Hammomizade Ismoil Dada Afandi sahifasining manbasini koʻrish

{{Orphan|date=May 2024}}

{{Yozuvchi bilgiqutisi
| veb-sayt                 = 
}}

'''Hammomizade Ismoil Dada Afandi''' (1778-yil 9-yanvar,[[Istanbul]] – 1846-yil 29-noyabr, [[Makka]]), turk sozandasi, naychi va bastakor<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.biyografi.info/kisi/dede-efendi |qaralgan sana=15 Ocak 2016 |sarlavha=Dede Efendi Biyografi |nashriyot=biyografi.info |sana=15 Ocak 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160122061724/http://biyografi.info/kisi/dede-efendi |arxivsana=22 Ocak 2016}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.youtube.com/watch?v=J8peWhgjJHc |qaralgan sana=15 Ocak 2016 |sarlavha=Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi Kimdir? |nashriyot=[[Youtube]] |sana=8 Ocak 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160205200817/https://www.youtube.com/watch?v=J8peWhgjJHc |arxivsana=5 Şubat 2016}}</ref>. Otasi hammom yasab tirikchilik qilgani uchun uni „Hammomizade“ deb atashgan. Vaholanki, bugungi kunda u „Dada afandi“ nomi bilan mashhur<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.turksanatmuzigi.org/sanatcilarimiz/bestekarlarimiz/hammamizade-ismail-dede-efendi |qaralgan sana=15 Ocak 2016 |sarlavha=Hammâmîzade İsmail Dede Efendi'nin hayatı ve eserleri |nashriyot=turksanatmuzigi.org |sana=29 Temmuz 2011 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150131200011/http://www.turksanatmuzigi.org/sanatcilarimiz/bestekarlarimiz/hammamizade-ismail-dede-efendi |arxivsana=31 Ocak 2015}}</ref>.

Dada afandi bastakorlikdan tashqari nay chalishi va qoʻshiqchilik mahorati bilan ham mashhur. Ovozining goʻzalligi va musiqiy isteʼdodi juda yoshligida namoyon boʻlgach, u davrning mashhur musiqachilaridan biri Uncuzade Mehmet Emin Afandidan shaxsiy saboq ola boshladi. 1798-yilda Yangikapi Mavleviy Lojasi shayx [[Ali Nutkî Dede|Ali Nutki Dedaga]] tanishdi. Sulton [[Salim III|III]] ogʻir sinovlar paytida yaratgan birinchi qoʻshigʻini bastaladi. U [[Salim III|Selimning]] diqqatini tortdi va birin-ketin yaratgan asarlari bilan davrning sevimli bastakorlaridan biriga aylandi. U oliy saroy mansablari qatorida sultonning hamrohi va bosh muazzin etib tayinlangan. Salimdan keyin Sulton [[Mahmud II|II.]] ham [[Mahmud II|Mahmudning]] yaqindan qiziqishi va yordamini oldi.

Ismoil Dada afandi saroy musiqasida vokalchi sifatida qatnashar ekan, Enderun va Yenikapi Mavleviy xonasida musiqa darslaridan ham berdi. U saroydan bir ayolga uylangan. Ammo Dada afandi bilan qiziq voqealar sodir boʻladi..Turmush qurganidan bir yil oʻtgach, u oʻgʻli, onasi va oʻgay onasini yoʻqotadi. Bundan u oʻz asarlarida ham foydalanadi.

Koʻp shogirdlar, ayniqsa, keyingi 19-asr talabalarini tarbiyalagan. Asrning eng buyuk bastakorlaridan [[Zakoiy Dada afandi|Zekai Dada Afandi]], Dellalzoda Ismoil Afandi va Eyyubi Mehmet Beyni sanash mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.yeniumit.com.tr/konular/detay/klasik-osmanli-musikisinin-son-temsilcisi-hammamizade-ismail-dede-efendi-102 |qaralgan sana=15 Ocak 2016 |sarlavha=Klâsik Osmanlı Mûsikisinin Son Temsilcisi Hammâmîzâde İsmail Dede Efendi |nashriyot=yeniumit.com |sana=15 Ocak 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151126200941/http://www.yeniumit.com.tr/konular/detay/klasik-osmanli-musikisinin-son-temsilcisi-hammamizade-ismail-dede-efendi-102 |arxivsana=26 Kasım 2015}}</ref>.

Bu yerda mumtoz turk musiqa repertuarining eng mashhur asarlar va birin-ketin yangi maqomlar yaratilgan. Ilk asarlarini Salim I davrida yozgan Ismoil Dada Afandi, ayniqsa [[Abdulmajid I|Sulton Abdulmejid]] davrida Gʻarb musiqasiga boʻlgan jiddiy qiziqishdan afsusda va turk musiqasiga sodiq qolgan bastakordir. Uning asosiy materiali inson ovozidir. Mavleviy marosimidan [[madhiya]]gacha, kardan koʻchekchegacha har xil koʻrinishda musiqa ishlab chiqargan Dada Afandi samimiylik va ravonlikka katta ahamiyat bergan.

Ismoil Dada afandi tomonidan yaratilgan 300 ga yaqin asarning notalari bugungi kungacha yetib kelgan. U 500 ga yaqin asar yaratgan boʻlsa-da, notalar keng qoʻllanilmagani va musiqa oʻrgatish yodga asoslanganligi sababli ularning yarmiga yaqini unutilgan va hozirgi kungacha uning atigi 267 tasi yetib kelgan, ulardan 8 tasi instrumental, qolganlari esa ogʻzaki. Ogʻzaki ijodining 49 tasi diniy, 218 tasi esa gʻayrioddiy. Uning eng muhim shaxsiy asarlari Huzzam, Sabo va Farahfiza Mavleviy marosimlaridir.

Dada afandi [[Ziyorat|xaj ziyoratini]] bajarish uchun borganda Makkada kasal boʻlib vafot etdi.

== Havolalar ==

* Huzzam Mavleviy ''marosimi Mahest_ü ne-mî danem hursîd(i) ruhi ya nê''
* Rast Semai ''Yana atirgul gullab yuragimni zabt etdi''
* [[Hijoz|Hicaz]] koʻchekçe ''Togʻning roʻparasida yashil chodir''
* Rast Kar-ı Nev ''Koʻzimda doim xayoliy bir jonzot bor''
* Hicaz Yürük Semai ''yana xursand.''
* Huzzam Yürük Semai ''Reh-i Ishqingda, azizim qalbim''
* Ferahfezo Yürük Semai ''Bu kecha bulbullarni yana maftun qildim''
* Hicaz Semai ''Ey bir butun-i nev-edo boʻldim, qaram''
* Talaʼl bedru aleyna{{Manba kerak}}

== Manba ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:1846-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1778-yilda tugʻilganlar]]