Germanik
Юлий Германик Сезар Клавдиан (лотинча: Германиcус Иулиус Cаэсар Cлаудианус), Тибериус Клавдий Нерон Германик (лотинча: Тибериус Cлаудиус Неро Германиcус), шунингдек, Нерон Клавдий Друсус Германик (лотинча: Неро Cлаудиус Друсус Германиcус), одатда Германик номи билан аталган (милоддан аввалги 15—24-май—10-15—октабр). Германик Рим имперяси ҳарбий раҳбари ва давлат арбоби, 12—18-йиллар консул ва германларнинг кенг кўламли юришлари билан машҳур. У акаси сингари, милоддан аввалги 9-йилда отасини номига Германик „немис“ фахрий номни ўз исмига қўшиб олган.
| Германик Юлий Сезар Клавдиан | |
|---|---|
|
Германик. Кордоба (Испания) бюсти. | |
| Консул Рим империяси 12—18-йиллар | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
15-йил 24-май Рим |
| Вафоти |
19-йил 19-октябр Эпидафна, Антиохия |
| Турмуш ўртоғи | Юлий-Клавдиан |
| Болалари |
1. Неро Юлий Сезар Германик 2. Друс Юлий Сезар 3. Гаюс] Юлий Сезар Август Германик 4. Юлия Агриппина 5. Жулия Друсилла 6 . Юлия Ливилла 7. Тиберий Юлий Сезар 8. Юлий Сезар 9. Гай Юлий Сезар |
| Онаси | Кичик Антония |
| Отаси | Неро Клавдий Друсус |
Исми
Германикнинг праэноменлари номаълум, лекин у одатда „Друсус“ деб аталган отаси ёки унинг амакиси Тибериус Клавдий Нерон шарафига Нерон Клавдий Друсус деб номланган бўлиши мумки[1]. У Германиядаги ғалабалари шарафига отасини вафотидан кейин Германик таҳаллусини олган, шундан сўнг у милоддан аввалги 9-йилда оиланинг расмий бошлиғи бўлган[2][3]. Милодий 4-йилда у Тиберийнинг ўғли ва меросхўри сифатида тан олинган. Натижада, Германик Юлий оиласи билан қариндош бўлиб қолган. Римликларнинг анъаналарига кўра, у „Юлий Сезар“ номини олган ва ўз агноменини сақлаб қолиб, Германик Юлий Сезарга айланган. Германик Юлия томонидан асраб олинганидан сўнг, унинг укаси Клавдий отасининг ягона қонуний вакили бўлган ва оиланинг янги бошлиғи сифатида „Германик“ агноменини исмига қўшиб олган[4].
Оиласи ва умрининг бошланғич йиллари
Германик милоддан аввалги 15-йил 24-майда Римда туғилган[5]. Нерон оиласида Клавдий Друс кенжа фарзанд ва Антония катта ўғил эди. Сеянус фитнасининг иштирокчиси Ливилла Рим императори ва Клавдий Германикнинг укаси ва синглиси бўлган. Унинг бувиси Ливия эди, у бобоси Тиберий Клавдий Нерон билан ажрашган ва Германик туғилишидан тахминан 24-йил олдин император Октавиан Августга турмушга чиқган эди. Германикнинг онаси томонидан бобоси ва бувиси триумвир Марк Антони ва Августнинг синглиси Кичик Октавия эди. Германик илк Рим империясининг биринчи император сулоласи эди ва Хулио-Клавдийлар сулоласининг асосий шахси бўлган. Августнинг жияни бўлишдан ташқари, у иккинчи император Тиберийнинг жияни эди, унинг ўғли Гай учинчи император эди, Калигула ўрнига Германикнинг укаси Клавдий, унинг набираси эса бешинчи император Нерон бўлган.
Милоддан аввалги 4-йилда Августнинг вориси Гай Сезар вафот этган. Узоқ вақт давомида у Германикни ўзининг меросхўри деб ҳисобламаган. Ливиа уни Ливиянинг биринчи турмушидан Тибериус Клавдий Неронга бўлган ўгай ўғли Тиберийни танлашга ҳаракат қилган. Ворислик шартномасининг бир қисми сифатида Август милодий 26-июн 4-да Тиберийни асраб олган, лекин биринчи навбатда ундан Германикни қабул қилишни талаб қилган, шу тариқа уни Тиберийдан кейин ворислик қаторига қўшган ва уни Юлийнинг расмий аъзосига айлантирган. Кейинги йили Германик Августнинг набираси Агриппина Элдерга уйланган, бу император оиласи билан алоқаларини янада мустаҳкамлаш мақсадида эди[6][7]. Эр-хотиннинг тўққиз фарзанди бор эди[8]: Нерон Юлий Сезар; Друсус Сезар; Тибериус Юлий Сезар (император Тиберий билан адаштирмаслик керак); номаълум исмли бола (одатда Игнотус деб аталган); Катта йигит, ёш йигит (келажак император „Калигула“), Агриппина кичик (келажак императори), Юлия Друсилла ва Юлия Ливилла. Фақат олтита боласи яшаб қолган; Тиберий ва Игнот гўдаклик чоғларида, Гай эса эрта болаликда вафот этган.
Таржимаи ҳоли

Умрининг 6-йилда Германик ўгай отаси билан биргаликда Друсус отасининг хотирасига бағишланган катта ўйинлар уюштирган[9]. Бу вақт давомида у аукторлар коллежига ўқишга кирган, қонунда белгиланган муддатдан 5 йил олдин давлат лавозимларида ишлаш ҳуқуқини қўлга киритган[10].
7-йилда Германик квестор этиб тайинланган. Кейин Август уни Далматияга Тиберийга ёрдам бериш учун юборган, у ерда у фақат озод қилинганлардан иборат қўшин бошида қўзғолонни бостириш билан шуғулланган. У ерда Германик ўзининг биринчи ғалабасини Далматия қабиласи Мазей устидан қўлга киритган. 9-йилда қўзғолоннинг асосий марказларини бостиргандан сўнг Тиберий Римга йўл олган ва Германик қолган мустақил қалъаларни қамал қила бошлаган. У Сплонумни қўлга киритган, аммо Ретиниумни қамал қилиш пайтида катта йўқотишларга учраган. Кейин Германик Серетий ва бошқа қал’аларни эгаллаб олган. Аммо Далматиядаги тартибсизликлар ҳали ҳам тўхтамаган эди ва Август Тиберийни яна у ерга юборишга мажбур бўлган. Тиберий ва Германикнинг бирлашган қўшинлари қўзғолончилар устидан ғолиб бўлишган. Узоқ давом этган таъқиб ва Адетрийни қамал қилишдан сўнг исёнчи Батонни қўлга олган. Кейин Германик яна қўмондонликни ўз қўлига олган ва Ардуба ва унинг атрофидаги ҳудудларни эгаллаган. Римга қайтиб келгач, Германикга зафарли шараф ва претор унвони берилган[11].Шунингдек, Германик Римда бўлганида судда адвокат сифатида қатнашиши билан шуҳрат қозонган[12].
11-йилда проконсул сифатида Германик Тиберий билан бирга Германияга қарши юриш қилиб, бир қанча ҳудудларни вайрон қилган. Лекин Рейн дарёсидан нарига ўтишдан қўрққанлиги учун ҳеч қайси қабилалар билан жангга кирмаган[13]. 12-йилда Германик марта консул этиб тайинланган ва шунинг учун Римда қолишга мажбур бўлган. У судларда ҳимоячи сифатида қатнашишда давом этган[14].

