Ziyosfera

Hamza Maxdum

Ҳамза Махдум, халқ орасида Махдум Соҳиб номи билан машҳур бўлган (тах. 1494 —  1576), Кашмир водийсида яшаган сўфий ориф эди[1][2][3][4]. Уни баъзан Меҳбуб-ул-Олам (сўзма-сўз, „оламнинг маҳбуби“) ва Султон-ул-Орифин (сўзма-сўз, „Аллоҳни билувчилар орасидаги султон“) деб ҳам аташади.

Пир

Ҳамза Махдум
حمزه مخدوٗم
Шахсий маълумотлар
Таваллуди
Ҳамза Махдум

милодий 1494 (ҳижрий 900-йил)
Вафоти милодий 1576 (ҳижрий 984)
Сринагар, Кашмир
Коҳ-э-Маран, Сринагар, Кашмир
Дини Ислом
Ота-онаси
  • Усмон Махдум (отаси)
  • Марям (онаси)
Эра Шоҳ Мир даври
Ҳудуд Кашмир
Мазҳаб Суннат
Юриспруденсия Ҳанафий
Имом Мотуридий
Алма матер Дарул Шифо мадрасаси, Шамси Чак семинарияси
Тариқат Суҳровардия, Кубровия
Танилган соҳаси Тасаввуф
Қариндошлар Али Махдум (ака)

Ҳаёти

Ҳамза Махдум Барамулла туманидаги Сопоре яқинидаги Тужжар қишлоғида туғилган ва Муҳаммад Ҳамза Райна исми берилган. У Усмон Райна ва Райна қабиласининг Чандраванши ражпут оиласидан чиққан Биби Марямнинг ўғли эди[1]. Ривоятларга кўра, ўсмир Ҳамза Махдум бир йил Шамси Ча монастирида таҳсил олган, кейинроқ эса Исмоил Кубровий асос солган мадрасада фиқҳ, ҳадис, фалсафа, мантиқ, ахлоқ ва ирфонни ўрганган[1].

Таълимоти

Сермаҳсул олим ва руҳий воиз Ҳамза Махдум анъанага амал қилган ҳамда Жаҳониён Жаҳонгаштнинг эвараси бўлган деҳлилик Саййид Жамолуддин Бухорийнинг шогирди эди[1]. У ўз таълимотини айниқса ислом издошларига қаратган ва унинг таъсири остида Кашмир аҳолисининг бир қисми чинакамига ҳанафий фиқҳига амал қила бошлади. У шариат ва суннатнинг қатъий издошларидан эди.

Шогирдлари

Ҳамза Махдумнинг ўзи ҳам бир қанча машҳур шогирдларни жалб этган. Унинг энг эътиборли шогирдлари орасида қуйидагилар бор эди:

Баба Довуд Хоки (ваф. 1587), фақиҳ, шоир ва кейинчалик Кашмир бош қозиси. У Дастур-ул-Саликин, Вирд-ул-Муридеэн ва Қасида-и-Жалалийя каби асарлар ёзган[5][6]. Аллома Шамсуддин Пал – Ҳамза Махдум билан руҳий боғлиқлиги билан танилган етук олим. У кейинчалик Маккага сафар қилган ва Мадинадаги ал-Бақиʿ қабристонига дафн этилгани айтилади[7]. Мулла Аҳмад Чагли – унинг хонақоҳи билан боғлиқ кашмирлик олим. Мир Ҳайдар Тулмули – замондош шогирд бўлиб, унинг таълимотини маҳаллий даражада тарғиб қилган. Баба Ҳарди Риши ва Шайх Рупа Риши – маҳаллий кашмирий Риши анъанасининг вакиллари бўлиб, унга яқинлашган; бу ҳол унинг Риши ҳаракатини сўфий амалиётлари билан уйғунлаштиришдаги ролини акс эттиради. Баба Насибуддин Ғози[8], Мир Муҳаммад Афзал, Боязид Шумнаги, Феруз Ганаий ва Муҳаммад Али Райна эса унинг таълимотини Кашмирнинг турли ҳудудларига ёйган. Ушбу шогирдлар орқали Ҳамза Махдумнинг таъсири бутун водий бўйлаб кенгайиб борганди[9].

Вафоти

У 1576-йилда (ҳижрий 984-йил) Сринагарда 82 ёшида вафот этган.

Вафотидан қарийб ўн тўрт йил ўтгач, подшо Акбар у ерда зиёратгоҳ қурдирди. У кейинчалик афғонлар ҳукмронлиги даврида ҳоким Атта Муҳаммад Хон томонидан тахминан 1821-йилда қайта бунёд этилган[10]. Ҳари Парбат тепалигининг жанубий ёнбағрида жойлашган ва халқ орасида Махдум Соҳиб ҳамда Ҳазрат Султон деб аталадиган бу зиёратгоҳ[11] Кашмирда муҳим зиёрат марказидир.

Атта Моҳаммад Хон Баракзаий унинг шарафига НУриддин-Риший ва Ҳамза Махдум номлари битилган тангаларни муомалага чиқарган[12][13].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Ёгиндер Сиканд. „Тҳе Муслим Ришис оф Кашмир: Cрусадерс фор Лове анд Жустиcе“. Қаралди: 2015-йил 5-январ.
  2. ↑ „Макҳдоом Саҳиб“ (эн). Тҳе Натион (2020-йил 5-феврал). Қаралди: 2021-йил 28-ноябр.
  3. ↑ Шаҳ, Сайид Ашраф. Мй Мусингс (Парт И): Cуррент Эвенц (эн). Ашраф Фазили, 2021-11-28 — 261-бет. 
  4. ↑ Сафви, Рана. Ин Сеарч оф тҳе Дивине: Ливинг Ҳисториэс оф Суфисм ин Индиа (эн). Ҳачетте Индиа, 2022-09-21. ИСБН 978-93-93701-16-9. 
  5. ↑ „Шрине Оф Ҳазрат Шиэкҳ Ҳамза Мақдооми ( РА) ,а блессинг то алл“ (эн-УС). Тҳе Кашмир Ҳоризон (2021-йил 22-сентябр). Қаралди: 2025-йил 18-сентябр.
  6. ↑ Аҳад, Зеэшан „Баба Даwоод Кҳаки'с Спиритуал Жоурней ас Шеикҳ Ҳамза Макҳдоом'с Дисcипле“ (эн). тҳе ҳималаян пост (2024-йил 20-январ). Қаралди: 2025-йил 18-сентябр.
  7. ↑ Пен, Кашмир „Аллама Шамсу-Дин ПалАнд Ҳис Спиритуал Cоннеcтион wитҳШеикҳ Ҳамза Мукҳдоом (РА)“ (эн). КашмирПЕН (2022-йил 1-сентябр). Қаралди: 2025-йил 18-сентябр.
  8. ↑ Бҳат, Ҳароон Рашид „Баба Насеэб-уд-Дин Гази - А саинт леадер“ (эн-УС). Греатер Кашмир (2024-йил 22-июн). Қаралди: 2025-йил 18-сентябр.
  9. ↑ Бҳат, Ҳароон Рашид. Тҳе Спиритуал Гарден оф Султан-Ул-Арифеэн Шеикҳ Ҳамза Мукҳдоом РА, 1ст (Энглиш), Нитя Публиcатионс, Бҳопал. ИСБН 978-81-19147-89-2. 
  10. ↑ Раза, Сед Асиф „Ҳазрат Макҳдоом: Оур Греат Саинт“ (эн). Греатер Кашмир (2021-йил 7-октябр). Қаралди: 2022-йил 1-ноябр.
  11. ↑ „Макҳдоом Саҳиб ин Сринагар“. 2015-йил 5-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 3-январ.
  12. ↑ АҲМАД, ИҚБАЛ „Тҳе саинц он тҳе cоинс“ (эн). Греатер Кашмир (2022-йил 19-март). Қаралди: 2022-йил 1-ноябр.
  13. ↑ „Ата Муҳаммад Кҳан Барзакаи“. www.гоогле.cом. Қаралди: 2022-йил 1-ноябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi