Карина юлдуз туркумидаги бу Карина келажакдаги гипернова учун энг яқин номзодлардан биридир

Гипернова Юлдуз — ўта массали юлдузнинг портлаши (20 дан ортиқ қуёш массаси) ядроси қулагандан кейин; ядро қулаши термоядро реаксияларини қўллаб-қувватлаш учун ёқилғи тугаши билан содир бўлади[1]. Яъни, бу жуда катта (ўта кучли) ўта янги юлдуз[2].

1990-йилларнинг бошидан бери юлдузларнинг шундай кучли портлашлари кузатилганки, ҳар бир портлашнинг кучи оддий ўта янги юлдуз портлаши кучидан тахминан 10 баравар ошиб кетган ва портлаш энергияси 10 45 жоулдан ошган. Бундан ташқари, ушбу портлашларнинг кўпчилиги узоқ гамма-нурлари портлашлари билан бирга бўлган[3]. Бугунги кунда „гипернова“ термини 100-150 ёки ундан ортиқ қуёш массасига эга бўлган юлдузларнинг портлашларини тасвирлаш учун ҳам қўлланади[4].

„Гипернова“ терминини америкалик астрофизик Вусли Стенфорд томонидан киритилган[5].

Гиперновалар ўзига хос гамма-нурлари чақнаши туфайли Ерга жиддий хавф туғдириши мумкин, аммо ҳозирда Қуёш тизими яқинида бундай хавфли юлдузлар йўқ[6]. Баъзи маълумотларга кўра, бундан 440 миллион йил олдин қуёш тизими яқинида гипернованинг портлаши содир бўлган ва бу гипернованинг гамма-нурлари оқими Ерга шунчалик кучли таъсир қилганки, бу ордовик-силуриянинг йўқ бўлиб кетишига сабаб бўлган[7].

Кузатишлар

Гипернова сифатида портлашга қодир юлдузлар жуда кам учрайди, чунки бунинг учун юлдуз жуда массив бўлиши, тез айланиши ва (эҳтимол) кучли магнит майдонга эга бўлиши керак[8]. Шунинг учун гиперновалар камдан-кам ҳолларда портлаши керак. Бизнинг Галактикада гипернова ўртача 200 миллион йилда бир марта портлайди, деб тахмин қилинади[9].

Манбалар