Мисрдан Антиохияга қайтиб келган Германик Гней Писо Суриядаги барча буйруқларини бекор қилганини билиб қолган. Бу улар ўртасида жиддий тўқнашувга олиб келган. Ўша вақтда Германиcус оғир касал бўлиб, 19-октябрда вафот этган. Кейинчалик Писо ва унинг рафиқаси Плансина уни заҳарлаганликда айбланган. Аммо Ливия Друсилла ва Тибериус ҳам жиноятга алоқадорликда гумон қилинган. Германикнинг жасади Антиохияда куйдирилган, кули эса Римга олиб келинган ва Август мақбарасига дафн этилган. Германик жуда машҳур эди ва унинг ўлими Рим халқи орасида чуқур қайғуга сабаб бўлган. Бироқ, Тиберий ва Ливия, онаси Антония сингари, унинг дафн маросимида қатнашишдан бош тортган[15][16].
Ижоди
Шунингдек, Германик нотиқ ва шоир бўлган. Аратнинг „Клавди Сезари Арати Пҳаэномена“ дидактик шеърининг шеърий талқинларини қолдирган, бу антик даврда шарҳланган.
Бадиий адабиётда
Роберт Гравеснинг „Мен, Клавдий“ романида Германик Тиберийнинг рашкидан вафот этган, Пизонинг рафиқаси Плансина (ва у ёллаган жодугар Мартина) томонидан маёр ролини ўйнаган кенжа ўғли Калигула томонидан заҳарланган мутлақо одобли ва ҳалол одам сифатида тасвирланган.
Матнлари ва таржималари
- Шеърнинг лотинча матни
- Германиcуснинг счолиа билан нашри (1867-йил)
- Аратус Германик кўра юлдузли осмон. В.Вохт томонидан асл нусханинг ўлчами. Санкт-Петербург, 1911-йил . 36 бет.
- Германик Сезар . Аратга кўра самовий ҳодисалар. / Т.Бахтюкова, Н.Боданская, М.Броитман, О.Вартазарян, Э.Иванова, О.Литвинова, Н.Подземская, Д.Афиногенов, Г.Дашевский, А.Россиус, А.Солопов, Н А.Федорова. Коинотни билиш чегараларида: Тарихий ва астрономик тадқиқотлар. жилд. 20.М.Фан (ГРФМЛ). 1988-йил . 416-бет 346—363-бетлар.
- Будé тўпламида : Германик . Лес Пҳéномèнес д’Аратос. А. Ле Боэуффле номидаги матн ва традуит. ЛВ, 144 п.
Манбалар
- ↑ Симпсон, Ч. Ж.. "Тҳе Эарлй Наме оф тҳе Эмперор Cлаудиус", Аcта антиқуа Аcадемиаэ Сcиэнтиарум Ҳунгариcаэ. Магяр Тудомáнёс Акадéмиа — 368-бет.
- ↑ Сwан, Мичаэл Петер. Тҳе Аугустан Суccессион: Ан Ҳисториcал Cомментарй он Cассиус Диўс Роман Ҳисторй. Охфорд Университй Пресс, 2004 — 249-бет. ИСБН 0-19-516774-0.
- ↑ Левиcк, Барбара. Cлаудиус — 11—12-бет. ИСБН 978-0-41516619-5.
- ↑ Гибсон, Алисдаир. Тҳе Жулио-Cлаудиан Суccессион: Реалитй анд Перcептион оф тҳе "Аугустан Модел". Брилл, 2013 — 9-бет. ИСБН 978-90-04-23191-7.
- ↑ Тацит. Аннали. ИИ. 53.
- ↑ Светоний. Жизнь двенадцати Цезарей. Тиберий. 15.
- ↑ Тацит. Аннали. И. 3.
- ↑ Светоний. Жизн двенадсати Цезарей. Божественний Август. 4.
- ↑ Дион Кассий. Римская история. ЛВ. 27. 3.
- ↑ Тацит. Аннали. И. 62.
- ↑ Дион Кассий. Римская история. ЛВ. 31-32.
- ↑ Дион Кассий. Римская история. ЛВИ. 24. 7.
- ↑ Дион Кассий. Римская история. ЛВИ. 25.
- ↑ Дион Кассий. Римская история. ЛВИ. 26.
- ↑ Дион Кассий. Римская история. ЛВИИ. 18.
- ↑ Иоанн Зонара. Сокращэниэ историй. ИХ. 2.