Granata

Граната (итал. – граната) – жанговар қуролларнинг бир тури; портловчи (зарядли) снарядларнинг умумий номи. Биринчи марта ХВИ асрда қўл билан ирғитиладиган, ХВИИ асрда артиллерия гранаталари пайдо бўлди. Дастлабки гранаталарда заряд сифатида ёритувчи ёки ёндирувчи моддалар, кейинчалик порох ишлатилган, ҳозирги гранаталарда асосан тротил деб аталадиган портловчи модда ишлатилади. Гранатанинг корпуси пўлат ёки пўлацимон чўяндан ясалади. Портлаш таъсирига кўра гранаталар парчаланувчи (душман жонли кучлари ва техникасига шикаст етказиш учун қўлланади), парчаланувчи-фугас ва фугас граната (мудофаа истеҳкомларини портловчи заряд гази кучи билан вайрон қилиш ҳамда жонли кучларга шикаст етказиш учун қўлланади), парчаланувчи-ёндирувчи хилларга (кичик калибрли зенит артиллериясида қўлланади) бўлинади. Қўл билан ирғитиладиган гранаталар парчаланувчи ва танкка қарши қўлланадиган; механизмининг тузилишига кўра, зарб таъсирида тез портлайдиган ва маълум вақтдан кейин портлайдиган гранаталарга бўлинади. Маълум вақтдан кейин портлайдиган гранаталар пана жойларда ҳужумга ўтилганда ва б. ҳолларда қўлланади, зарб таъсирида тез портлайдиган гранаталар эса танкка қарши, пулемёт ва б. хил ўт очиш нуқталарини вайрон қилишда ишлатилади. Машқ гранаталаридан ҳарбий қисм (бўлинма)ларда аскарларни ва спорт майдонларида спортчиларни граната ирғитишга ўргатишда фойдаланилади.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил