Gvardeysk
Гвардейск (1946-йил 7-сентябргача Тапиау деб аталган, олмонча: Тапиау ) – Россиянинг Калининград вилоятидаги шаҳар, Гвардейск муниципал округининг маъмурий маркази.
Гвардейск Гвардейск | |
|---|---|
| туман | |
 Герб | |
| 54°39′0″Н 21°04′0″Э / 54.65000°Н 21.06667°Э | |
| Мамлакат | Россия |
| Маркази баландлиги | 10 м |
| Аҳолиси | 6 417 (2 021) |
| Миллий таркиб | руслар, украинлар |
| Конфессиявий таркиб | православ |
| Телефон коди | 7 40159 |
|
| |
Аҳолиси 14 122 (2021).
Тарихи
Пруссиянинг Тапиов турар-жойи ҳақида биринчи маълумотлар 1255-йилга тўғри келади.
1280–1301-йилларда Тапиов ёки Тапиау қўмондонлик маркази бўлган. 1280–1290-йилларда бу ерда янги ёғоч қал’а, 1351-йилдан бошлаб тош қал’а қурилиши амалга оширилган; 1395-йил Дейма дарёсининг ўзанини тўғрилаш ва бу дарёнинг ўзанини Преголя (Прегел) ўзани билан боғлаш бошланган. 1469-йилдан 1722-йилгача Тевтон орденининг архиви Тапиау қасрида сақланган.
1502-йилдан бошлаб Тапиауда черков қурилган ва 1520-йилда биринчи бошланғич мактаб очилган. 1568- йил 20-март Пруссия герсоглигининг асосчиси Албрехт Гоҳензоллерн Тапиау қасрида вафот этган.
1722-йил 6-апрел қирол Фредерик Уилям И Тапиау туманига шаҳар мақомини берган ва гербини тасдиқлаган. 1807-йилда шаҳар Наполеон қўшинлари томонидан босиб олинган.
1902-йилда бу ерда руҳий беморларга Шарқий Пруссиянинг Тапиау провинсияси учун санаторий ва қариялар уйи (олмонча: Ҳеил- унд Пфлегеансталт Тапиау ) касалхонаси очилган. Бу касалхона шаҳарнинг катта ҳудудини эгаллаган.
1904-йилдан шаҳар газетаси чиқди.
Биринчи жаҳон уруши бошланганидан кўп ўтмай, рус армияси шарқдан Шарқий Пруссияга бостириб кирган. Шарқий Пруссия ҳужуми пайтида, август ойининг охирига келиб, рус қўшинлари Тапиауга етиб келишган ва шаҳарни ўққа тута бошлаганлар. Прегел-Даим мудофаа бўлимидаги немис аскарлари заиф бўлган. Тапиауни узоқ вақт ҳимоя қилишнинг иложи бўлмаган. 1914-йил 27-августда Тапиаудан Кенигсбергга сўнгги йўловчи поезди ҳаракатланган[1].
Аҳолиси
2020-йилги Бутунроссия аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, 2021-йил 1-октябр ҳолатига кўра, шаҳар аҳолиси сони бўйича Россия Федерациясидаги 1119 та шаҳар ичида 809-ўринда турган.
Иқтисодиёти
Шаҳарда гўшт комбинати, нон заводи, қадоқлаш материаллари заводи, маиший техника йиғиш заводи, балиқни қайта ишлаш заводи ва ҳаммомлар мавжуд. Энг йирик савдо корхоналари: Гвардейск шаҳар бозори, хусусий бозор, „Квартал“, „Жения“ дўконлари (2 дона).
Диққатга сазовор жойлари
Архитектура ёдгорликлари
- Авлиё Иосиф 1898-йилда барпо этилган, 1998-йилдан буён Сент-Жозефнинг фаол Рим-католик черкови жойлашган бино[2];
- Тапиау ибодатхонаси, 1930-йилда қурилган католик черкови;
- ХИХ аср охирида қурилган „Чорний орёл“ меҳмонхонаси, бу ерда Иккинчи жаҳон урушидан кейин гарнизон офицерлари уйи жойлашган;
- ХИХ аср охирида қурилган қаср;
- 1901-йилда қурилган Тапиау халқ мактаби биноси, ҳозирги 1-мактаб;
- 1902-йилда қурилган касалхона бинолари;
- 1920-йилдан сув минораси;
- ХХ аср маъмурий биноси;
Манбалар
- ↑ „Трагическая история Первой мировой войны на примере Тапиау (Гвардейска) глазами калининградского историка.“. 2022-йил 16-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-январ.
- ↑ „Римско-католическая архиепархия Божией Матери в Москве“. cатҳмос.ру. 2017-йил 2-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 1-март.