Gujtuk karrak sahifasining manbasini koʻrish

{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Gujtuk karrak
| olam = Eukariotlar
| tip = Gulli oʻsimliklat
| sinf = Ikki urugʻpallalilar
| turkum = Karrak
| oila = Qoqio‘tdoshlar
| binar_nomi = Cousinia praestans
}}
'''Gujtuk karrak''' ({{lang-la|Cousinia praestans}}) — qoqioʻtdoshlar oilasi, karrak turkumiga mansub ikki yillik, oʻt oʻsimlik. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan [[Endemiklar|endemik]] tur. [[Qashqadaryo viloyati]] Hisor tizmasining janubi—gʻarbiy qismlarida va Oyoqchi daryosi vodiysida uchraydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.plantarium.ru/page/view/item/11690.html |sarlavha=Cousinia praestans}}</ref>.
== Tavsifi ==
Boʻyi 1 metrgacha yetadigan ikki yillik oʻt oʻsimlik. [[Ildiz]]i tizimi kuchli oʻq [[ildiz]]. [[Poya]]si gʻuj- gʻuj tukli, yoʻl-yoʻl chiziqlar bilan qoplangan, rangi qizil. [[Barg]]lari nisbatan yumshoq tikanli ustki tomoni mayin tuklar bilan, ostki qismi qalin, kulrang tuklar bilan qoplangan. [[Poya]]ning pastki [[ildiz]]ga yaqin qismida [[barg]]lari bandsiz, [[poya]]ni yarmi qoplab oʻrab turadi, patsimon boʻlaklarga boʻlingan chetlari notekis qirqilgan, tishli, oʻrta qismidagi barglari bandsiz, yumaloq, chetlari tikansimon tishli. [[Gul]]lari savatchalarga shaklidagi toʻpgulda joylashgan. Savatchalari yumaloq, yirik, uzunligi, 4 sm, diametri 3-3,5 sm qalin tuklar bilan qoplangan. Oʻrama bargchalari qattiq, gultojibarglari pushti rangli. [[Gul]]lari ikki jinsli, hashorotlar yordamida changlanadi. [[Urugʻ]]i teskari tuxumsimon shaklda, yuzasi silliq, yaltiroq. May, iyun oylarida gullab, [[meva]]si iyun-iyul oylarida pishadi. [[Urug‘]]i orqali koʻpayadi.

== Tarqalishi va oʻsish sharoiti ==
[[Qashqadaryo viloyati]]da uchrovchi endemik tur. Hisor tizmasining janubi-gʻarbiy qismida va Oyoqchi daryosi vodiysida oʻsadi. Togʻlaring oʻrta qismidagi toshli yonbagʻirlarda oʻsadi. Bu tur faqat maʼlum bir sharoitlardagina oʻsishi populyatsiyaning kamayishiga sabab boʻlmoqda. Faqat yovvoyi holatda oʻsadi, madaniylashtirilmagsn. Hisor qoʻriqxonasi hududida muhofaza qilinadi<ref>{{Kitob manbasi |title=O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi I jild |year=2019}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Qashqadaryo viloyati geografiyasi]]