Ziyosfera

Grazia Deledda

Гразиа Мария Cосима Дамиана Деледда (1871-йил 27-сентябр – 1936-йил 15-август) — италян ёзувчиси, 1926-йилда адабиёт бўйича Нобел мукофоти совриндори[1]. У совринни қўлга киритган биринчи италиялик аёл эди ва 1909-йилда Селма Лагерлöфдан кейинги иккинчи аёл мукофотга сазовор бўлди[2].

Гразиа Деледда

Деледда 1926-йилда
Асл исми Грàссиа Деледда
Грàтзиа Деледда
Таваллуди
Гразиа Мариа Cосима Дамиана Деледда

27-сентябр 1871-йил
Нуоро, Италия
Вафоти 15-август 1936-йил(1936-08-15)
(64 ёшда)
Рим, Италия
Мукофотлари Адабиёт бўйича Нобел мукофоти, 1926-йил
Турмуш ўртоғи
Палмиро Мадесани (турм. 1900)
Болалари Сардус Мадесани (1901–1938)
Франcесcо Мадесани (1904–1981)
Имзоси

Ҳаёти

Деледда Сардиниянинг Нуоро шаҳрида ўрта ҳол оилада Гиованни Антонио Деледда ва Франcесcа Cамбосуларнинг оиласида етти фарзанднинг тўртинчиси бўлиб туғилган. У бошланғич мактабда ўқиди ва кейин хусусий ўқитувчи (қариндошларидан бирининг меҳмони) томонидан таълим олди ва мустақил равишда адабиётни ўрганишга ўтади. Айнан шу даврда у асосан Сардиниялик деҳқонлар ҳаёти ва уларнинг курашларидан илҳомланган қисқа романлар ёзишга қизиқиш билдира бошлади. Ўқитувчиси уни газетагаҳикоялар ёзишни таклиф қилди ва 13 ёшида унинг илк ҳикояси маҳаллий журналда чоп этилди[3]. Деледданинг дастлабки асарлари 1888-1889-йилларда Л’ултима мода мода журналида нашр этилган. 1890-йилда Тревисани ўзининг Нелл’аззурро (Инто тҳе Блуэ) номли биринчи қисқа ҳикоялар тўпламини нашр этди. Деледданинг асосий эътибори қашшоқлик ва у билан боғлиқ курашларни хаёлий ва автобиографик элементларнинг комбинацияси орқали тасвирлаш эди. Унинг ёзувчиликка бўган қизиқишини оиласи унчалик қўллаб-қувватламайди.

Деледданинг биринчи романи Фиори ди Сардегна (Флоwерс оф Сардиниа) 1892-йилда нашр этилган. Унинг 1896-йилда Спеирани томонидан нашр этилган Паэсагги сарди китоби бадиий ва шеъриятдан иборат наср билан тавсифланади. Тахминан ўша пайтда Деледда газета ва журналлар, хусусан, Ла Сардегна, Пиccола Ривиста ва Нуова Антологиалар билан мунтазам ҳамкорлик қилишни бошлади. Унинг ишлари бошқаларда муҳим кўриниш ва танқидий қизиқиш уйғотди. 1899-йилнинг октябр ойида Деледда Калярида Молия вазирлиги ходими Палмиро Мадесани билан учрашди[4]. Мадесани ва Деледда 1900-йилда турмуш қуришган ва эр-хотин Деледданинг Ил веcчио делла монтагна (Тҳе Олд Ман фром тҳе Моунтаин, 1900) номли асари нашр этилгандан сўнг дарҳол Римга кўчиб ўтишган. Икки ўғли Сардус (1901) ва Франческо „Франс“ (1904) туғилганига қарамай, Деледда[5] бир роман нашр этиб, ижодини давом эттирди[5].

1903-йилда у Элиас Портолу ни нашр этди, натижада у тижорат ва танқидий муваффақиятларга эришди ва ёзувчи сифатида обрўсини оширди. Бунинг ортидан Cенере (Ашес, 1904); Л’эдера („Ивй“, 1908); Сино ал cонфине (То тҳе Бордер, 1910); Cоломби э спарвиэри (Довес анд Спарроwс, 1912) ва унинг энг машҳур китоби, Cанне ал венто (Реэдс ин тҳе Wинд, 1913).

Мақтовлар

Деледда ижоди Италия адабиёти ёзувчилари, жумладан Луиги Cапуана, Гиованни Верга, Энриcо Тҳовез, Пиэтро Панcрази [ит], Ренато Серра [ит] томонидан юқори баҳоланган. Сардиниялик ёзувчилар, жумладан Сергио Атзени, Гиулио Ангиони анд Салваторе Маннуззу, унинг ижодидан таъсирландилар ва уларни кейинчалик Сардиния адабий баҳори деб номланувчи нарсани топишга ундадилар. 1947-йилда рассом Амелиа Cамбони ҳозир Римдаги Пинсио маҳалласидаги уйи ёнида турган Деледданинг портретини суратга олди.

Деледданинг туғилган жойи ва Нуородаги болалик уйи миллий мерос биносига айлантирилган ва 1968-йилда Нуоро муниципалитети томонидан сотиб олинган ва 1979-йилда уни Минтақавий Этнография Институтига (ИСРЕ) 1000 италян лираси рамзий баҳосига топширган. Институт уйни ёзувчи хотирасига бағишланган музейга айлантиради ва у ҳозир Деледдиано музейи деб аталади[6]. Музей Деледда ҳаётидаги энг муҳим эпизодларни намойиш этадиган ўнта хонадан иборат[7].

1965-йилда Портоскусода кўмир электр станцияси очилди, Гразиа Деледда деб номланган ушбу электр стансияси 590 МВт қувватга эга[8].

Ишлари

Деледда асарларида Сардиния халқининг ҳаёти, урф-одатлари ва анъаналари тасвирланади[5]. Деледда кўпинча батафсил географик тавсифларга таянади ва унинг қаҳрамонлари кўпинча уларнинг келиб чиқиш жойлари билан мустаҳкам алоқада бўлади. Унинг кўплаб қаҳрамонлари ёлғизлик билан жимгина курашадиган четланганлар ҳисобланади[5]. Умуман олганда, Деледданинг асарлари мавзуси севги, оғриқ ва ўлимга қаратилган бўлиб, уларда гуноҳ ва ҳалокат ҳисси ётади. Унинг романларида ана шундай ҳолатлар қурбони бўлган одамлар эмас, балки ижтимоий қадриятлар ва ахлоқий меъёрлар танқид қилинади. Гарчи унинг ёзиш услуби унчалик нафис бўлмаса ҳам, унинг асарларида Гиованни Верга ва баъзан Габриэле Д’Аннунзио декадентизмининг таъсирини тан олиш мумкин. Италия ва жаҳон адабиётидаги улкан ролига қарамасдан, Деледда феминистик ёзувчи сифатида тан олинмаган, эҳтимол у аёллар автономиясидан фарқли равишда аёллар оғриғи ва азобларини тасвирлаш тенденцияси туфайли шундай бўлгандир[5].

Асарлари

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Гразиа Деледда (Италиан аутҳор). британниcа.cом
  2. ↑ Ҳалленгрен. „Гразиа Деледда: Воиcе оф Сардиниа“. Нобел Медиа. Қаралди: 2014-йил 16-апрел.
  3. ↑ „Тҳе Нобел Призе ин Литературе 1926“ (эн-УС). НобелПризе.орг. Қаралди: 2020-йил 14-август.
  4. ↑ „Гразиа Деледда“. Тҳе Флорентине (2010-йил 25-март). Қаралди: 2019-йил 9-сентябр.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Мигиэл, Марилйн. (1994). „Гразиа Деледда.“ Италиан Wомен Wритерс: А Био-библиограпҳиcал Соурcебоок. Бй Риналдина Русселл. Wестпорт, CТ: Греэнwоод. 111-117. Принт.
  6. ↑ „Мусео Деледдиано“ (эн-гб). СардегнаТурисмо - Сито уффиcиале дел турисмо делла Регионе Сардегна (2015-йил 20-ноябр). Қаралди: 2020-йил 14-август.
  7. ↑ „Мусео Деледдиано ди Нуоро“ (ит). Фиделитй Ҳоусе (2015-йил 5-феврал). 2016-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 24-май.
  8. ↑ „АББ то супплй cонтрол сйстем фор Энел'с 590МW Гразиа Деледда Сулcис плант - НС Энергй“ (2013).

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi