ривожланишига мойил бўлишади, шунинг учун гепатит C билан оғриган барча беморлар гепатит А ва Б га қарши эмланишлари керак. Одатда, инфексияланган 100 кишидан 3-5 нафари касаллик туфайли вафот этади. Хавф гуруҳига асосан қон ва қон маҳсулотлари билан ишловчилар, қон қуйилганлар, жарроҳлик операциялари ўтказганлар, умумий шприцлардан фойдаланиб гиёҳванд моддаларни истеъмол қилганлар ва жинсий алоқада ҳимояланмаганлар киради. Инфексия эпиляторлар, маникюр асбоблари, соқол олиш ускуналари каби нарсаларни умумий ишлатиш орқали ҳам юқиши эҳтимол кам.

Гепатит C вируси билан касалланганларнинг 15-20 фоизи ўз иммунитет тизими ёрдамида мустақил даволанади, деб ишонилади. Бошқа беморларда касаллик сурункали шаклга ўтади. Сурункали беморларнинг тахминан 20 фоизи ёки жигар саратони ривожланиш хавфи остида. Сурункали гепатит C нинг клиник кўринишида энг характерли белгилар астеник синдром: заифлик, чарчоқ, меҳнат қобилиятининг пасайиши ва уйқу бузилиши ҳисобланади.

АҚШда гепатит C ни даволаш нархи бир курс учун 70 минг долларгача маблағ талаб этилади. Ҳиндистон ва Мисрда генетик ва замонавий дорилар мавжуд бўлиб, уларнинг курси тахминан 500-1000 долларни ташкил қилади ва асосан даромади паст бўлган мамлакатлар учун мўлжалланган. Даволашда импорт қилинган дорилар ҳамда уларнинг русча аналоглари қўлланади. Даволашнинг нархи, муддати ва самарадорлиги вирус генотипига, беморнинг ёши ва жинси, касалликнинг давомийлиги ва бошқа омилларга боғлиқ.

Ҳозирги вақтда антивирал терапияда софосбувирни даcлатасвир, ледипасвир ёки велтапасвир билан комбинациялаш энг самарали ҳисобланади. Бундай даволаш натижалари 95-98 фоиз одамларда кузатилади. Олдинги даволаш режимларида 3-генотип энг яхши жавоб берган бўлса-да, замонавий дорилар билан расм ўзгарган. Янги дори воситаларининг деярли ҳеч қандай ножўя таъсири йўқ.

Гепатит C ни олдини олиш ва ўз вақтида аниқлаш учун профилактика чораларига риоя қилиш зарур. Ҳозирги вақтда ҲCВ инфексиясини ташхислашда асосий усуллар ЭЛИСА ва ПCР (полимераза занжири реакцияси). ҳисобланади. Жигарнинг ҳолатини аниқлаш учун эса фиброскан ёки жигар биопсияси қўлланади.

Гепатит Д

Гепатит Д (гепатит делта) гепатит Д вируси томонидан қўзғатилади ва жигарнинг катта шикастланиши билан ўткир ривожланиш билан тавсифланади. Делта вируси жигар ҳужайраларида фақат гепатит Б вируси мавжуд бўлганда кўпайиш қобилиятига эга, чунки делта вируси зарралари гепатит Б вируси оқсилларини ҳужайрадан чиқиш учун ишлатади. Вируснинг манбаи касал одам ёки вирус ташувчисидир. Д вируси билан инфекция вирус тўғридан-тўғри қонга кирганда содир бўлади. Юқиш йўллари гепатит Б ёки C га ўхшайди. Кулуçка муддати 3 дан 7 ҳафтагача давом этади. Клиник кўриниш вирусли гепатит Б га ўхшайди, аммо касалликнинг кечиши одатда оғирроқ. Касалликнинг ўткир шакллари беморнинг тўлиқ тикланишига олиб келиши мумкин. Бироқ, айрим ҳолларда (ко-инфекцияланган гепатит Б беморларнинг 3% ва ҲБсАг ташувчиларнинг 90%) сурункали гепатит ривожланиб, жигар сиррозига олиб келади. Гепатит Б га қарши эмлаш гепатит Д инфекциясидан ҳимоя қилади. Даволашнинг нархи, даволаниш муддати ва даволаниш эҳтимоли вируснинг генотипига, беморнинг ёши ва жинсига, касалликнинг давомийлигига ва бошқа омилларга боғлиқ. Ҳозирги вақтда антивирал терапия софосбувир билан даcлатасвир, ледипасвир ёки велтапасвир билан комбинацияланган терапия ҳисобланади. Бундай даволанишнинг рағбатлантирувчи натижалари 95-98% одамларда кузатилади. Эски даволаш режимлари билан генотип 3 даволашга энг яхши жавоб берди. Ҳозир расм ўзгарган. Замонавий дори воситаларидан деярли ҳеч қандай ён таъсири йўқ. Аввало, сиз вирусни олдини олиш ва ўз вақтида аниқлаш ҳақида ўйлашингиз керак. Ҳозирги вақтда ҲCВ инфекциясини ташхислаш учун асосий усул ЭЛИСА ва ПCР (полимераза занжири реакцияси). Жигарнинг ҳолатини аниқлаш учун фибросcан ва / ёки жигар биопсияси ўтказилади.

