Ziyosfera

Guresh

Гуреш — турк миллий кураши. ЙУНЕСКОнинг номоддий мероси рўйхатига киритилган[1].

Тавсиф

Костюм — юмшоқ белбоғли чарм миллий шим. Кийимларнинг вазни 13 кг га етади. Тўхташ жойларида торсо, қўллар ва оёқлар, камар ва шимлар учун тутқичлар қилиш, саёҳат қилиш ва рақибни орқага қайтаришга рухсат берилади. Жангнинг мақсади — рақибни ерга қулатиб, елкаларини бостириш. Спортчилар „пахлавонлар“ деб аталади. Курашчилар ушлашни қийинлаштириш учун танани зайтун мойи билан мойлашади. Жанг вақти чекланмаган. Кураш учун белгиланган вақт қирқ-қирқ минут. Регламентда ғолиб асосий вақтда аниқланмаган тақдирда қўшимча ўн беш дақиқа вақт ажратилган. Бир дақиқалик қисқа танаффуслар мавжуд, улар давомида паҳлавонлар юзларини салфеткалар билан артиб олишлари мумкин. Спортчилар ўн бир ёшдан бошлаб тайёргарлик кўришни бошлайдилар. Мусобқаларда 45 ёшдан бошлаб иштирок этилади. Жанглар миллий чолғу асбоблари: зарбли давул ва шамол зурнаси жўрлигида ўтказилади. Мусобақа бошланишидан олдин полвонлар саф тортадилар. Бошловчи, барчании навбат билан таништиради. Улар қолларини силкитиб, трибуналарга яқинлашадилар. Уларнинг ҳаракатлари шамол тегирмонларининг ҳаракатига ўхшайди. Шундан сўнг, улар жуфт бўлиб кураша бошлайдилар ва ютқазганлар ўйинни тарк этади. Ҳакамлар миллий либосларда кийинишган. Шархловчилар баъзан содир бўлаётган воқеалар ҳақидаги шарҳларида, мусулмон ибодатларини ўқийдилар[2][3][4].

Бир таҳлилга кўра, кураш тарихи шумерлар ва бобилликларнинг қадимги даврларидан бошланган. Афсоналардан бирига кўра, Сулаймон пошо бошчилигидаги 40 нафар жангчи Европа қирғоқларига жойлашган. Эдирне қишлоғидан унча узоқ бўлмаган жойда вақтинчалик қароргоҳ тузиб, ўйин-кулги учун курашлар уюштиришди. Ҳамма жангчилар толиқиб, жангни тўхтатгач, икки жангчи тонг отгунча уларнинг қайси бири кучлироқ эканини аниқлашда давом этишди. Қарама-қаршилик фақат уларнинг ўлими билан якунланди. Улар дафн қилинди ва аскарларнинг қабрларига калит урилди. Афсонага кўра, ҳозиргача ёғли кураш байрамлари ўтказиладиган жой „Қиркпинар“ деб аталади, таржимада „қирқ калит“ деган маънони англатади. Усмонли йилномачиларининг таъкидлашича, бу тадбир 1362-йилдан бери ҳар йили ўтказиб келинмоқда. Бир таҳлилга кўра, бу уни дунёдаги доимий рухсат этилган энг қадимги спорт мусобақаси қилади. Тарих давомида ушбу спорт мусобақаси 70 га яқин маротаба бекор қилинган. Мусобақа ғолиби бир йил эгалик қилиши мумкин бўлган олтин камарни, шунингдек пулни олади. 1975-йилгача мусобақа қоидасида вақт чегараси йўқ эди ва улар бир неча соат, баъзан эса кунлар давом этиши мумкин эди[5].

Манбалар

  1. ↑ Спутник Узбекистан. „Встанем на скользкий путь: зачем турецкие бойцы обливаются маслом“ (ру). Спутник Узбекистан (20180719т1526+0500). Қаралди: 2021-йил 14-сентябр.
  2. ↑ „"Масляная" борьба в Турции: история длиной более 650 лет“ (ру). РИА Новости (20180103т0923). Қаралди: 2021-йил 14-сентябр.
  3. ↑ „Для чего турецкие борцы обмазываются маслом?“.
  4. ↑ „Встанем на скользкий путь: зачем турецкие бойцы обливаются маслом“.
  5. ↑ МК-Туркей.ру. „Для чего турецкие борцы обмазываются маслом?“ (ру). МК-Туркей.ру. Қаралди: 2021-йил 14-сентябр.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi