Гяз (перс форсча: گز‎‎ ‎) — Форсча нуганинг анъанавий номи бўлиб, Исфахон шаҳридан келиб чиққан.

Гяз сўзи гяз - ангебин билан боғланган бўлиб, у Исфахон ғарбидаги Загрос тоғларида ўсадиган ангебин шарбати, тамариск[1] турини англатади.

Ангебинлар билан қопланган ширин, сутли шарбат осмондан Библиядаги манна билан боғлиқ. Ёпишқоқ оқ модда — бу Астрагалус адсcенденс[2] ўсимликларида яшовчи Cямопҳила астрагалиcола[2] ва C. диcора[3] каби ўсимлик бургаси турларининг нимфаларининг анусидан ажраладиган секрет. Ушбу модда ҳар йили йиғиб олинади ва бошқа таркибий қисмлар, жумладан писта ёки бодом, атиргул суви ва тухум оқи билан аралаштирилади. Масаллиқларнинг бундай аралашмаси қандга Европа нугасидан ажралиб турадиган ўзига хос лаззат беради.

Гязнинг замонавий навларида ҳашаротлар ажралмалари бўлмаслиги мумкин, бунинг ўрнига шакар ва маккажўхори сиропи ишлатилади[4][5].

Тайёрланиши

Тоғларда йиғилган ёпишқоқ „гяз Хунсара“ моддаси бошқа масаллиқлар: тухум оқи, писта, бодом ва атиргул суви билан бирга катта мис идишларга солинади. Кейин бу хом аралашма керакли зичликка етгунча оловда кўпиртирилади.

Гяз анъанавий равишда қўлда диаметри 6-7 см ва қалинлиги 1 см бўлган қанд шаклида тайёрланади ва ёғоч қутиларга қадоқланади (бугунги кунда картон, металл ёки пластмасса ишлатилади). Алоҳида ширинликларни бир-бирига ёпишмаслиги учун ун билан сепилади.

Автоматлаштиришнинг жорий этилиши билан энди гязни тижорат даражасида ишлаб чиқариш мумкин.

Манбалар

  1. ↑ Wулфф, Ҳанс, М.И.Т. Пресс, 1966, Тҳе традитионал cрафц оф Персиа: тҳеир девелопмент, течнологй, анд инфлуэнcе он Эастерн анд Wестерн cивилизатионс
  2. ↑ 2,0 2,1 Грами, Баҳрам (1998). „Газ оф Кҳунсар: Тҳе манна оф Персиа“. Эcономиc Ботанй. 52-жилд, № 2. 183–191-бет. дои:10.1007/БФ02861207. 2020-03-29да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 2012-01-04. (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-03-29 санасида архивланган)
  3. ↑ „Газ(1)“. Энcйcлопæдиа Ираниcа (2000). 2018-йил 17-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 4-январ.
  4. ↑ „Ҳомемаде Пистачио Ноугат Cандй Реcипе“. 2012-йил 14-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-феврал.
  5. ↑ „Архівована копія“ (деадлинк). 10 мая 2013да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17 апреля 2015. (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-05-10 санасида архивланган)