Gyaman

Гяман (шунингдек,Жаманг,Гяаман деган атамалар билан ҳам аталади) ўрта асрлардаги Акан халқи давлати бўлиб, ҳозирги кунда Гана ва Боно минтақасида жойлашган. Гяман 15-аср охирида Аканнинг бир тармоғи бўлган Боно халқи томонидан ташкил этилган. Кейин бонолар Кулангос, Нафанас, Лигбис ва минтақанинг бошқа этник гуруҳларини забт этишга киришдилар^[1].

19-асрнинг охирида Европа мустамлака маъмуриятидан олдин, Гяманҳене номи билан танилган Гяман қироли Аманвида ўтирди, қиролликнинг ҳақиқий ҳокимиятини тўртта вилоят бошлиғи бошқариб турди. Иқтисодиёт маркази пойтахт Сампа ва замонавий Кот-д’Ивуардаги Дюла бозор шаҳарчаси Бондукуда жойлашган. Адинкра белгилари Гяманлик Боноҳене Нана Квадво Агеманг Адинкранинг қўл меҳнати ва тинимсиз саъй-ҳаракатлари туфайли яратилган ва яратилган^[2]^[3].

19-асрда Гяман Ашанти империяси томонидан мағлуб этилди. Ашанти империяси инглизлар томонидан мағлубиятга учрагач, ўз мустақиллигини тикладии. 1888-йилда Гяман қироли Агеман Франсия билан ҳимоя шартномасини имзолади, аммо франсузлар қиролликда ўз лавозимини ўрната олмадилар, бу эса уни 1895-йилги Самори босқинига қарши ҳимоясиз қолдирди.

Кейинчалик франсузлар 1897-йилда Гяманнинг ғарбий ҳудудларини Франсия Ғарбий Африкасига қўшиб, Саморини қувиб чиқаришди.^[4]^[1]

Яна қаранг

Гяаманнинг Акан давлати ҳукмдорлари рўйхати

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 "Тҳе импаcт оф Cолониал руле он тҳе Гяман Стате" wриттен бй Ж. К. Агеманг, А. Э. Офосу Менсаҳ & Э. Й. Гямераҳ
↑ „Адинкра Сймболс | Африcан Тҳемед Wеддингс | Африcан Wеддинг Cеремониэс | Африcан Wеддинг Традитионс“ (эн-УС). 2020-йил 8-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-июн.
↑ Боатенг, Боатема. Тҳе Cопйригҳт Тҳинг Доэсн'т Wорк Ҳере: Адинкра анд Кенте Cлотҳ анд Интеллеcтуал Пропертй ин Гҳана (эн). У оф Миннесота Пресс, 2011. ИСБН 978-0-8166-7002-4.
↑ А Профиле оф Боно Кемпем (Эссайс он тҳе Арчаэологй, Ҳисторй, Лангуаге анд Политиcс оф тҳе Бронг Пеоплес оф Гҳана), Эдитед wитҳ Интродуcтион бй Кwаме Арҳин. Сениор Ресеарч Феллоw, Институте о ф Африcан Студиэс, Университй оф Гҳана, Легон.

Муҳаммад, Акбар (1977). "Тҳе Самориан Оccупатион оф Бондоукоу: Ан Индигеноус Виэw". Интернатионал Жоурнал оф Африcан Ҳисториcал Студиэс 10 (2): 242–258. дои:10.2307/217348.

Андоза:Акан топиcс Андоза:Акан статес Андоза:Côте д'Ивоире топиcс

[:1-1] 1,0 ^1,1 "Тҳе импаcт оф Cолониал руле он тҳе Гяман Стате" wриттен бй Ж. К. Агеманг, А. Э. Офосу Менсаҳ & Э. Й. Гямераҳ

[2] „Адинкра Сймболс | Африcан Тҳемед Wеддингс | Африcан Wеддинг Cеремониэс | Африcан Wеддинг Традитионс“ (эн-УС). 2020-йил 8-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-июн.

[3] Боатенг, Боатема. Тҳе Cопйригҳт Тҳинг Доэсн'т Wорк Ҳере: Адинкра анд Кенте Cлотҳ анд Интеллеcтуал Пропертй ин Гҳана (эн). У оф Миннесота Пресс, 2011. ИСБН 978-0-8166-7002-4.

[:0-4] А Профиле оф Боно Кемпем (Эссайс он тҳе Арчаэологй, Ҳисторй, Лангуаге анд Политиcс оф тҳе Бронг Пеоплес оф Гҳана), Эдитед wитҳ Интродуcтион бй Кwаме Арҳин. Сениор Ресеарч Феллоw, Институте о ф Африcан Студиэс, Университй оф Гҳана, Легон.

[1]

[2]

[3]

[4]