Гепатит Э

Гепатит Э гепатит А га ўхшаш симптомларни келтириб чиқаради, гарчи у баъзан фулминант шаклга ўтиши мумкин, айниқса ҳомиладор аёлларда. Юқиш усуллари бўйича гепатит Э гепатит А га яқин. У вирус билан ифлосланган сув, озиқ-овқат, шунингдек, қон орқали юқиши мумкин. Ўлимга олиб келадиган фулминант гепатит шаклидаги оғир оқибатлар гепатит Э билан гепатит А ва ўткир гепатит Б га қараганда анча тез-тез учрайди. Гепатит Э кўпроқ Марказий Осиё ва Африка мамлакатларида кенг тарқалган. Вирус ХХ асрнинг 80-йиллари бошларида Полиомиэлит ва вирусли энсефалит институтида (Москва) Никита Балаянц бошчилигидаги бир гуруҳ олимлар томонидан топилган ва тавсифланган. Гепатит Ф Одамнинг вирусли гепатитининг яна бир тури, унинг мавжудлиги эпидемиологик маълумотлар ва трансфüзёндан кейинги гепатит билан касалланган беморларнинг индивидуал вирус изолатларининг маймунлари устида ўтказилган тажрибаларда дастлабки тадқиқотлар асосида тахмин қилинади. Трансфüзёндан кейинги аниқ гепатит билан касалланган беморларнинг маълум бир қисми маълум бўлган одам вирусли гепатитининг барча белгилари учун серонегатив бўлиб қолиши ҳақида далиллар мавжуд; турли Ғарб мамлакатларида бу улуш 15-20% га этади. Бундан ташқари, айрим беморларни — трансфüзёндан кейинги гепатит билан касалланиш хавфи юқори бўлган шахсларни, масалан, гиёҳвандлар ёки гемофилия билан оғриган беморларни узоқ муддатли кузатишлар шуни кўрсатдики, уларда сариқликнинг такрорий касалликлари, шу жумладан этиологик жиҳатдан А, Б гепатит вируслари билан боғлиқ бўлмаган. , C, Д, Э ва Г. „Гепатит Ф“ атамаси, эҳтимол, гепатит Б, гепатит C ва гепатит Г дан баъзи хусусиятларига кўра фарқ қилувчи икки хил пост-трансфüзён гепатит вирусларини билдиради. Улардан бири донор қон намуналарида мавжуд эди; у ёғли эритувчиларга чидамли эди ва гепатит C га хос бўлган гепатоцитларда (найчали тузилмалар деб аталадиган) ултраструктура ўзгаришларининг шаклланишига олиб келмади; Гепатит C га қарши иммунитетга эга шимпанзеларнинг инфекцияси гепатитга ўхшаш касалликнинг ривожланишига олиб келди, иммун бўлмаган шимпанзеларнинг инфекцияси эса гепатит C вирусига антикорларнинг пайдо бўлиши билан бирга бўлмади. трансфузион гепатит; резус маймунларини юқтирганда, у гепатитни келтириб чиқарди; бир қатламли ҳужайра култураларида кўпайиш имкониятига эга бўлган ва морфологик хусусиятларига кўра аденовирусга ўхшарди.

Гепатит Г

Гепатит Г вируси (ҲГВ, ГБВ-C) 1995 йилда И. Мушаҳвар бошчилигидаги „Абботт“ компаниясининг илмий гуруҳи томонидан сурункали гепатит C билан касалланган бемордан, кейинчалик гепатит билан касалланган беморлардан ажратилган. нон-А-но-Э" " Вируснинг камида 3 та генотипи ва бир нечта кичик турлари борлиги тахмин қилинган. Юқтиришнинг мумкин бўлган йўллари қон ва жинсий алоқадир, аммо гепатитнинг ўзини келтириб чиқарадими ёки бошқа этиологиянинг гепатити билан боғлиқми, ҳали тўлиқ аниқ эмас. Унинг жигарда бирламчи кўпайиши ҳали исботланмаган. Гепатит Г вируси пегивирус, бир занжирли РНК вируси сифатида таснифланади. Атроф муҳитда беқарор, қайнатилганда дарҳол ўлади.

Токсик гепатит

Гиёҳванд моддалардан келиб чиққан гепатит

Дори воситаларидан келиб чиққан энг кенг тарқалган гепатитга қуйидаги дорилар сабаб бўлиши мумкин:

• Метилдопа
• Исониазид, Рифампицин, Пиразинамид (ва бошқа силга қарши дорилар)
• Фенитоин, Натрий валпроат Зидовудин
• Кетоконазол
• Тетрациклинлар, Кларитромицин гуруҳининг антибиотиклари
• Нифедипин
• Ибупрофен, Индометазин
• Амиодароне
• Гормонал контрацептивлар
• Аллопуринол
• Азатиоприн
• Мелбек

Муайян дорига сезгирлик ҳар бир киши учун фарқ қилади. Умуман олганда, деярли ҳар қандай дори жигар шикастланишига ва турли даражадаги гепатит ривожланишига олиб келиши мумкин. Гепатитнинг айниқса оғир шакллари қуйидаги моддалар билан заҳарланганда ривожланади: аматотоксинлар ва фаллотоксинлар — Аманита ёки Аманита (Пале тоадстоол) жинсига мансуб қўзиқоринларнинг айрим турларининг мева танасининг токсинлари оқ куртак ва бошқалар), Галерина ва Лепиота; оқ фосфор, парацетамол, Тетрахлорид углерод, саноат заҳарлари ва бошқалар.

Аутоиммун гепатит

Бошқа аутоиммун касалликлар сингари, отоиммун гепатит ҳам аёлларда кўпроқ учрайди, умумий касалланиш 100 минг аҳолига тахминан 15-20 кишини ташкил қилади. Отоиммüн гепатит — бу иммунитет тизимининг фаолиятидаги нуқсон натижасида ривожланадиган мустақил касаллик. Ва биринчи навбатда, ўз гепатоцитларига қарши патологик иммунитет реакцияларининг ривожланиши. Бундай ҳолда, жараёнда нафақат жигар, балки ташқи ва ички секрециянинг катта безлари, шу жумладан ошқозон ости бези, қалқонсимон без ва туприк безлари ҳам иштирок этган. Халқаро аутоиммун гепатит тадқиқот гуруҳи отоиммüн гепатит ташхисини „аниқ“ ёки „эҳтимол“ қиладиган хусусиятларни аниқлади. Отоиммüн гепатит фойдасига далиллар:

• аёл жинси;
• сарум аминотрансферазалари (АСТ ва АЛТ) даражасининг ошиши;
• ишқорий фосфатаза (АЛП) нинг паст даражаси;
• қон зардобида ИгГ ортиши билан гипергаммаглобулинемия;
• ижобий антиядровий антикорлар (АНА);
• силлиқ мушакларга антикорлар (АСМ);
• 1-турдаги жигар-буйрак микросомал антикорлари (ЛКМ-1);
• қон зардобида вирусли инфекциялар белгиларининг йўқлиги;
• беморнинг спиртли ичимликларни суиистеъмол қилишни рад этиши;
• қон қуйиш белгилари ёки гепатотоксик дориларни қўллаш тарихи йўқ.

Отоиммун гепатит диагностикаси учун антиядровий антикорларнинг юқори титри (катталарда камида 1:80 ва болаларда 1:20), силлиқ мушакларга қарши антителлар ёки 1-турдаги жигар ва буйрак микросомаларига антителлар мавжудлиги талаб қилинади.

Касаллик статистикаси

ЖССТ маълумотларига кўра, 2017-йил ҳолатига кўра, 325 миллионга яқин одам сурункали гепатит билан яшаган., шу жумладан 257 миллион киши гепатит Б вируси ва 71 миллион киши гепатит C вируси билан яшайди Гепатит А ва Б нинг олдини олишнинг энг самарали усули бу эмлашдир. Россия Федерациясида аҳолини гепатит Б га қарши эмлаш 1996-йилдан бошлаб профилактик эмлашлар миллий календарининг бир қисми сифатида амалга оширилмоқда. 2000 йилдан бери Россияда 100 миллионга яқин болалар, ўсмирлар ва катталар гепатит Б га қарши эмланган. 2017-йилда қарийб 3 миллион киши, шу жумладан, 1,7 миллион бола эмланган. 2017-йилда Россияда ўткир гепатит Б ва C билан касалланиш даражаси кузатилган барча йиллардаги энг паст даражага етди — 100 минг аҳолига 0,9 ва 1,22 ҳолат.

Ҳайвонларда гепатит ташхиси

Анамнез маълумотлари, клиник ва лаборатория текширувлари натижалари ҳисобга олинади. Жигар сиррози, гепатоз, холецистит ва холангитни истисно қилиш керак. Барча ҳолатларда мумкин бўлган этиологик омил ҳисобга олинади. Жигар сиррози иситмасиз сурункали шаклланади. Жигар зич, талоқ катталашган, систит бўлиши мумкин. Ўткир гепатит гепатоздан этиологияси, зўравонлиги ва ҳарорат реакцияси билан ажралиб туради. Сурункали гепатитни гепатоздан фарқлаш қийин. Ёғли гепатозда талоқ катталаштирилмайди.

Ҳайвонларда гепатитни даволаш

Рациондан сифациз озуқа чиқариб ташланади, ёғли овқатлар билан боқиш чекланган, яхши витаминли пичан, пичан, дон консентратлари, кепак пюреси, илдиз сабзавотлари ёки картошка буюрилади. Яйлов даврида нитратлар ва нитритлар миқдори кам бўлган яшил озуқа имкон қадар кўпроқ ишлатилади. Шакарга бой озиқ-овқатларни истеъмол қилишни чеклаш керак, чунки бу жигарда липогенезнинг кучайишига олиб келади.

Манбалар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил